Các đại biểu dự Hội nghị Các nhà lãnh đạo ASEAN. Ảnh: VGP/Minh Anh

Phát biểu tại phiên thảo luận chuyên đề "Phát triển trong kỷ nguyên số", Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng nhấn mạnh rằng các đô thị Đông Nam Á đang đứng trước một cuộc chuyển mình lịch sử. Dự báo đến năm 2030, sẽ có hơn 405 triệu người, tương đương gần 56% dân số ASEAN, sinh sống tại các thành phố. Điều đáng chú ý là phần lớn cư dân này gia nhập đời sống đô thị với một chiếc điện thoại thông minh trên tay, minh chứng rằng kỷ nguyên số đang diễn ra mạnh mẽ ngay trong từng nhịp thở của thành phố.

Báo cáo của Google năm 2025 mang tên "Từ thập kỷ số đến hiện thực AI: Tăng tốc tương lai tại ASEAN" đã chỉ ra rằng kinh tế số của khu vực đang tiến tới mốc 300 tỷ USD vào cuối năm nay. Tuy nhiên, trước sự tăng trưởng thần tốc đó, lãnh đạo thành phố Hà Nội đã đặt ra một câu hỏi trăn trở: "Trong tất cả sự tăng trưởng đó, chúng ta có đang để ai lại phía sau?". Đây chính là khởi điểm cho một tư duy quản trị mới mà Hà Nội đang theo đuổi: Chuyển đổi số không phải để phô diễn công nghệ, mà là để phục vụ con người.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại Hội nghị chuyên đề. Ảnh: VGP/Minh Anh

Định nghĩa lại "Đô thị thông minh": Nhân văn là cốt lõi

Đô thị hóa mang lại sức sống, tập trung nguồn lực và đóng góp hơn một nửa GDP cho khu vực, nhưng cũng đặt lên vai các nhà quản lý những áp lực khổng lồ về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và sự quá tải của dịch vụ công. Đứng trước những thách thức chung của cả khu vực, Hà Nội khẳng định một quan điểm sắc bén: Một thành phố không thể được coi là thông minh chỉ vì có nhiều camera cảm biến.

Thành phố thực sự thông minh là nơi mà người dân thấy cuộc sống thuận tiện hơn, an toàn hơn, ít phải chờ đợi hơn và được lắng nghe nhiều hơn. Với Hà Nội, chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa trọn vẹn khi những tiến bộ của công nghệ được chuyển hóa thành sự an tâm và hạnh phúc của người dân. Ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh: "Chúng ta không thể để đô thị giàu lên về vật chất và công nghệ nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức và các giá trị nhân văn". Khi người dân được tin tưởng và bảo vệ, chính họ sẽ trở thành chủ thể tích cực nhất thúc đẩy quá trình chuyển đổi số.

Theo ông Trương Việt Dũng, để thực hiện tầm nhìn này, Hà Nội đang thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận. Thay vì hỏi "Chúng ta làm được gì với công nghệ này?", thành phố bắt đầu bằng câu hỏi: "Người dân đang cần gì, và công nghệ có thể giúp ở đâu?". Trên tinh thần đó, một hệ sinh thái số phục vụ đang dần hình thành. Theo đó, trong lĩnh vực Y tế và Giáo dục, Hà Nội thúc đẩy kết nối hồ sơ sức khỏe điện tử, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công chất lượng cao và ứng dụng AI để hỗ trợ chẩn đoán chuyên sâu.

Trong lĩnh vực giao thông và môi trường: Dữ liệu và AI được sử dụng để điều tiết lưu lượng, giảm lãng phí thời gian và cải thiện chất lượng môi trường sống. Trong tương tác Chính quyền - Người dân, ứng dụng iHanoi đã trở thành cầu nối hiệu quả, giúp các phản ánh về úng ngập hay ô nhiễm được gửi đi nhanh chóng và được xử lý một cách có trách nhiệm.

Trong quản trị dự báo, Thành phố đang nghiên cứu xây dựng "bản sao số" (Digital Twin) để mô phỏng và đánh giá tác động của các quyết định lớn trước khi chính thức triển khai.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: VGP/Minh Anh

Ba ưu tiên chiến lược cho một ASEAN kết nối

Từ thực tiễn của Thủ đô Việt Nam, Phó Chủ tịch TP. Hà Nội Trương Việt Dũng đề xuất các đô thị ASEAN cùng theo đuổi ba hướng ưu tiên để kiến tạo một tương lai số bền vững:

Thứ nhất là hạ tầng số đồng bộ và bao trùm. Dịch vụ số phải đến được với người cao tuổi, người thu nhập thấp và cư dân vùng ngoại thành. Bên cạnh những nền tảng hiện đại, đô thị cần xây dựng những "lối đi thân thiện, đơn giản và dễ hiểu" để không ai bị lạc lõng trong kỷ nguyên công nghệ.

Thứ hai là quản trị dữ liệu có trách nhiệm. Niềm tin của người dân là yếu tố quyết định. Việc đổi mới phải đi đôi với bảo vệ thông tin cá nhân, an toàn dữ liệu và đặc biệt là tính minh bạch, đạo đức trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thứ ba là tăng cường hợp tác liên đô thị. Thông qua Mạng lưới Đô thị Thông minh ASEAN, các thành phố cần chia sẻ những mô hình và giải pháp đã được kiểm chứng về chống ngập, điều tiết giao thông hay tiếp nhận phản ánh của dân. Sự chia sẻ này sẽ giúp các thành phố thành viên tiết kiệm được nguồn lực và thời gian quý báu.

Khi nói về đô thị số, người ta thường nghĩ đến dữ liệu, thuật toán và hạ tầng khô khan. Nhưng thông điệp của Hà Nội tại hội nghị đã nhắc nhở rằng thước đo quan trọng nhất vẫn phải là đời sống của con người. Một đô thị hiện đại cần một bộ não thông minh để vận hành, nhưng quan trọng hơn, nó cần một "trái tim biết lắng nghe" để người dân cảm thấy được tôn trọng và bảo vệ.

Với thông điệp này, Hà Nội – Thành phố vì hòa bình, Thủ đô ngàn năm văn hiến – cam kết cùng các thành phố ASEAN xây dựng những đô thị số có trái tim: Đủ thông minh để dự báo, đủ linh hoạt để hành động và đủ nhân văn để không bỏ lại bất kỳ ai phía sau. "Chuyển đổi số, suy cho cùng, chính là nỗ lực để công nghệ trở nên gần gũi và nhân bản hơn trong hành trình tìm kiếm hạnh phúc của con người", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nói.