Nhiều sản phẩm làm bằng chất liệu tơ tằm từ làng ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô không chỉ được tiêu thụ ở trong nước, mà còn được nhiều nước trên thế giới đón nhận…Phát triển làng nghề khu vực nông thôn không chỉ giải quyết việc làm cho nhiều người dân mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.

Về xứ Thanh hỏi đến làng nghề ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô có lẽ ai cũng biết. Về làng Hồng Đô, chúng ta sẽ được ngắm nhìn những cánh đồng dâu xanh ngắt, những tiếng thoi dệt nhiễu kêu lóc cóc, đặc biệt là những ngôi nhà cao tầng nằm sát nhau, chứng minh cho những khởi sắc của làng nghề ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô.

Khâu nuôi tằm kì công và bận rộn.

Tương truyền vào thế kỷ XV, trong một lần Anh hùng dân tộc Lê Lợi bị giặc Minh truy kích, ông đã ẩn náu tại làng Hồng, được người dân mang những tấm nhiễu làm ra phủ lên người để che giấu. Sau khi lên ngôi, Hoàng đế Lê Thái Tổ đã ban cho làng tên mới là Hồng Đô. Đầu thế kỷ XX nghề ươm tơ dệt nhiễu Hồng Đô phát triển ngang hàng với các nghề truyền thống trên cả nước như lụa Hà Đông, tơ Nam Định…

Nghề dệt nhiễu rất quan trọng khâu trồng dâu nuôi tằm, khâu bận rộn và cẩn trọng nhất. Để có được cân kén, búp tơ, tấm nhiễu, người trồng dâu nuôi tằm cũng phải trăn trở, toan lo, chăm chút và phải trải qua một quy trình chăn nuôi rất nghiêm ngặt với những yêu cầu kỹ thuật và kinh nghiệm nhà nghề. Đến khâu dệt nhiễu cũng lắm công phu, để có được những tấm nhiễu đẹp, mịn thì người thợ phải chọn tơ tốt, sợi phải bóng làm ra được một tấm nhiễu phải trải qua từ 17 - 20 công đoạn. Người thợ dệt phải ngồi thật cân đối, con thoi đưa qua lại phải thật đều tay, đòi hỏi phải có sức bền, tâm huyết với nghề thì mới có những sản phẩm đẹp đến tay người tiêu dùng.

Người dân đang phơi tơ tằm tại cơ sở sản xuất (ảnh Trần Đàm)

Trong cơ chế thị trường, với sự cạnh tranh khốc liệt, đã có lúc nghề ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô đứng trước nguy cơ mai một khi chỉ còn vài hộ ở làng duy trì được nghề ươm tơ, diệt nhiễu.

Để duy trì và phát triển ngành nghề, những năm qua cùng với cơ chế, chính sách của Nhà nước, của tỉnh, huyện Thiệu Hóa đã triển khai nhiều giải pháp nhằm khôi phục, tạo thêm cơ chế hỗ trợ khôi phục nghề, nên nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ, dệt nhiễu đã khởi sắc trở lại.

Vào thời điểm phát triển nhất của nghề, làng Hồng Đô có tới 300 khung dệt, 400-500 thợ dệt có tay nghề và mỗi năm xuất đi khắp nơi, sang cả Lào và Trung Quốc khoảng 15.000 tấm nhiễu. Làng dệt cũng lan sang các làng và Thiệu Đô trở thành một “xã nghề” nức tiếng. Những năm gần đây, nghề trồng dâu, nuôi tằm ở Thiệu Đô không còn phát triển như xưa và nghề dệt nhiễu cũng thu hẹp dần phạm vi, số khung dệt, thợ dệt theo đó cũng giảm dần. Thực trạng này, âu cũng là vấn đề chung của nhiều làng nghề truyền thống, khi mỗi sản phẩm thủ công làm ra thường tiêu tốn nhiều chi phí, dẫn đến khó cạnh tranh với các sản phẩm sản xuất công nghiệp cùng loại. May mắn là, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thiệu Đô có ý thức cao trong việc gìn giữ nghề truyền thống lâu đời này.
Nhiều sản phẩm được làm từ chất liệu tơ tằm của làng nghề ươm tơ, dệt nhiễu Hồng Đô đã đưa đi tiêu thụ ở nhiều tỉnh thành trong nước, đặc biệt là thị trường nước ngoài như Nhật,
Mỹ, Châu Âu…

Những năm gần đây, cùng với những cơ chế, chính sách của Nhà nước, của tỉnh Thanh Hóa, huyện Thiệu Hóa đã triển khai nhiều giải pháp nhằm khôi phục, tìm thị trường đầu ra cho sản phẩm, tạo nhiều cơ chế hỗ trợ khôi phục nghề, nên nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ, dệt nhiễu khởi sắc trở lại.

Bài, ảnh: Minh Lý