Mùa cơm mới và mạch nguồn văn hóa Tày ở Cao Sơn

Mộc Thạch

10:38 | 27/06/2026 OCOP Theo dõi langngheviet.com.vn trên

OVN - Giữa núi rừng xã Cao Sơn, khi vụ mùa khép lại cũng là lúc đồng bào Tày ở các xóm Cò Phầy, Diều Luông, Diều Nọi rộn ràng bước vào Lễ hội Mừng cơm mới. Không chỉ là nghi lễ tri ân trời đất, tổ tiên sau một năm lao động, lễ hội còn là không gian hội tụ của tiếng cồng, điệu hát dân gian và những giá trị văn hóa bản địa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ngày hội của niềm tự hào bản sắc

Đối với người Tày xã Cao Sơn (tỉnh Phú Thọ), lễ mừng cơm mới không chỉ đơn thuần là một ngày hội. Đó còn là thời khắc thiêng liêng để khép lại một năm lao động vất vả, mở ra niềm tin và hy vọng cho mùa vụ mới. Đó là lúc con người hướng về tổ tiên, đất trời, tri ân thần linh đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, lúa đầy bồ, thóc đầy kho.

Lễ hội năm nay mang dấu ấn đặc biệt khi lần đầu tiên được tổ chức với quy mô cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính. Dù giao thông còn nhiều khó khăn, địa hình xa xôi, thời tiết mùa đông khắc nghiệt, song từ sáng sớm, người dân trong bản diện những bộ trang phục truyền thống được thêu thùa tinh tế đã nô nức về dự hội. Trên từng gương mặt ánh lên niềm háo hức, tự hào về bản sắc dân tộc mình.

Mùa cơm mới và mạch nguồn văn hóa Tày ở Cao Sơn

Nghi thức giã gạo trong Lễ mừng cơm mới của người Tày (Phú Thọ). Ảnh: Yên San

Chị Lường Thị Đào, xóm Diều Luông chia sẻ trong niềm vui rộn ràng: “Cả tuần nay, từ người già đến trẻ nhỏ trong bản đều mong đến ngày mừng cơm mới. Năm nay lúa nương được mùa, chăn nuôi thuận lợi, bà con có của ăn, của để. Ngày hội là dịp để mọi người gặp gỡ, chia sẻ niềm vui lao động và thêm gắn bó với nhau”.

Trong bức tranh đa sắc của văn hóa các dân tộc ở Cao Sơn, văn hóa Tày nổi bật với nền văn minh lúa nước lâu đời. Với người Tày Đà Bắc (tỉnh Hòa Bình cũ), hạt lúa được coi là “hạt ngọc của trời”, kết tinh từ mồ hôi, công sức con người và sự chở che của thần linh, tổ tiên. Bởi vậy, theo quan niệm truyền thống, cơm mới tuyệt đối không được sử dụng trước khi làm lễ cúng. Lúa nương Cao Sơn sinh trưởng trong điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù của vùng cao nên hạt dài, trắng, chắc và hương thơm dịu. Khi ăn, vị ngọt lan dần nơi đầu lưỡi, để lại cảm giác mát lành rất riêng.

Theo phong tục cổ truyền, lễ cúng cơm mới thường của đồng bào Tày được tổ chức sau khi kết thúc mùa thu hoạch. Mâm lễ dâng cúng mang đậm dấu ấn văn hóa, gồm cơm nếp ruộng, nếp nương, cá suối nướng, thịt chim rừng, chuột rừng, hoa bắp chuối rừng, bánh chưng, rượu cần, rượu trắng… Đặc biệt, người Tày không sử dụng thịt gia súc, gia cầm do con người chăn nuôi. Điều này thể hiện quan niệm sống hài hòa, tôn trọng núi rừng và tự nhiên.

Món ăn địa phương trong ngày lễ hội. Ảnh: Yên San

Trong nghi lễ, thầy mo thay mặt gia chủ mời gọi tổ tiên, thành hoàng, thổ công thổ địa và các thần linh. Rồi kể lại trọn vẹn hành trình lao động trong năm, từ dẫn nước vào ruộng, gieo mạ, cấy lúa, gặt hái đến phơi thóc, cất lúa trên gác. Chỉ khi nghi lễ hoàn tất, cơm mới mới chính thức được dùng trong cộng đồng.

Không gian văn hóa cộng đồng được mở rộng

Trước đây, lễ mừng cơm mới chỉ diễn ra trong phạm vi từng gia đình. Năm 2025, việc tổ chức Ngày hội Mừng cơm mới với quy mô cấp xã đã mở ra không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng rộng lớn và sinh động hơn.

Bên cạnh phần nghi lễ trang trọng là chuỗi hoạt động văn hóa - văn nghệ mang đậm bản sắc như: múa hát dân gian, biểu diễn nhạc cụ truyền thống, nghi thức giã gạo, các trò chơi dân gian như kéo co, nhảy sạp, ném còn…

Những gian hàng trưng bày, mua bán sản vật địa phương từ gạo nếp nương, mật ong rừng, cây thuốc quý đến gà, lợn bản… đã tạo nên một bức tranh sinh động về đời sống vùng cao.

Du khách Nguyễn Thị Hoa (xã Thanh Thủy, Phú Thọ) chia sẻ: “Tham dự lễ hội, tôi cảm nhận rõ sự mộc mạc, chân chất của người Tày Cao Sơn. Không khí cộng đồng và các nghi lễ truyền thống giúp tôi có cái nhìn đầy đủ hơn về đời sống văn hóa của đồng bào vùng cao.”

Xã Cao Sơn được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Cao Sơn và Tân Minh (huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình cũ).Diện tích hơn 124km², dân số gần 9.000 người với 17 thôn và 5 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, đa số là đồng bào dân tộc Tày. Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, hạ tầng giao thông, hệ thống điện, trường học và trạm y tế từng bước được hoàn thiện; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân ngày càng nâng cao.

Thầy mo làm nghi thức cúng lễ Mừng cơm mới. Ảnh: Yên San

Theo Chủ tịch UBND xã Cao Sơn (Phú Thọ) Bùi Thị Hòa Bình, việc tổ chức Ngày hội Mừng cơm mới không chỉ thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, tổ tiên, mà còn là trách nhiệm trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Tày.

Thông qua ngày hội, địa phương hướng tới tăng cường gắn kết cộng đồng, từng bước gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, phát triển các loại cây, con thế mạnh. Từ đó xây dựng các sản phẩm nông sản địa phương thành sản phẩm OCOP để kết hợp với du lịch văn hoá, trải nghiệm nhằm tăng thu nhập cho người dân trong tương lai.

Mộc Thạch

Tags:

Phú Thọ OCOP Phú Thọ Lễ hội truyến thống

Tin mới hơn

Lạng Sơn: Chương trình OCOP giúp bánh truyền thống tăng giá trị và mở rộng thị trường

08:00 | 09/07/2026 OCOP

LNV - Các sản phẩm bánh như bánh chưng, khẩu sli đạt chuẩn OCOP, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn và bảo tồn nét đẹp văn hóa địa phương

Nhãn hiệu chứng nhận Hà thủ ô đỏ Cao Bằng giúp nâng tầm dược liệu địa phương

14:40 | 08/07/2026 OCOP

LNV - Cao Bằng không chỉ được biết đến với cảnh quan hùng vĩ, bản sắc văn hóa đặc sắc, mà còn là vùng đất giàu tiềm năng về cây dược liệu. Trên những triền núi, nương rẫy và vùng sinh thái đặc trưng của địa phương, nhiều loài cây thuốc quý đã gắn bó với đời sống của đồng bào các dân tộc qua nhiều thế hệ. Trong số đó, hà thủ ô đỏ là một trong những nguồn dược liệu tiêu biểu, có giá trị sử dụng lâu đời và đang ngày càng được quan tâm trong xu hướng tiêu dùng các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên.

Cao Bằng: OCOP tạo sức bật cho sản phẩm nông nghiệp

07:00 | 04/07/2026 OCOP

LNV - Từ những sản vật quen thuộc của vùng núi như miến dong, hạt dẻ, thạch đen hay các loại dược liệu bản địa, nhiều sản phẩm ở tỉnh Cao Bằng đang dần có chỗ đứng trên thị trường. Chương trình OCOP góp phần biến lợi thế địa phương thành giá trị hàng hóa, giúp nông sản từng bước xây dựng thương hiệu riêng.

Ninh Bình: Đa dạng các hoạt động mở rộng thị trường và tiêu thụ sản phẩm OCOP

17:35 | 03/07/2026 Tin tức

LNV - Với hơn 1.000 hợp tác xã nông nghiệp, hàng trăm trang trại cùng hệ thống vùng nguyên liệu tương đối ổn định phục vụ chế biến, tỉnh Ninh Bình đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nền nông nghiệp theo hướng sinh thái, bền vững, gắn với du lịch trải nghiệm. Đây được xem là dư địa quan trọng để địa phương nâng cao giá trị sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

OCOP Lào Cai nâng tầm kinh tế nông thôn

07:00 | 03/07/2026 OCOP

LNV - Sau chặng đường gần một thập kỷ triển khai chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP), Lào Cai đã gặt hái được những kết quả rất đáng khích lệ. Hàng loạt đặc sản xứ vương quốc sương mù đã được chuẩn hóa quy trình, định vị thương hiệu và tiếp cận sâu hơn vào thị trường. Dù vậy, khi quy mô số lượng đã đạt đến độ chín, một bài toán thực tế hơn được đặt ra: Làm sao để OCOP không chỉ dừng lại ở "giấy chứng nhận" treo tường, mà phải trở thành sinh kế bền vững, trực tiếp nâng cao thu nhập cho người nông dân và thúc đẩy kinh tế nông thôn cất cánh.

Chứng nhận OCOP, VietGAP, GlobalGAP - Hiểu đúng về tiêu chuẩn để tránh nhầm lẫn

07:00 | 03/07/2026 OCOP

LNV - Người tiêu dùng cần hiểu rõ các chứng nhận này không phải là “tem bảo đảm chất lượng” tuyệt đối, mà phản ánh tiêu chuẩn và phạm vi khác nhau của sản phẩm.

Tin khác

Gia Lai nâng cao chất lượng, uy tín sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên

13:03 | 01/07/2026 OCOP

LNV - UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Công văn số 8804 về tăng cường các giải pháp duy trì, nâng cao chất lượng, uy tín đối với các sản phẩm chủ lực đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên thuộc lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Nếp nương gói ước mơ: Gen Z người Thái dệt sinh kế từ món bánh dân tộc

06:50 | 24/06/2026 OCOP

OVN - Không chọn con đường quen thuộc của nhiều phụ nữvùng cao, Lò Chúc Chi - cô gái người dân tộc Thái ở phường Mường Lay (Điện Biên) đã bắt đầu hành trìnhkhởi nghiệp từ chính những chiếc bánh truyền thốngcủa dân tộc mình. Từ gian bếp nhỏ của bản Thái, khẩu xén, chí chọp từng bước trở thành sản phẩm OCOP, mở ra sinh kế mới cho phụ nữ địa phương và giữ lại mộtphần hồn cốt văn hóa Tây Bắc.

Một vùng bưởi đổi đời: Đại Đồng bước vào sân chơi toàn cầu

06:50 | 24/06/2026 OCOP

OVN - Đón năm mới với niềm vui được mùa, vùng bưởi Đại Đồng, xã Yên Trị không chỉ sôi động thị trường Tết trong nước. Bưởi diễn ở vùng xứ Mường còn duy trì xuất khẩu ổn định năm thứ tư liên tiếp, tạo đà tăng trưởng bền vững cho nông dân địa phương.

Phú Thọ: Khi hợp tác xã “lên đời” nhờ số hoá

13:41 | 20/06/2026 OCOP

Trong dòng chảy của kinh tế số, chuyển đổi số không còn là câu chuyện dành riêng cho doanh nghiệp lớn. Ở khu vực nông thôn, nhiều hợp tác xã nông nghiệp tại Phú Thọ đang cho thấy khi tư duy thay đổi, công nghệ có thể trở thành đòn bẩy giúp mô hình sản xuất truyền thống bứt phá mạnh mẽ.

Phú Thọ: "Tấm hộ chiếu” đưa nông sản vươn xa

19:34 | 19/06/2026 OCOP

Mã số vùng trồng đang trở thành yêu cầu bắt buộc để nông sản tham gia thị trường hiện đại, đặc biệt là xuất khẩu chính ngạch. Tại Phú Thọ, việc cấp và quản lý mã số vùng trồng không chỉ giúp kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, mở ra cơ hội đưa nông sản địa phương vươn xa.

Vượt rào cản quốc tế, đồ mộc OCOP tự tin ra biển lớn

10:10 | 19/06/2026 OCOP

OVN - Giữa bối cảnh ngành gỗ Việt chịu áp lực thuế quan và tiêu chuẩn xanh nghiêm ngặt từ các thị trường lớn, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ KingWood - chủ thể có sản phẩm gia dụng, dụng cụ nhà bếp bằng gỗ đạt chứng nhận OCOP, vẫn tìm thấy cơ hội bứt phá. Bằng cách chuẩn hóa nguồn gốc, chất lượng, chủ động tiếp cận khách quốc tế, doanh nghiệp không chỉ khai thông dòng chảy xuất khẩu mà còn đảm bảo thu nhập ổn định cho thợ lành nghề.

Ninh Bình: Chuẩn hóa sản phẩm đặc trưng theo Bộ tiêu chí OCOP mới

08:00 | 19/06/2026 OCOP

LNV - Văn phòng UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành Văn bản số 2940/VPUBND-VP3 truyền đạt ý kiến chỉ đạo về việc khẩn trương triển khai thực hiện Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Quyết định này ban hành Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm thuộc Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Đây được xem là hành lang pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục chuẩn hóa, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững, hiện đại dựa trên lợi thế đặc thù của địa phương.

Lào Cai phát triển mạnh chương trình OCOP

07:00 | 19/06/2026 OCOP

LNV - Năm 2026, Lào Cai hướng tới nâng cao chất lượng và số lượng sản phẩm OCOP, thúc đẩy chuỗi giá trị và phát triển bền vững, hội nhập thị trường.

Cao nguyên chín muộn: Mùa mận Mộc Châu dài thêm một nhịp

14:07 | 18/06/2026 OCOP

Có những vườn vừa lấp lánh quả, vừa thấp thoáng hoa, như thể mùa mận đang được “chia ca” thay vì ùa về trong chốc lát. Bằng tay nghề và kỹ thuật, người nông dân kéo dài vị ngọt để cả cao nguyên có thêm mùa đón khách. Trên cao nguyên Mộc Châu, cây mận hậu từ lâu không chỉ là loài cây đặc trưng của vùng đất sương mờ mà còn là nguồn sinh kế quan trọng của hàng nghìn hộ dân. Với gần 3.500 ha mận hậu, đây là một trong những cây trồng chủ lực mang lại thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Nhưng thay vì chỉ trông chờ vào vụ thu hoạch truyền thống diễn ra trong tháng 5 và tháng 6, nhiều nông dân Mộc Châu đang chủ động “điều khiển mùa vụ”, đưa mận chín sớm và kéo dài thời gian thu hoạch đến tận tháng 8. Nhờ ứng dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác, những vườn mận trái vụ hôm nay không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn mở ra thêm sức hút mới cho du lịch trải nghiệm trên cao nguyên xanh.

Khai mạc Hội chợ triển lãm sản phẩm công nghiệp nông thôn năm 2026

12:03 | 18/06/2026 OCOP

LNV - Tối 10/6, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) khai mạc Hội chợ Triển lãm sản phẩm công nghiệp nông thôn năm 2026 tại Quảng trường Trung tâm Vincom Mega Mall Royal City, (phường Thanh Xuân, thành phố Hà Nội. Hội chợ quy tụ hàng trăm sản phẩm tiêu biểu đến từ nhiều địa phương trên cả nước.

Mận hậu Sơn La “lên mây”, mở rộng đường tiêu thụ

10:50 | 18/06/2026 OCOP

Về với xã Phiêng Khoài (Sơn La) đang vào mùa chín rộ, những chuyến xe chở mận hậu Sơn La nối đuôi rời vùng nguyên liệu. Sắc đỏ tím đặc trưng của loại quả ở núi rừng Tây Bắc được đưa lên máy bay, vào siêu thị và đến gần hơn với người tiêu dùng cả nước.

Tỉnh Quảng Ninh tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP

10:44 | 18/06/2026 OCOP

LNV- Sau hơn một thập kỷ triển khai Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” (OCOP), tỉnh Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vị thế là địa phương đi đầu cả nước trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc trưng.

Một dòng sông, nhiều điểm chạm: Mường Lay học cách giữ chân người ở lại

13:07 | 17/06/2026 OCOP

Giữa đại ngàn Tây Bắc, nơi ba dòng nước gặp nhau, phường Mường Lay như một nốt lặng xanh thẳm. Nơi đây không thiếu cảnh đẹp, không thiếu bản sắc, nhưng đã có một thời thiếu những cái bắt tay. Khi mỗi sản phẩm còn đứng riêng lẻ, du lịch chỉ là những lát cắt rời rạc. Và rồi, từ những hợp tác xã cộng đồng, sự nhập cuộc của chính quyền và người dân, một tư duy mới dần hình thành - tư duy liên kết. Đó không chỉ là cách làm du lịch, mà là con đường để Mường Lay cất cánh.

OCOP Thái Nguyên: Khẳng định vị thế từ chất lượng bền vững

16:19 | 16/06/2026 OCOP

LNV - Với gần 600 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, Thái Nguyên đang khẳng định vị thế là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển sản phẩm OCOP. Trong đó, chè tiếp tục là ngành hàng chủ lực, không chỉ tạo dựng thương hiệu trên thị trường mà còn được các hợp tác xã, doanh nghiệp và địa phương chú trọng nâng cao chất lượng, hướng tới phát triển bền vững và gia tăng giá trị thực cho sản phẩm

OCOP Hà Nội: Nâng chất sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường

16:59 | 14/06/2026 OCOP

LNV - Theo Kế hoạch triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) năm 2026 vừa được UBND TP Hà Nội phê duyệt, thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 300 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên. Trong đó, ít nhất 20 sản phẩm có tiềm năng đạt chuẩn 5 sao sẽ được hoàn thiện hồ sơ, trình Trung ương đánh giá, công nhận, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP Thủ đô trên thị trường.

Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều