Sự đồng thuận và chủ động của người dân đã biến những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thành hành động thiết thực, góp phần làm nên những vùng quê đổi thay từng ngày, khẳng định vai trò trung tâm của người dân trong công cuộc phát triển nông thôn. Ảnh minh họa.

Phát huy sức dân và lan tỏa tinh thần tự chủ

Ngay từ khi triển khai chương trình xây dựng NTM, tỉnh Quảng Ninh đã xác định rõ: thành công của chương trình không thể chỉ trông chờ vào nguồn lực Nhà nước, mà phải bắt nguồn từ ý chí, tinh thần chủ động và trách nhiệm của chính người dân. Phương châm “Dân cần, dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân giám sát, dân thụ hưởng” được cụ thể hóa trong từng hoạt động, tiêu chí ở các địa phương.

Các cấp, ngành trong tỉnh triển khai đồng bộ, quyết liệt các kế hoạch, huy động tổng hợp nguồn lực, chú trọng nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phát huy vai trò giám sát, vận động nhân dân, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa cùng chung tay xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu.

Người dân tích cực tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng, hiến đất mở đường, đóng góp công sức, vật chất để cải thiện môi trường sống. Nhờ đó, diện mạo nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp; hệ thống điện, đường, trường, trạm được nâng cấp đồng bộ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu dân sinh.

Tại huyện Đầm Hà, cuối năm 2024, chính quyền đã phê duyệt dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường từ ngã ba thôn Đầm Buôn đến ngã ba thôn Xóm Giáo với chiều dài 800m, rộng 6m, có hệ thống thoát nước và chiếu sáng bằng đèn năng lượng mặt trời. Trong quá trình giải phóng mặt bằng, Ban Công tác Mặt trận thôn đến từng hộ dân tuyên truyền, vận động, giúp 37 hộ tự nguyện hiến hơn 3.000m² đất và tháo dỡ tài sản để dự án hoàn thành đúng tiến độ, mang lại diện mạo mới cho quê hương.

Tạo động lực mới từ sắp xếp đơn vị hành chính

Sau khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Quảng Ninh giảm từ 171 xã, phường, thị trấn xuống còn 54 xã, phường, đặc khu (trong đó có 22 xã). Việc sáp nhập này giúp bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực cho chương trình NTM.

Xã Ba Chẽ mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Ba Chẽ, xã Nam Sơn, Đồn Đạc và Thanh Sơn, với diện tích hơn 332km², dân số trên 17.500 người thuộc 14 dân tộc cùng sinh sống (trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 77%). Đến hết năm 2024, thu nhập bình quân đầu người đạt 82,1 triệu đồng/năm; xã Nam Sơn (cũ) đã đạt chuẩn NTM nâng cao, thị trấn Ba Chẽ (cũ) đạt đô thị văn minh.

Từ nền tảng đó, xã Ba Chẽ tập trung cải thiện môi trường đầu tư, phát huy lợi thế đất đai, rừng và dược liệu, đẩy mạnh phát triển kinh tế rừng, du lịch cộng đồng. Hiện xã có 57 doanh nghiệp và chi nhánh doanh nghiệp hoạt động, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024; giá trị sản xuất của khu vực doanh nghiệp tăng 6 lần so với năm 2015, chiếm 55% tổng giá trị sản xuất và đóng góp tới 82% nguồn thu ngân sách địa phương.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2025 của xã đạt 25,5% – cao nhất từ trước tới nay; thu ngân sách vượt 47% dự toán tỉnh giao. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần tỷ trọng nông - lâm - ngư nghiệp, tăng mạnh công nghiệp và dịch vụ.

Xã Ba Chẽ cũng mở rộng không gian phát triển thông qua kết nối giao thông với các trục chính như đường tỉnh 330, 330B, 329, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông, giao thương và phát triển du lịch. Địa phương định hướng phát triển 4 trục kinh tế trọng tâm gồm: kinh tế rừng; nông nghiệp sạch - hữu cơ; du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng; công nghiệp - dịch vụ. Trong đó, mục tiêu lớn là xây dựng Ba Chẽ trở thành trung tâm lâm nghiệp của tỉnh, với gần 15.000ha rừng trồng gỗ lớn, phát triển cây dược liệu và các sản phẩm OCOP đặc trưng như trà hoa vàng, ba kích tím, mật ong rừng…

Nhiều địa phương trong tỉnh sau sáp nhập đã chú trọng nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM, gắn với quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường. Hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, hệ thống giao thông kết nối liên vùng mở rộng, tạo thuận lợi cho sản xuất, lưu thông hàng hóa và phát triển du lịch cộng đồng.

Những kết quả đó khẳng định Quảng Ninh đang đi đúng hướng trong hành trình xây dựng nông thôn mới bền vững – lấy người dân làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và hỗ trợ, cùng nhau xây dựng vùng quê “sáng - xanh - sạch - đẹp”, giàu bản sắc và đầy sức sống.