Quần thể chùa Tây Thiên được hội tụ cả 3 yếu tố: Tâm linh - tín ngưỡng (thờ Quốc Mẫu) và cảnh quan thiên phú. Lý giải về câu thành ngữ “Đến với Phật - Về với Mẫu” khi du khách đến Tây Thiên, ông Diệp Xuân Tư, Trưởng Ban quản lý khu danh thắng Tây Thiên nói rằng, đến với Phật là đến với thế giới vĩnh hằng, nơi Tây Thiên cực lạc; còn về với Mẫu là được về trong lòng mẹ, được mẹ chở che, ban cho yêu thương, sức khỏe tài lộc.

Ông Ngô Hữu Mai - Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo cho biết Lễ hội Tây Thiên là một trong nhiều lễ hội mùa xuân, có ý nghĩa giáo dục truyền thống về lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc. Để lễ hội Tây Thiên tương xứng với công đức của Quốc Mẫu, góp phần phát huy tiềm năng phát triển du lịch văn hoá, du lịch tâm linh tại khu Danh thắng Tây Thiên. Tỉnh Vĩnh Phúc, huyện uỷ, UBND huyện Tam Đảo tổ chức tốt lễ hội Tây Thiên trang trọng, đảm bảo an toàn, tiết kiệm, kết hợp hài hoà giữa văn hoá truyền thống và hiện đại nhằm giới thiệu với du khách thập phương các giá trị văn hoá của di tích quốc gia đặc biệt, khu di tích lịch sử và danh thắng Tây Thiên; qua đó động viên các tầng lớp nhân dân công đức, tôn tạo, xây dựng Tây Thiên sớm trở thành khu du lịch trọng điểm mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đồng thời cũng là khu vực phát triển kinh tế du lịch trọng điểm của tỉnh Vĩnh Phúc và khu vực phía Bắc.

Chuẩn bị cho mùa Lễ hội Xuân Kỷ Hợi 2019, Ban Quản lý Khu Di tích danh thắng Tây Thiên và Ban Quản lý cáp treo Tây Thiên cho biết, đến nay đã họp với các cơ quan, ban ngành tại Vĩnh Phúc triển khai xong các phương án bảo đảm an ninh, trật tự; thực hiện phân luồng, hướng dẫn giao thông; bố trí các bãi đỗ ô tô, xe máy phục vụ khách thập phương.

Với mỗi người, chuyến hành hương Tây Thiên có thể là đến thăm, có thể là sự trở về, song cả hai hành trình đều tràn ngập niềm hỷ lạc, an bình tự tại. Cảnh sắc thiên nhiên sơn kỳ thủy tú, hùng vĩ, thanh bình và ngoạn mục đẹp trong từng giây, từng khoảnh khắc. Đó là cảnh núi rừng nguyên sơ, là những ngôi Cổ tự, Thảo am Tịnh thất cheo leo trên độ cao ngút ngàn hay nguồn Bát Nhã tuyền róc rách ca lên khúc nhạc hoàn hương từ vô thủy. Xa xa dòng Thác Bạc trắng xóa như dải ngân hà vắt mình thả xuống từ trời cao xanh thẳm tạo nên một bầu không khí thanh bình.

Hành trình tham quan khu danh thắng Tây Thiên bắt đầu từ Đền Trình dưới chân núi. Để đến được nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, khách hành hương phải dâng lên một mâm lễ vật, báo cáo với thần linh thổ địa, chư vị Thánh Phật sự viếng thăm của mình, cho được an lành thanh sạch đi vào vùng đất thiêng rồi mới tiếp tục cuộc hành trình. Trước cửa đền là cây đa chín cội sừng sững, như thách thức với thời gian.

Sau đền Trình, du khách sẽ vượt qua một quãng đường hơn 1km rợp bóng cây xanh mát, vượt qua khe Trường Sinh để lên tới đền Cậu, đền Cô, suối Giải Oan và giếng cổ…Đi thêm một đoạn sẽ lên đến Tịnh thất Tây Thiên. Đây là địa điểm tu hành của các ni cô phái Mật tông Tây Tạng. Du khách sẽ cảm nhận được sự huyền bí của thiên nhiên với suối chảy rầm rì, rừng sâu u tịch, mây nước hiền hòa và không gian thanh tịnh; được chìm đắm và thăng hoa trong những thanh âm của các pháp cụ cùng tiếng đọc kinh của các ni cô, du khách sẽ thực sự thấy lòng mình thư thái.
Địa điểm cuối của chuyến hành hương là khu đền Thượng. Đền Thượng là nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên, vị thần chủ của Tây Thiên và nữ chúa vùng đất Tam Đảo.

Kết thúc tham quan về đền Quốc Mẫu Tây Thiên, du khách có thể tiếp tục vào tham quan Thiền Viện. Tại đây, các nhà khoa học đã tìm thấy hàng ngàn hiện vật có niên hiệu từ thời Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn và các di chỉ khảo cổ về Phật giáo minh chứng rõ thêm về chốn tổ Phật giáo nơi đây. Đầu xuân nào, Thiền Viện Tây Thiên cũng đón hàng vạn Phật tử, du khách trong và ngoài nước về đây hành hương, thắp hương khấn Phật và thưởng ngoạn cảnh đẹp của núi rừng Tây Thiên.

Bài và ảnh Nguyễn Kế Nghiệp