Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Giang Lâm chia sẻ về hành trình đi sưu tầm văn hóa dân tộc của mình rằng, chỉ cần nghe tin ở đâu có người am hiểu về văn hóa truyền thống Cao Lan, bất kể ở tỉnh nào, xa hay gần là ông liền một mình đi xe máy đến sưu tầm. Ông đã đi qua nhiều tỉnh: Thái Nguyên, Tuyên Quang, Yên Bái, Bắc Giang… Không biết sử dụng máy tính, ông tự ghi chép bằng tay, tổng hợp và thuê người đánh máy lại.

Nghệ nhân Hoàng Giang Lâm (người cầm Mic) trong buổi truyền dạy dân ca, dân vũ Cao Lan

Trong quá trình sưu tầm, ông Lâm gặp không ít khó khăn bởi người biết về văn hóa Cao Lan không còn nhiều, còn lớp trẻ lại không đọc được chữ Nôm Cao Lan cổ. Có lần nhận được thông tin, phải vài tháng sau ông mới thu xếp đi được, đến nơi thì người biết đã qua đời, thế là lại một chuyến đi không công.

Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Giang Lâm cùng vợ trong trang phục truyền thống dân tộc Cao Lan

Nội dung sưu tầm của ông khá phong phú, điều gì thể hiện nét đẹp truyền thống người Cao Lan thì ông đều ghi lại. Sau gần 30 năm ròng rã, ông đã sưu tầm nhiều tác phẩm như: Nhà xe chở người chết của người Cao Lan; Lễ cấp sắc; Tục đặt tên thánh; Hát sình ca Cao Lan… Trong nghệ thuật hát sình ca của người Cao Lan có 12 đêm hát. Đến nay, ông đã sưu tầm đến đêm thứ 7. Sắp tới ông sẽ tiếp tục lên Yên Bái để sưu tầm đêm thứ 8…Những tác phẩm của ông đều viết tay, dạng tư liệu, in và phát miễn phí cho những ai quan tâm đến văn hóa Cao Lan.

Múa chim gâu, xúc tép

Ngoài biên dịch và sưu tầm về văn hóa Cao Lan, Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Giang Lâm cũng tích cực tham gia và đóng góp hiệu quả cho Câu lạc bộ (CLB) dân ca, dân vũ của người Cao Lan thôn Xóm Mới. Từ năm 2010, phong trào khôi phục văn hóa Cao Lan được các cấp chính quyền ủng hộ, đồng hành, ông có thêm động lực để làm công việc yêu thích của mình.

Sinh hoạt văn hóa trong lễ hội Xuống đồng của người dân tộc Cao Lan

Là Nghệ nhân Ưu tú, ông Hoàng Giang Lâm đã tích cực tuyên truyền, vận động người trong gia đình, bà con người Cao Lan bảo tồn văn hóa của dân tộc. Ông luôn trăn trở suy nghĩ, tuổi đã cao, phải dành thời gian truyền dạy, sưu tầm lại cho lớp trẻ vì nếu để văn hóa truyền thống mất đi, là có lỗi với tổ tiên.

Bài, ảnh: Văn Hoa