Thành quả ngọt

Là xã miền núi có xuất phát điểm thấp, thế nhưng, thông qua chương trình NTM đã tạo nên sức bật mới cho xã Khánh Sơn. Cây sầu riêng cơm vàng hạt lép đã giúp thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn xã vươn lên gần 46 triệu đồng/người/năm. Bà Mấu Thị Bạch - Trưởng thôn Hòn Dung (xã Khánh Sơn) chia sẻ: “Ngày trước, tại thôn Hòn Dung đường lầy lội, nhà tạm nhiều, nước sinh hoạt thiếu. Bây giờ, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao. 100% người dân tham gia bảo hiểm y tế; 92% hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh; 90% số hộ có nhà xây kiên cố; 100% đường thôn, ngõ xóm được bê tông hóa, cảnh quan môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp. Người dân biết làm kinh tế, nhiều gia đình khá giả, con cái được học hành”.

Tại xã Suối Hiệp, cánh đồng không còn cảnh nông dân chân lấm tay bùn, thay vào đó là tiếng máy gặt đập liên hợp rộn rã trên con đường bê tông rộng rãi. Ông Nguyễn Văn Toàn, hộ có hơn 1ha lúa giống, chia sẻ: “Bây giờ nông dân sướng hơn nhiều, từ làm đất, xuống giống, chăm sóc đến thu hoạch đều có máy móc. Lúa gặt xong, doanh nghiệp bao tiêu đến tận ruộng chở đi”. Đó là kết quả từ chương trình xây dựng NTM trên địa bàn xã.

Xã Ninh Quang (nay là xã Tân Định) đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2024.

Không chỉ làm thay đổi diện mạo ở các vùng quê, khởi đầu từ năm 2010 với mục tiêu xây dựng các hạ tầng nền tảng, giai đoạn 2021 - 2025, chương trình xây dựng NTM tập trung nâng cao đời sống kinh tế, tạo ra những miền quê trù phú với các sản phẩm nông nghiệp đặc sắc, chất lượng cao thông qua hàng loạt chương trình chuyên đề. Trong việc tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển chuỗi giá trị, giai đoạn 2021 - 2024, Nhà nước và nhân dân đã chuyển đổi hàng nghìn héc-ta đất kém hiệu quả sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như xoài, bưởi, mít. Đến tháng 5-2025, hàng trăm mã số vùng trồng cho các sản phẩm chủ lực như xoài, sầu riêng đã được cấp để phục vụ xuất khẩu chính ngạch. Hàng chục chuỗi giá trị nông sản an toàn, từ sản xuất đến phân phối được hình thành cho các mặt hàng như: Rau xanh, trái cây, hải sản và thịt gia súc, gia cầm. Đặc biệt, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai có hiệu quả, nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng, quy chuẩn hóa sản phẩm đáp ứng nhu cầu, đòi hỏi của thị trường. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 600 sản phẩm OCOP, từ những chùm nho tươi và sản phẩm chế biến từ nho, táo, thịt cừu, măng tây, một số loại thảo dược đặc trưng ở vùng phía nam tỉnh, cho đến trầm hương, yến sào, rong nho, hải sản và nhiều loại trái cây đặc trưng như sầu riêng, xoài, bưởi ở khu vực phía bắc tỉnh.

Ngoài ra, nhiều chương trình nhằm đa dạng sinh kế cho người dân khu vực nông thôn cũng được triển khai như nuôi lươn không bùn, nuôi dê sinh sản chất lượng cao, nuôi tôm công nghệ Semi - Biofloc, trồng nấm đông trùng hạ thảo... Tỉnh đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp và hợp tác xã tiếp cận thị trường qua các hội chợ, sàn thương mại điện tử. Nhiều mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ được ưu tiên như mô hình chăn nuôi dê gắn với du lịch sinh thái hay sản xuất muối sạch theo chuỗi liên kết...

Xã Khánh Sơn đã đạt chuẩn nông thôn mới.

Định hướng nông thôn hiện đại

Theo ông Huỳnh Quang Thành - Phó Chánh Văn phòng điều phối Chương trình NTM tỉnh, giai đoạn 2021 - 2025, cả Khánh Hòa (cũ) và Ninh Thuận (cũ) cùng triển khai chương trình NTM với quyết tâm cao. Các nghị quyết, kế hoạch hành động được ban hành sớm, phân công rõ trách nhiệm, lồng ghép hiệu quả với các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tính đến giữa năm 2025, tỉnh Khánh Hòa đã có 106/137 xã được công nhận đạt chuẩn NTM (gồm 73/90 xã thuộc tỉnh Khánh Hòa cũ và 33/47 xã thuộc tỉnh Ninh Thuận cũ). Trong đó, có 50 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 3 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Các huyện Diên Khánh, Ninh Phước, Ninh Hải được công nhận đạt chuẩn huyện NTM. Sau sắp xếp, toàn tỉnh Khánh Hòa (mới) có 48 xã, trong đó 28 xã đạt chuẩn NTM, 4 xã đạt chuẩn NTM nâng cao. Hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm được đầu tư đồng bộ, khang trang, 100% xã có đường ô tô đến trung tâm. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Nhìn lại 5 năm qua, chương trình NTM đã đạt những thành tựu đáng ghi nhận, từ quy hoạch, phát triển hạ tầng đến cơ cấu lại ngành nông nghiệp hiệu quả. Đến nay, không còn xã nào đạt dưới 15 tiêu chí, bình quân đạt 18 tiêu chí/xã. Các chính sách hỗ trợ sản xuất, đặc biệt là OCOP đã góp phần lớn nâng cao thu nhập và hiện đại hóa phương thức tiếp cận thị trường cho người dân. Thành công này đến từ sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng, đồng thuận sâu rộng trong nhân dân. Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng NTM” đã khơi dậy tinh thần đoàn kết, giúp nhau phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa và cùng vươn lên làm giàu chính đáng.

Với nền tảng vững chắc, Khánh Hòa đang tập trung chuẩn bị cho chương trình NTM giai đoạn 2026 - 2030. Nhất là khi có chính sách khung về chương trình NTM của Trung ương, tỉnh triển khai ngay việc xây dựng các văn bản thực hiện chương trình trên địa bàn tỉnh, xây dựng cụ thể lộ trình, kế hoạch thực hiện để đảm bảo chương trình được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.