Về gà chọi hiện nay…

Tương truyền, trò chọi gà được phát triển trong dân gian từ thời nhà Lý, sau đó phát triển thành một trong những trò chơi dân gian không thể thiếu tại các lễ hội ngày xuân và lưu truyền cho đến ngày nay. Trò chơi này cũng khá phổ biến ở một số nước thuộc Châu Á, nhất là khu vục Đông Nam Á.

Bên cạnh thú chơi gà lắm công phu thì việc chăm nuôi và luyện gà chọi được đánh giá là một nghề kỳ công, tiền nhân nhiều đời đã bỏ công nghiên cứu cho ra các bản kinh kê (cách nuôi) dưỡng, luyện gà và người chuyên dưỡng, luyện gà được ưu ái gọi là nghệ nhân.

Gà nòi Việt (bên trái) và gà nòi Mỹ (bên phải).

Trước kia, gà chọi chỉ được nuôi rải rác từ người chơi gà theo kiểu làm cảnh, đá thi so kỹ thuật gà của ai hay hơn trong các hội làng, lễ hội…Những năm gần đây, nghề nuôi gà chọi phục vụ cho hai mục đích riêng biệt: làm cảnh (vì đam mê) và thi đấu (cá cược) tại các trường gà trong nước, thậm chí ở Campuchia và Malaysia còn có những trường chọi gà có live trực tiếp phát trên mạng internet.

Theo anh Sang nếu không phải người trong nghề sẽ khó mà phân biệt được các loại gà.

Tùy vào từng giống gà mà gà chọi được gọi tên khác nhau, theo các nghệ nhân nuôi gà ở Nam Bộ gà chọi chia làm ba dòng phổ biến: gà nòi, gà tre, gà đòn. Trong đó, gà nòi còn gọi là gà lông (có người gọi gà Cao Lãnh), gà tre có trọng lượng khá nhỏ, còn gà đòn ít lông, chuyên đá đòn, xuất hiện nhiều ở các tỉnh miền Trung trở ra.

Trao đổi với anh T.T.Sang (Trà Vinh) một người nuôi gà với thâm niên gần 20 năm cho hay, nếu không phải người trong nghề sẽ khó mà phân biệt được các loại gà. Tại miền Nam, loại gà được ưa chuộng nhất phải kể đến gà nòi, kế là gà tre, đặc biệt trong thời gian gần đây có dòng “gà chọi” nhập về từ nước Mỹ. Hiện nay “người chơi gà” nhập gà chủ yếu để lai giống và đá chọi. Loại gà chọi du nhập này có đặc tính hung hăng, chiến đấu tốt, dai sức, lỳ đòn...nói chung gà Mỹ “chọi” hơn hẳn gà thuần Việt.

Gà nòi Việt (phía trên) và gà nòi nhập từ Mỹ (phía dưới).


Gà tre Việt (phía trên) và gà tre nhập từ Mỹ (phía dưới).


Gà mái Việt (phía trên) và gà mái nhập từ Mỹ (phía dưới).

Nút thắc gây khó trong thực hiện quy trình kiểm dịch đối với gà cảnh nhập khẩu

Để tìm hiểu việc nhập khẩu gà chọi từ Mỹ, phóng viên đã vào vai doanh nhân xin giấy phép nhập khẩu gà cho một trang trại tại tỉnh Bình Phước và ghi nhận được một số sự việc.

Khi có công văn từ Cục Thú y, PV liên hệ Chi cục Thú y vùng VI (CCTY vùng VI) để tiến hành thủ tục kiểm dịch chuồng trại chăn nuôi lần đầu. Sau khi đã thực hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký kiểm dịch, PV được ông Nguyễn Hoàng Tân, phó Trưởng phòng Kiểm dịch động vật - CCTY vùng VI tiếp và yêu cầu “... doanh nghiệp phải có xe đưa đón cán bộ xuống nơi kiểm dịch và đây là trách nhiệm của doanh nghiệp trong suốt thời gian trước và sau khi nhập khẩu...” làm chúng tôi rất bất ngờ và thấy yêu cầu này khá bất hợp lý, vì không phải doanh nghiệp nào cũng có điều kiện, chi phí đưa đón.

Công văn của Cục Thú y.

Sau đó, PV tiếp tục liên hệ với lãnh đạo CCTY vùng VI để làm rõ sự việc trên và tìm hiểu về quy trình nhập khẩu gà, tiếp PV là ông Lý Hoài Vũ – phó Chi cục trưởng CCTY vùng VI và ông Nguyễn Ngọc Quý – Trưởng phòng Kiểm dịch động vật. Qua trao đổi, ông Vũ cho biết không có quy định nào bắt buộc doanh nghiệp phải đưa đón cán bộ, cán bộ phải tự di chuyển xuống trang trại, đó là sự thỏa thuận, phối hợp giữa hai bên để đạt hiệu quả công việc. Về ý kiến cá nhân, ông chủ trương cán bộ phải tạo điều kiện tốt nhất cho người dân. Còn về trường hợp yêu cầu xe đưa đón, ông sẽ trao đổi với ông Tân để làm rõ vấn đề.

Theo ông Vũ, khi gà được nhập về sẽ trải qua quá trình cách ly 07 ngày để kiểm dịch và tránh việc tráo đổi gà, CCTY vùng VI đã từng yêu cầu doanh nghiệp gắn camera quan sát, ngoài ra bắt buộc phía doanh nghiệp phải cam kết chịu trách nhiệm kiểm soát khu vực chuồng trại. Vì CCTY vùng VI quản lý trong phạm vi 16 tỉnh thành (từ Ninh Thuận đến Bến Tre) và các trang trại thường ở xa trung tâm, nên khó đảm bảo được vấn đề có tráo đổi gà hay không.

Mặt khác, trên công văn yêu cầu vệ sinh thú y động vật, khu vực nuôi cách ly kiểm dịch động vật của Cục Thú y đều thể hiện loại gà nhập khẩu là gà cảnh (tên khoa học: Gallus domesticus), mục đích sử dụng để làm cảnh. Trao đổi về việc đa số gà Mỹ được nhập khẩu về hiện nay, thực tế đều được chủ nhân sử dụng với mục đích cho thi đấu cá cược, ông Quý cho biết phía cơ quan không nắm và chỉ thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ chuyên môn là kiểm dịch. (Trước đó ngày 17/5/2019, qua trao đổi với ông Bạch Đức Lữu – Chi cục trưởng CCTY vùng VI, ông Lữu chia sẻ trên công văn thể hiện nhập gà cảnh nhưng người nhập chủ yếu để đá…Thời điểm này, ông Lữu còn nhận được một số tin nhắn nặc danh liên quan đến nhập gà).

Theo thông tin phóng viên thu thập, trong quý 3/2019 vừa qua đã xảy ra sự việc 02 lô gà nhập từ Mỹ chết hàng loạt ngay tại sân bay Tân Sơn Nhất. Tuy nhiên, khi hỏi về vấn đề này ông Vũ và ông Quý không biết (!?). Thế nhưng theo nguồn tin của chúng tôi là có xảy ra. Vậy tại sao lãnh đạo CCTY vùng VI lại không biết? Việc xảy ra gà chết này là do môi trường vận chuyển hay tác động từ bên ngoài?
Thời báo Làng nghề Việt sẽ liên hệ các cơ quan chức năng liên quan để làm rõ sự việc và thông tin đến bạn đọc.

(Còn tiếp)

Nhóm PV