Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, tháng 6-2010, tỉnh Gia Lai đã ban hành đề án xây dựng NTM của tỉnh, đặt ra mục tiêu, nhiệm vụ chính trị cho toàn Đảng bộ, chính quyền và hệ thống chính trị trong tỉnh. Theo đó, tỉnh thành lập, đồng bộ hệ thống bộ máy tổ chức chỉ đạo, điều hành từ tỉnh đến cơ sở, trong đó phân công đồng chí bí thư cấp ủy làm trưởng ban chỉ đạo; tăng cường bộ phận tham mưu giúp việc chuyên trách, chuyên nghiệp để đủ sức điều phối chương trình. Trong khi một số nội dung, vấn đề chưa có hướng dẫn hoặc còn phải chờ văn bản hướng dẫn của Trung ương, song căn cứ điều kiện cụ thể của địa phương và với cách tiếp cận tự tin, sáng tạo, năm 2011, tỉnh Ủy Gia Lai đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về xây dựng nông thôn mới đến năm 2020. Giao chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới cho cụ thể từng năm và thường xuyên giám sát quá trình triển khai thực hiện chương trình.

Ông Y Nguyên Ênuôt – Chi cục trưởng chi cục phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai trao đổi với phóng viên Tạp chí Làng nghề Việt Nam.

Đặc biệt là đầu năm 2015, UBND tỉnh đã ban hành quy định nội dung thực hiện bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới áp dụng trên địa bàn tỉnh Gia Lai và cụ thể thể hóa bộ tiêu chí thôn, làng, xã, huyện đạt chuẩn nông thôn mới. Bộ tiêu chí ban kịp thời phù hợp sát với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương là căn cứ, thước đo để rà soát đánh giá thực trạng nông thôn, xây dựng kế hoạch hoàn thành từng chỉ tiêu, tiêu chí nông thôn mới.

Về huy động nguồn lực, bên cạnh triển khai nghiêm việc tiếp nhận, thụ hưởng cơ chế chính sách của Trung ương, Gia Lai là một trong những địa phương chủ động kiến tạo khung pháp lý và sớm ban hành cơ chế chính sách riêng trong xây dựng NTM. Chính vì thế, trong gần 10 năm qua, tỉnh đã huy động được gần 33.000 tỷ đồng cho xây dựng NTM. Cùng với nguồn vốn Nhà nước hỗ trợ, các địa phương đã chủ động khai thác, huy động các nguồn nội lực trong dân, như: góp công lao động, hiến đất, vật liệu, tiền; động viên người thân thành đạt tham gia chú trọng khai thác huy động các nguồn từ ngân hàng, doanh nghiệp và xã hội để hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân.

Người dân tỉnh Gia Lai đồng loạt ra quân xây dựng nông thôn mới.

Từ nguồn vốn nêu trên, cùng với cách làm hiệu quả thiết thực, toàn tỉnh đã thực hiện kiên cố hóa 2.079 km đường trục xã, cứng hóa 2.266 km đường trục thôn, làng; 1.945 km đường ngõ xóm. 2.245 km giao thông nội đồng, cải tạo và nâng cấp 167 công trình thủy lợi nhỏ; 401,77 km kênh mương kiên cố hóa. Nâng cấp và xây dựng mới 79 trường và điểm trường các cấp, 4.447 trạm biến áp đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, xóa được 3.208 nhà tạm, nhà dột nát, xây dựng được 135.508 nhà mới, cải tạo đạt chuẩn.

Chỉ đạo các xã lựa chọn những công việc mà phần lớn người dân trong thôn, bản và trong xã thấy cần tập trung làm trước; đã khuyến khích triển khai những nội dung, tiêu chí từng thôn, bản, từng hộ dân có thể tự làm được. Mặt khác, đã tập trung cao cho nhiệm vụ phát triển sản xuất nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ. Coi trọng cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, xây dựng, thúc đẩy các mối liên kết, hợp tác giữa nông dân với doanh nghiệp và nhà khoa học, giữa nông dân với nông dân thông qua tổ hợp tác và hợp tác xã để tăng thu nhập cho nông dân. Do vậy, đời sống nhân dân và bộ mặt nông thôn đã có nhiều thay đổi, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỷ lệ hộ nghèo ở khu vực nông thôn giảm giảm 14,67% so với năm 2011, hiện chỉ còn gần 13%; 71/184 xã đã đạt tiêu chí về hộ nghèo; thu nhập bình quân đầu người toàn tỉnh đến hết năm 2019 đạt khoảng 49,78 triệu đồng.

Đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng cao rõ rệt.

Do là tỉnh có tỷ lệ người đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 45%, vì thế tỉnh đã có những cách làm riêng, sáng tạo, thể hiện rõ nét là Chỉ thị 12 Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã làm thay đổi một cách chân thực về đời sống, sinh hoạt và sản xuất của bà con; bộ mặt của các làng đồng bào dân tộc thiểu số đã mang một diện mạo mới, sức sống mới. Đến nay, đã có 14 làng đồng bào dân tộc thiểu số đạt chuẩn làng nông thôn mới.

Sau 10 năm thực hiện nông thôn mới, toàn tỉnh có 2 đơn vị đạt 100% số xã chuẩn nông thôn mới là TP. PleiKu và thị xã An Khê. Trong đó, TP. Pleiku được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Hai huyện Kbang và Đăk Pơ đang nỗ lực để trở thành huyện nông thôn mới vào năm 2020. Toàn tỉnh hiện đã có 70/182 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Dự kiến đến hết năm 2020, có thêm 27 xã đạt chuẩn; đồng thời, có 4 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Trao đổi với PV, Ông Y Nguyên Ênuôt – Chi cục trưởng chi cục phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai cho biết: Hầu hết các xã trong tỉnh đều được hưởng lợi từ chương trình xây dựng NTM, trong đó cái được lớn nhất là sự tin cậy của nhân dân, thứ hai là điều kiện, chất lượng cuộc sống và tư duy sản xuất hàng hóa của người nông dân được nâng lên rõ rệt, vai trò chủ thể của người dân nông thôn được phát huy cao cùng sự trưởng thành nhanh chóng của đội ngũ cán bộ, nhất là ở cơ sở, từ trách nhiệm, năng lực quản lý đến sự sâu sát, gần gũi với dân hơn.

Những kết quả nêu trên, cho thấy sự thành công lớn của chương trình xây dựng NTM, khẳng định tính đúng đắn, một chủ trương lớn mang tầm chiến lược, thể hiện ý chí và quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước ta, hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, phát triển bền vững; một xã hội nông thôn dân chủ, văn minh, tiến bộ; một thế hệ nông dân kiểu mới, có những tố chất tiên tiến về văn hóa, chính trị, lối sống, kỹ năng lao động, trình độ sản xuất, phương thức sản xuất; có đời sống vật chất, tinh thần nâng cao, tiến bộ, văn minh, hiện đại.

Bài và ảnh: Trần Đức Tín