Hoạt động khuyến công hỗ trợ cơ sở sản xuất vùng sâu, vùng xa ứng dụng máy móc tiên tiến chế biến mắc ca, nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo và thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn.

Theo Sở Công Thương Điện Biên, đề xuất này xuất phát từ thực tiễn hoạt động nhiều năm qua cũng như đặc thù của công tác khuyến công tại địa phương miền núi còn nhiều khó khăn.

Hiện Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Điện Biên là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Công Thương, thực hiện chức năng phục vụ công tác quản lý nhà nước về hoạt động khuyến công và tư vấn phát triển công nghiệp; đồng thời triển khai các hoạt động hợp tác công nghiệp, thương mại giữa tỉnh Điện Biên với nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và các địa phương lân cận.

Ngoài nhiệm vụ chuyên môn về khuyến công, Trung tâm còn đảm nhiệm nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn như đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ ứng dụng máy móc tiên tiến vào sản xuất, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu...

Theo đánh giá của Sở Công Thương, hoạt động khuyến công mang tính chất phục vụ nhiệm vụ chính trị, hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương chứ không phải hoạt động kinh doanh dịch vụ có khả năng tạo nguồn thu ổn định.

Trong phương án gửi cơ quan chức năng, Sở Công Thương Điện Biên cho rằng các hoạt động như đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật hay hỗ trợ ứng dụng máy móc tiên tiến đều là dịch vụ sự nghiệp công đặc thù, được triển khai theo chương trình khuyến công hằng năm, không có khả năng tạo nguồn thu để tự bảo đảm chi phí vận hành bộ máy.

Địa phương cũng nhận định, nếu áp dụng cơ chế tự chủ hoàn toàn đối với Trung tâm sẽ rất khó duy trì hoạt động hỗ trợ tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới - nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và doanh nghiệp nhỏ, cơ sở sản xuất vẫn cần sự hỗ trợ từ chính sách khuyến công của Nhà nước.

Sở Công Thương Điện Biên cho rằng, hoạt động khuyến công hiện thuộc danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước theo quy định tại Nghị định số 60/2021/NĐ-CP của Chính phủ. Đây cũng là lĩnh vực được Trung ương xác định cần tiếp tục tăng cường nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp nông thôn theo hướng bền vững, gắn với chuyển đổi số và hiện đại hóa sản xuất.

Theo Sở Công Thương Điện Biên, yêu cầu về cơ chế tự chủ tại Nghị quyết 105/NQ-CP hiện chưa thực sự phù hợp với quy định pháp luật hiện hành cũng như thực tiễn triển khai nhiệm vụ của các đơn vị sự nghiệp trực thuộc ngành Công Thương tại địa phương miền núi.

Khác với các đơn vị hoạt động dịch vụ có nguồn thu, công tác khuyến công chủ yếu thực hiện nhiệm vụ chính trị và hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn. Các hoạt động như đào tạo, tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật, hỗ trợ ứng dụng máy móc tiên tiến vào sản xuất hay phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đều mang tính đặc thù, được giao thực hiện hằng năm nhưng gần như không có khả năng tạo nguồn thu để tự bảo đảm chi phí bộ máy.

Sở Công Thương Điện Biên nhận định, nếu buộc phải thực hiện cơ chế tự chủ hoàn toàn, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp sẽ khó duy trì hoạt động hỗ trợ tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và doanh nghiệp, cơ sở sản xuất quy mô nhỏ vẫn phụ thuộc lớn vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Theo địa phương, điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai các chương trình khuyến công mà còn tác động trực tiếp tới tính liên tục của chính sách phát triển công nghiệp nông thôn, hỗ trợ kinh tế tư nhân tại khu vực miền núi, biên giới.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đặt ra yêu cầu đổi mới công tác khuyến nông, khuyến công theo hướng kết hợp giữa Nhà nước với doanh nghiệp, phát triển theo chuỗi ngành hàng và đẩy mạnh chuyển đổi số. Đây được xem là cơ sở để địa phương tiếp tục đề xuất duy trì ổn định mô hình hoạt động của Trung tâm Khuyến công trong giai đoạn hiện nay.

Đáng chú ý, Trung tâm hiện còn quản lý Văn phòng đại diện Công Thương tỉnh Điện Biên tại Luông-pha-băng (Lào). Đây là đơn vị thực hiện nhiệm vụ hợp tác thương mại, công nghiệp giữa Điện Biên với các tỉnh Bắc Lào; hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm thị trường, kết nối giao thương và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ.

Theo đánh giá của Sở Công Thương, Văn phòng đại diện này mang tính chất đặc thù, thực hiện nhiệm vụ chính trị và đối ngoại của tỉnh nên không có nguồn thu để tự bảo đảm hoạt động. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì cơ chế Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư được xem là cần thiết nhằm bảo đảm tính ổn định và hiệu quả hoạt động lâu dài.

Hiện Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Điện Biên có cơ cấu gồm lãnh đạo Trung tâm, Phòng Hành chính - Tổng hợp, Phòng Tư vấn - Khuyến công và Văn phòng đại diện tại Luông-pha-băng. Tổng biên chế được giao là 22 viên chức, hiện có 19 người.

Qua rà soát, Sở Công Thương Điện Biên đánh giá các đơn vị trực thuộc cơ bản không chồng chéo chức năng, nhiệm vụ; không có tình trạng dư thừa cấp phó và đang thực hiện tinh giản biên chế theo đúng lộ trình. Trong bối cảnh nhiều địa phương đang triển khai sắp xếp, tinh gọn đơn vị sự nghiệp công lập, đề xuất giữ nguyên mô hình hoạt động của Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh Điện Biên cho thấy cách tiếp cận linh hoạt, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn địa phương.

Thực tế tại Điện Biên cho thấy, với những địa bàn miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn, việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập cần gắn với đặc thù nhiệm vụ, tránh áp dụng cơ học cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị phục vụ chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn và kinh tế địa phương.