Vải để thêu tranh

Tranh thêu tay truyền thống sử dụng vải lụa, vải coton, vải phi… tùy vào từng mẫu thêu mà người thợ thêu sử dụng đúng loại vải đó.

Vải tranh thêu tay truyền thống

Vải lụa được sản xuất từ một loại tơ, một chất liệu tốt và mềm mại, để có một tấm vải lụa đẹp thì những người nuôi tằm sẽ phải xe các sợi tơ đan dệt thành lụa. Chính vì những điều này, người ta thường ưu tiên lựa chọn vải lụa để thêu những bức tranh cảnh sông nước, tạo được sự mềm mại cho mỗi tác phẩm tranh thêu. Còn khi thêu tác phẩm cảnh làng quê, hay chân dung thì người ta hay sử dụng vải phi. Vải coton thì thích hợp nhất để thêu tranh tĩnh vật.

Vải tranh thêu chữ thập

Với tranh thêu chữ thập, Aida chính là loại vải phổ thông chuyên dùng để thêu chữ thập. Các nống sợi của ai da to và tạo thành từng ô vuông để các mũi thêu có thể thành hình chữ thập một cách đều đặn.

Chỉ để thêu tranh

Chỉ tranh thêu tay

Tranh thêu tay truyền thống sử dụng sợi chỉ tơ tằm, đặc điểm của loại chỉ này là sợi rất mảnh, nhẹ nên khi thêu tranh sẽ vô cùng mịn màng và bắt sáng. Chỉ bóng chính là loại chỉ tơ bóng dày và nặng hơn chỉ tơ tằm được sử dụng để thêu những phần cần độ bóng cao làm tăng độ bóng cho bức tranh. Còn với chỉ Coton thì nó có độ bền cao, loại chỉ này đã phần dùng để thêu những thân cây cổ thụ... Ngoài ra còn sử dụng thêm dòng chỉ DMC ( nhập từ Pháp).

Chỉ thô để thêu tranh chữ thập

Theo tìm hiểu, chỉ thêu tranh chữ thập lại nghiêng về sử dụng loại chỉ thô. Loại chỉ này được bày bán khá nhiều, đặc biệt là khu vực chợ Lớn, Q.5, Tp.HCM.

Kim thêu tranh

Tranh thêu tay truyền thống kim thêu có 2 loại: kim cái và kim con với nhiều kích thước khác nhau. Kim thêu yêu cầu đít nhỏ, láng bóng để là cho đường kim mũi chỉ tinh xảo hơn. Người thợ thêu coi kim thêu như báu vật, luôn giữ gìn chúng cẩn thận.

Kim thêu tranh truyền thống


Kim thêu tranh chữ thập​

Với kim thêu tranh thập, kim có đầu tròn chứ không nhọn. Hơn nữa, đuôi kim lớn hơn kim bình thường vì vải thêu chữ thập có lổ to.

Khung thêu

Khung thêu tay truyền thống được làm từ tre hoặc gỗ, tạo thành hình vuông hoặc hình chữ nhập để làm tấm vải thêu được căng lên trong quá trình thêu. Ngoài khung làm bằng tre hoặc gỗ thì ngày nay khung thêu được làm bằng chất liệu sắt với hình tròn dùng thêu những bức tranh nhỏ và đơn giản.

Riêng về tranh thêu chữ thập thì người thêu có thể thêu ở bất kỳ nơi đâu, mọi tư thế vì không đòi hỏi phải có khung thêu.

Kĩ thuật thêu

Trong tranh thêu tay truyền thống để một tác phẩm được ra đời đòi hỏi người thợ thêu nắm rõ hết tất cả các quá trình để tạo ra được một tác phẩm tranh thêu. Một bức tranh thêu cần kết hợp nhiều kỹ thuật thêu khác nhau như: nối đầu, sa hạt, lướt ván, đâm xôi… mỗi kỹ thuật tương ứng với 1 đường nét trong bức tranh: nhánh cây, cuốn lá, nét chữ, đường viền. Đồng thời, người nghệ nhân thêu phải tinh tế trong pha màu, chen màu, chồng màu… để tạo ra một bức tranh sinh động và bắt mắt.

Người thợ thêu cũng mất khoảng ít nhất 6 tháng để có thể thêu được những mũi thêu cơ bản trong bức tranh.

Tác phẩm tranh thêu tay truyền thống

Tranh thêu chữ thập

Còn với tranh thêu chữ thập, người thêu không cần phải qua một trường lớp đào tạo nào, chỉ cần mua bộ mẫu và chỉ của tranh thêu chữ thập, sau ít phút đọc hướng dẫn thêu có thể thêu ngay.

Chính sự tiện dụng về cách thêu, dễ mua, dễ tìm,… mà tranh thêu chữ thập dần trở nên phổ biến, thích hợp cho nhiều người để họ có thể thêu giải trí giết thời gian, kiếm thêm thu nhập hoặc làm món quà tinh thần để dành tặng gia đình, bạn bè.

Tranh thêu tay truyền thống đòi hỏi người thợ thêu phải được đào tạo một cách bài bản, tỉ mỉ thì mới có thể cho ra được những tác phẩm tranh thêu đẹp và tinh tế. Thế nên các tác phẩm tranh thêu tay truyền thống chính là món quà quê hương ấm áp và cao quý. Trong mỗi bức tranh chứa đựng cả một tâm hồn mà hơn cả là hơi thở của người nghệ nhân yêu nghề.

Bài và ảnh: Trần Quang Phúc