Đường vào Khu di tích Bác Hồ ở làng Dương Nổ, xã Phú Dương (huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế) khang trang sạch đẹp.

Dương Nổ nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 7 km (trên đường về bãi biển Thuận An), một làng quê sầm uất, gìàu truyền thống lịch sử-văn hóa, nhà lưu niệm Bác Hồ (nơi Bác cùng cha và anh trai đã sống và học tập từ năm 1898-1900) là một ngôi nhà gỗ ba gian, mái lợp bằng tranh, được bài trí bởi những vật dụng đơn sơ nằm giữa khu vườn đầy cây trái. Gian giữa là bộ phản gỗ để ông Nguyễn Sinh Sắc (cha của Bác) ngồi dạy học, hai bên là hai bộ phản để học trò ngồi, gian bên trái kê chiếc giường gỗ là nơi hai cha con Bác nằm ngủ, gian bên phải kê chiếc rương đựng đồ, hai chái hai bên là nơi sinh hoạt và nơi cất thực phẩm của ba cha con. Nối với gian nhà chính là nhà bếp sinh hoạt của gia đình. Ở Huế hiện nay còn lưu giữ 14 di tích về Bác Hồ hoặc liên quan trực tiếp đến gia đình Bác, trong đó, nhà Bác ở làng Dương Nỗ là di tích thiêng liêng hơn cả.

Cách bài trí giản dị với hai hàng dâm bụt được cắt xén gọn gàng, ngay ngắn ở lối vào, xung quanh nhà là những hàng cau, cây sứ, cây ăn quả kết hợp với những chiếc chum, vại, gáo dừa múc nước… Nơi đây bình dị như chính cuộc đời của Bác. Giữa khung cảnh làng quê yên bình, thơ mộng, chim hót và hoa trái bốn mùa, ngôi nhà như tái hiện lại cuộc sống của Người và gia đình ở Huế những năm cuối thế kỷ XIX.

Dòng sông Phổ Lợi in bóng mây trời.

Nay, du khách không chỉ thăm ngôi nhà giản dị, gợi nhớ về thời niên thiếu của Bác mà còn tận mắt thấy khung cảnh làng quê Việt Nam giữa lòng thành phố với những ngôi đình, dòng sông, cây sung, bến nước… là những nơi gắn với tuổi thơ của Người. Ngôi nhà được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia theo Quyết định 296/VH-QĐ ngày 26/3/1990 và đã đón hàng triệu lượt khách đến thăm.

Đến Dương Nỗ không chỉ thăm ngôi nhà giản dị tuổi ấu thơ của Bác Hồ mà còn thăm ngôi đình cũng được công nhận di tích cấp Quốc gia, dòng sông, bến nước, miếu Am Bà...là những nơi ngày xưa Người thường lui tới, vui chơi, học tập với bạn bè.

Bia lưu niệm Di tích Bến Đá.

Bến Đá là một bến nước nhỏ nằm bên dòng sông Phổ Lợi, cách Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Dương Nỗ 10m. Bến Đá vốn chỉ là một doi đất nhô ra sông, khi xưa, người dân đi làm đồng về thì xuống đó rửa chân tay. Năm 1898, khi Nguyễn Sinh Cung (Chủ tịch Hồ Chí Minh) theo cha về sống ở đây, Người thường ra Bến Đá tắm giặt và ngồi hóng mát. Bến tắm bằng đá đơn sơ này đã gắn liền với tuổi
thơ của Nguyễn Sinh Cung trong hai năm sống ở làng Dương Nỗ. Năm 1978, cùng với việc trùng tu lại Nhà lưu niệm Bác Hồ, Bảo tàng Hồ Chí Minh Bình Trị Thiên khôi phục lại Bến Đá và bảo tồn cho đến ngày nay. Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bến Đá đã được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế công nhận là Di tích cấp tỉnh tại Quyết định số 2462/QĐ-UBND ngày 28/10/2008.

Về Dương Nỗ nhìn dòng sông Phổ Lợi năm xưa, bến đá với dòng nước trong xanh còn đó lòng tôi lại bồi hồi chạnh nhớ Bác. Cụ Đoàn Côn (90 tuổi, trú tại làng Dương Nỗ) cho hay, dẫu rằng cảnh vật của vùng đất này đã có nhiều đổi thay, nhưng mỗi người dân hay du khách khi đặt chân đến đây có thể hình dung được hình ảnh về cuộc sống của Bác Hồ khi còn nhỏ. Đặc biệt, với những người dân tại đây, những câu chuyện về cuộc sống của Người được truyền từ đời này sang đời khác đã trở thành một phần trong tâm hồn của họ.

Và với mỗi người dân Việt, không chỉ mảnh đất Dương Nỗ mà mỗi nơi Bác qua, mỗi vùng đất Bác đặt chân đến đều mang ý nghĩa sâu sắc. Đó không chỉ là di tích lịch sử văn hóa mà hơn thế đó còn là nơi xây đắp cho mỗi tâm hồn Việt. Điều rất trân trọng là người dân nơi đây rất có ý thức bảo vệ môi trường, cảnh quan nơi đây được tôn nghiêm, xanh- sạch- đẹp, góp phần không nhỏ trong tiến trình xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, nhất là khu vực có hai di tích cấp Quốc gia.

Bài, ảnh: Tiên Sa