Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay của nước ta nói chung, tỉnh Quảng Bình nói riêng, sản phẩm của các làng nghề đang đứng trước việc cạnh tranh gay gắt, nhất là trong giai đoạn hiện nay. Vấn đề xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm luôn là nhiệm vụ được đặt ra nhằm bảo tồn và phát huy giá trị vốn có của làng nghề cũng như thúc đẩy nền kinh tế của các địa phương phát triển.

Tuy nhiên, không phải làng nghề nào ở tỉnh Quảng Bình cũng nhận thấy điều đó, và cũng không ít làng nghề dù nhận thức được về vai trò và tầm quan trọng của thương hiệu trong việc nâng cao vị thế cạnh tranh của các sản phẩm, nhất là các sản phẩm làng nghề đặc trưng của địa phương nhưng do nhiều nguyên nhân nên vẫn chưa thể thực hiện được.

Các làng nghề ở tỉnh Quảng Bình đã có từ lâu đời, sản phẩm tinh xảo và mang đậm nét văn hóa truyền thống của Việt Nam và của tỉnh Quảng Bình nhưng đa số đều tồn tại dưới dạng không thương hiệu. Tuy nhiên, không ít sản phẩm của làng nghề dù độc đáo và tốt nhưng vẫn trong tình trạng không thương hiệu, được bán với giá thấp và nếu được xuất khẩu thì lại được gắn dưới tên của thương hiệu khác. Điều này dẫn đến sự thua thiệt trong cạnh tranh, đặc biệt là trong nền kinh tế thị trường mở cửa và hội nhập như hiện nay. Nguyên nhân chính là do sự nhận thức chưa đầy đủ về thương hiệu, về vai trò và tầm quan trọng của thương hiệu trong việc nâng cao vị thế cạnh tranh của các sản phẩm làng nghề cũng như sự thiếu đầu tư về thời gian, tài chính, nhân lực cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu. Nhiều làng nghề vẫn còn tư tưởng kinh doanh không cần thương hiệu, miễn là “nhanh, nhiều, tốt, rẻ” đã làm nhận thức về thương hiệu không đúng. Ngoài ra, do hoạt động trên phạm vi thị trường hẹp, chất lượng, mẫu mã của các sản phẩm còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng nên các thương hiệu sản phẩm làng nghề vẫn chưa được biết đến. Vì thế nhiều làng nghề trong tỉnh mặc dù xuất hiện khá lâu như: làng nghề đan lát Thọ Đơn, làng rượu Tuy Lộc… nhưng đến nay số người biết đến các sản phẩm của những làng nghề này còn hạn chế.

Mặt khác, xây dựng thương hiệu còn đòi hỏi phải có thời gian, khả năng về tài chính và nhân sự. Trong khi đó khả năng về tài chính của các làng nghề là có hạn. Với một doanh nghiệp “làng nghề”, “HTX làng nghề” có thể đầu tư một số tiền nhất định cho phát triển thương hiệu. Nhưng với các hộ sản xuất nhỏ lẻ thì điều này là không thể vì họ không có khả năng tài chính để đầu tư, nhất là các làng nghề mây tre đan, nón lá. Do đó, đa số chỉ tập trung vào khâu sản xuất sản phẩm nhằm tận dụng nguồn lao động rẻ, nông nhàn, chưa chú trọng đến các khâu có thể đem lại giá trị gia tăng cao như nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, thiết kế mẫu mã, xây dựng thương hiệu.

Từ thực trạng trên, cần có những giải pháp phù hợp như: Hỗ trợ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, Hoàn thiện các quy hoạch, định hướng phát triển làng nghề, Tăng cường công tác đào tạo nghề, bồi dưỡng kiến thức, Hỗ trợ các làng nghề xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu sản phẩm, Hỗ trợ thị trường, Hỗ trợ về vốn … để góp phần thúc đẩy sự phát triển về thương hiệu làng nghề ở tỉnh ta, nhất là trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoá, vấn đề bảo tồn các giá trị văn hoá bản sắc của mỗi địa phương, mỗi quốc gia dân tộc đang là một vấn đề thời sự, trong đó vấn đề làng nghề và nghề thủ công truyền thống đang trở thành điểm quan tâm không chỉ của ngành bảo tồn bảo tàng mà còn là của nhiều lĩnh vực khác.

Thu Hiền