Từ trung tâm huyện Yên Lạc, ngược lên phía Bắc khoảng 4 km là xã Tề Lỗ, nơi hội tụ 2.300 hộ với 8.100 khẩu. Từ xa xưa, nơi đây sống bằng buôn bán tóc rối, lông gà, lông vịt. Khoảng 30 năm trở lại đây, Tề Lỗ phát triển nghề thu mua phế liệu “một vốn bốn lời”.

Đúng là "trăm nghe không bằng một thấy", chỉ cần từ con đường chính rẽ vào xã, qua một vài quán cà phê có cái tên rất Tây như "Phong cách mới", "Điểm hẹn"… đã thấy sự choáng "ngợp" trước quy mô của làng “mổ” xe nức tiếng miền Bắc.

Cả làng có khoảng 300 - 400 bãi mổ ô tô, xe máy lớn nhỏ, có nhà có tới 2 - 3 bãi xe. Bãi mổ xe nào cũng ngồn ngộn sắt thép, hai bên đường chất đống ngổn ngang ô tô, xe máy, máy xúc, máy ủi các loại… Cả ngàn chiếc xe mang đủ biển số Thanh Hóa, Sơn La, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hòa Bình... có cả những chiếc xe mang biển xanh, biển đỏ nằm la liệt chờ mổ. Những âm thanh chát chúa của máy móc, tiếng í ới gọi nhau cùng tiếng ầm ầm, ào ào của ô tô ra vào làng …khiến nhiều người liên tưởng đến các công trường lớn của các nước tư bản trong cuộc cách mạng công nghiệp.

Nghề mổ xe ở đây bắt đầu từ năm 1995 nhưng chỉ mới phất lên từ năm 2000, kiếm tiền tốt cả làng theo nhau chuyển nghề hết. Đến nay, nơi đây đã được quy hoạch trở thành một KCN mổ xe vào loại lớn nhất miền Bắc. Hàng ngày có hàng nghìn xe ô tô, xe máy, máy ủi, máy xúc, máy bay…được đưa vào lò mổ. Ô tô, xe máy, xe chở hàng hối hả vào ra công trường, hàng nghìn công nhân làm việc bất kể ngày đêm. Khánh tự hào ra mặt nói: “Quan trọng là có xe chứ cả nghìn chiếc thì công trường mổ xe này cũng chỉ mổ trong một ngày là xong”.

Tề Lỗ (Vĩnh Phúc): Độc đáo làng nghề mổ xe lớn nhất miền Bắc

Cùng với sự phát triển, trong làng nổi lên những “ngôi sao” nghề đình đám như: Nhung, Thu Rẽ, Sơn Thành, Tuấn, Lan Khích…với những con số mà theo Khánh là không tưởng “nhà Nhung ở trong làng có 2 bãi xe ô tô to lắm, tài sản ước tính lên tới hơn 500 tỉ đồng rồi, ăn 10 đời không hết”.

Để kiếm được những hợp đồng béo bở, những chủ lò mổ trẻ tuổi phải lên rừng xuống bể thậm chí ra nước ngoài như Lào, Campuchia, Trung Quốc…để nhập xe. Có những chuyến đi cả tháng trời nếm mật nằm gai vượt hàng trăm cây số đường rừng từ Nam ra Bắc mới bắt được mối xe mà lại phải chi cả chục triệu cho “cò mồi” dắt mối.

Trong làng còn có nhiều tay buôn có kinh nghiệm có những bãi mổ lớn cả trăm tỉ đồng. Bãi nào cũng chất đống, ngổn ngang sắt thép thiết bị được tháo rời vứt ra bãi đất trống đợi khách tới mua. Với những tay buôn có nghề này thì chỉ cần vài giây để định giá chiếc xe mua được với giá bao nhiêu là hợp lý.

Nghề mổ xe là một nghề khó muốn làm tốt cần học hỏi nhiều và tích lũy qua thời gian. Nghề có 3 công đoạn chính: tìm mối hàng, mổ xe, xuất bán. Đối với cánh mổ xe thì việc tìm nguồn nhập xe là quan trọng nhất còn những khâu còn lại như mổ xe, thuê thợ, xuất bán chỉ là chuyện nhỏ!

Mấy năm gần đây, một số chủ bãi xe ở Tề Lỗ còn mạo hiểm buôn cả xe cổ rồi tân trang lại. Phải thực sự thạo nghề mới dám buôn xe cổ bởi chỉ cần nhầm năm sản xuất, gặp xe lởm là mất trắng tiền tỉ. Tuy nhiên, giới buôn xe Tề Lỗ vẫn đặc biệt mặn mà với các đời xe cổ bởi chỉ cần trúng quả thì coi như đổi đời luôn. Ở đây, mọi người vẫn thường nhắc lại chuyện có gia đình mua được xe cổ của Pháp sản xuất từ thế kỉ 19 và bán lãi hơn một tỉ đồng.

Tề Lỗ ngày nay mổ rất nhiều loại xe: ô tô, máy bay hỏng, máy cẩu, máy xúc, máy ủi, xe máy, tàu thuyền…Tuy nhiên, mỗi chủ xe lại chỉ chuyên tâm vào nghiên cứu và mổ một dòng xe để tránh rủi ro. Chính vì vậy, giới xe Tề Lỗ nổi lên nhiều cái tên được gắn luôn với dòng xe chuyên.

Có thể nói mấy chục năm làm nghề đã giúp dân làng Tề Lỗ khá lên trông thấy. Ngoài việc có tiền xây nhà, mua sắm các vật dụng trong gia đình… người dân Tề Lỗ còn có điều kiện cho con học hành, mua nhà dưới Thủ đô.

Một lãnh đạo xã Tề Lỗ cho biết, trước đây khi làng nghề mới phát triển con đường độc đạo vào xã gập ghềnh đi lại rất khổ sở. Vào mùa mưa cả đoạn gần 5 cây số lúc nào cũng đặc quánh lại vì bùn.

Nhưng hiện nay hầu hết các con đường đều đã được bê tông hóa kiên cố. Xe tải các loại chạy rầm rập suốt ngày đêm mà không hề hấn gì. Các khoản đóng góp cho xã đều được người dân hoàn thành sớm, thậm chí có hộ hào phóng còn đóng góp gấp cả chục lần.

Tuy nhiên, nghề “mổ” xe cũng có lắm rủi ro. Đầu tiên là cánh thợ không lành nghề sẽ dễ dẫn đến tai nạn lao động. Hầu như các thợ đều là nông dân, cứ chuyền tay nhau mà vác búa, cưa, hàn xì để tháo dỡ các loại máy công trình.

Có công nhân như anh P.V.H. (thôn Nhân Trai) đã bị cưa máy làm cụt mất nửa bàn tay. Lại có anh khác trèo lên tháo dỡ bị ngã gãy tay gãy chân…

Cũng theo ông Nguyễn Văn Chiến, những trường hợp do thiếu kinh nghiệm dẫn đến ăn phải "quả đắng" trong nghề cũng không phải là hiếm.

Thạch Thảo (TH)