Đánh thức tiềm năng cà phê Robusta Gia Lai

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất của những mùa cà phê chín đỏ, năm 2014, anh Vũ Văn Tuyền – chủ nông trại Núi Lu (xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai) đã mạnh dạn cải tạo vườn cà phê già cỗi, năng suất thấp của gia đình, chuyển hướng sang canh tác bền vững, chú trọng chất lượng cao.

Thay vì thu hái đại trà, anh lựa chọn thu hái quả chín, kiểm soát chặt chẽ quy trình sơ chế nhằm nâng cao chất lượng hạt. Đây được xem là bước đi mang tính chiến lược, tạo nền tảng cho việc tham gia vào phân khúc cà phê đặc sản, lĩnh vực đang phát triển mạnh trên thế giới.

Chia sẻ về cách làm của mình, anh Tuyền cho biết: “Để tạo ra sản phẩm cà phê chất lượng cao, chúng tôi tập trung tối giản đầu vào hóa học, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón vô cơ; thay vào đó là quan sát, thấu hiểu tự nhiên và áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường”.

Nông trại Núi Lu chú trọng đến công đoạn sơ chế nhằm tạo ra chất lượng cao.

Không chỉ riêng anh Tuyền, nhiều nông hộ tại Gia Lai đang từng bước thay đổi tư duy sản xuất, hướng đến nâng cao chất lượng cà phê Robusta. Nhờ đó, sản phẩm ngày càng khẳng định được dấu ấn riêng với hương vị đặc trưng và chất lượng ổn định. Dấu mốc đáng chú ý là năm 2025, một lô cà phê của tỉnh Gia Lai đạt 87,5 điểm theo thang đánh giá quốc tế CQI, đưa cà phê Gia Lai vào nhóm sản phẩm chất lượng cao trên thế giới, mở ra nhiều cơ hội cho ngành hàng chủ lực của địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Nga – Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang (tỉnh Gia Lai: “Cà phê Robusta chất lượng cao của Gia Lai được thị trường ưa chuộng nhờ hàm lượng caffeine cao, hậu vị ngọt và cấu trúc hương vị rõ ràng. Các thành viên hợp tác xã đã chủ động liên kết xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hướng đến cả thị trường nội địa và xuất khẩu.”

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên bản sắc cho cà phê Robusta Gia Lai chính là điều kiện tự nhiên đặc thù. Biên độ nhiệt giữa ngày và đêm chênh lệch rõ rệt giúp hạt cà phê phát triển hương vị đậm nét, phù hợp với nhiều phương pháp sơ chế, từ đó hình thành hương vị riêng biệt, lợi thế mà không phải vùng trồng nào cũng có được.

Cà phê Robusta chất lượng cao của Gia Lai đang dần ghi dấu ấn nhờ hương vị riêng biệt và chất lượng ổn định.

Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới nhưng giá trị ở phân khúc cao cấp còn hạn chế, việc nâng cao chất lượng Robusta được xem là hướng đi tất yếu. Không chỉ dừng lại ở sản phẩm, việc xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với vùng trồng và quy trình sản xuất sẽ là chìa khóa để cà phê Gia Lai từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Tạo dựng vị thế mới cho cà phê Robusta Gia Lai

Gia Lai hiện có hơn 106.000 ha cà phê, trong đó định hướng đến năm 2030 phát triển khoảng 2.300 ha cà phê đặc sản. Dù quy mô còn hẹn chế, nhưng đây được xác định là phân khúc “mũi nhọn”, tạo giá trị gia tăng cao và mở đường cho cà phê địa phương thâm nhập các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản.

Theo lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh, việc kiểm soát dư lượng, hoàn thiện quy trình sơ chế, bảo quản và chế biến đóng vai trò then chốt trong nâng cao giá trị hạt cà phê.

Bà Nguyễn Thị Bích Thu – Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công Thương Gia Lai), cùng với nâng cao chất lượng, hoạt động xúc tiến thương mại đang được đẩy mạnh nhằm đưa cà phê Robusta Gia Lai tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp, hợp tác xã được hỗ trợ tham gia hội chợ, kết nối giao thương, quảng bá trên nền tảng số, qua đó từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Gia Lai theo hướng chuyên nghiệp.

“Phát triển cà phê chất lượng cao không thể tách rời thị trường. Khi sản phẩm đạt chuẩn, có câu chuyện và được quảng bá đúng cách, giá trị sẽ được nâng lên rõ rệt”, bà Thu nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các hoạt động chuyên môn cũng góp phần thúc đẩy nâng cao chất lượng sản phẩm. Mới đây, Stone Village Coffee Lab & Education đã phối hợp tổ chức chương trình “Best of Robusta Gia Lai 2026” nhằm tôn vinh cà phê Robusta địa phương, đồng thời tạo sân chơi về kỹ thuật cupping (thử nếm cà phê) cho người sản xuất và những người yêu cà phê.

Phần thi cupping dành cho các nông hộ, doanh nghiệp có vùng trồng và cơ sở chế biến tại Gia Lai được xem là bước đệm quan trọng trong việc định hình bản sắc cà phê địa phương. Thông qua việc phân loại theo phương pháp chế biến, giống cây và độ cao vùng trồng, ngành cà phê từng bước xây dựng hệ giá trị hương vị đặc trưng theo từng tiểu vùng sinh thái.

Tại sự kiện, 18 mẫu cà phê chất lượng cao được phân loại theo ba phương pháp chế biến: natural, honey và anaerobic. Không chỉ có hội đồng giám khảo chấm điểm, các mẫu cà phê còn được công khai để khách mời trực tiếp trải nghiệm và đánh giá, góp phần tăng tính minh bạch và lan tỏa giá trị sản phẩm.

Sự kiện “Best of Robusta Gia Lai 2026”, thu hút đại diện của 48 doanh nghiệp, nông hộ, chuyên gia cà phê và gần 100 khách hàng tham dự.

Không dừng lại ở một cuộc thi, hoạt động này còn giúp người sản xuất rèn luyện kỹ năng thử nếm, cập nhật xu hướng mùa vụ và từng bước cải thiện chất lượng. Qua từng năm, cà phê Gia Lai ghi nhận sự tiến bộ rõ rệt với hương vị ngày càng phong phú, xuất hiện nhiều nốt trái cây nổi bật và điểm số chất lượng được nâng lên.

Từ những chuyển biến đó, có thể thấy hành trình nâng tầm cà phê Gia Lai đang đi đúng hướng: từ khẳng định chất lượng đến hoàn thiện quy trình, xây dựng bản sắc và mở rộng thị trường. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là chiến lược dài hạn nhằm đưa hạt cà phê Robusta Gia Lai vươn xa trên bản đồ cà phê đặc sản thế giới.

Do đó, trong thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh tiếp tục khuyến khích phát triển vùng nguyên liệu cà phê hữu cơ, có truy xuất nguồn gốc, tập trung tại các khu vực có điều kiện khí hậu phù hợp. Định hướng sản xuất hữu cơ gắn với chế biến cà phê đặc sản không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn là chiến lược dài hạn, bền vững, góp phần khẳng định vị thế cà phê Gia Lai trên bản đồ cà phê đặc sản thế giới.