Tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân", các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cơ quan hoạch định chính sách cùng chỉ ra những điểm nghẽn đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm khơi thông nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới - Ảnh: VGP

Doanh nghiệp nhiều nhưng chưa mạnh

Chiều 8/6, tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân", các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cơ quan hoạch định chính sách cùng chỉ ra những điểm nghẽn đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm khơi thông nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, kinh tế tư nhân tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển mạnh về số lượng nhưng chưa lớn về tầm vóc.

Theo Báo cáo kinh tế tư nhân năm 2025, trong hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, có tới 96,6% là doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, hơn 80% doanh nghiệp có dưới 50 lao động và hơn 70% có vốn dưới 10 tỷ đồng.

Cấu trúc này khiến phần lớn doanh nghiệp gặp khó trong tích lũy nguồn lực, mở rộng sản xuất và nâng cao năng suất. Đáng chú ý, trong năm 2025 có 297.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường nhưng cũng có tới 227.200 doanh nghiệp rút lui.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà còn đến từ áp lực thị trường. Hơn 60% doanh nghiệp được khảo sát cho biết việc tìm kiếm khách hàng là trở ngại lớn nhất.

Một điểm nghẽn khác là khả năng tiếp cận vốn. Hệ thống tín dụng hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp thay vì đánh giá dòng tiền, hiệu quả kinh doanh hay tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.

Đối với hộ kinh doanh, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng đây là khu vực có vai trò rất lớn đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, tiến trình chuyển đổi thành doanh nghiệp sẽ khó đạt kỳ vọng nếu chi phí tuân thủ tiếp tục cao hơn lợi ích mà họ nhận được.

Không để gánh nặng vốn dồn lên ngân hàng

Câu chuyện phát triển các kênh dẫn vốn cho nền kinh tế nhận được nhiều sự quan tâm. Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, thị trường vốn và tiền tệ cần phát triển song hành và hỗ trợ lẫn nhau. Để thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả, yếu tố quan trọng nhất là tính minh bạch. Điều này đòi hỏi phải nâng cao chất lượng công bố thông tin, tăng cường quản trị doanh nghiệp và hoàn thiện hạ tầng thị trường. Việc đưa hệ thống KRX vào vận hành được xem là một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao năng lực xử lý giao dịch và tăng thanh khoản cho thị trường.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Ảnh: VGP

Ông Bùi Hoàng Hải cũng cho biết cơ quan quản lý đang triển khai nhiều chương trình lớn như chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, đề án nâng hạng thị trường, tái cấu trúc ngành quỹ và cơ cấu lại nhà đầu tư.

Ở góc độ cung vốn, hàng loạt chính sách đã được triển khai nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn thuận lợi hơn, từ cơ chế IPO gắn với niêm yết đến hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Trong khi đó, nhiều thủ tục dành cho nhà đầu tư nước ngoài đã được cắt giảm đáng kể. Các quy định mới giúp rút ngắn thời gian mở tài khoản, giảm yêu cầu giấy tờ và từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế.

Đồng quan điểm, ông Đào Văn Hà, Phó vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê - ổn định tiền tệ tài chính (NHNN) phân tích, tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện thuộc nhóm cao trong các nền kinh tế đang phát triển. Quy mô thị trường vốn dù đã tăng nhưng vẫn chưa tương xứng với nhu đồng, tương đương 9% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 78% GDP.

Điều đó cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng, đặc biệt đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn.

"Khi tín dụng phải đảm nhận vai trò quá lớn, rủi ro về thanh khoản và chênh lệch kỳ hạn sẽ gia tăng. Vì vậy, phát triển thị trường vốn cần được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng", ông Đào Văn Hà lưu ý.

Tháo gỡ điểm nghẽn phát triển

Ở góc độ tăng trưởng, GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhận định: Trong ngắn hạn, nền kinh tế vẫn phải dựa nhiều vào các động lực truyền thống như đầu tư.

Theo ông Hoàng Văn Cường, bất động sản là lĩnh vực có khả năng hấp thụ vốn lớn và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh tới nhiều ngành nghề khác. Tuy nhiên, dòng vốn vào bất động sản cần được kiểm soát để tránh phát sinh tồn kho lớn và gây mất cân đối cho nền kinh tế.

Liên quan đến thị trường bất động sản, bà Hoàng Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, các cơ quan chức năng hiện đã tháo gỡ khó khăn cho khoảng 1.025 dự án bất động sản, qua đó khơi thông khoảng 800.000 tỷ đồng vốn đầu tư.

Theo bà Hằng, bên cạnh việc xử lý các dự án bị ách tắc, Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao tính minh bạch của thị trường. Hệ thống dữ liệu mới sẽ cho phép mỗi bất động sản có một mã định danh riêng, giúp người dân và nhà đầu tư dễ dàng tra cứu thông tin pháp lý và lịch sử giao dịch.

Đối với nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 158.000 căn trong năm 2026. Để đạt mục tiêu này, cần có cơ chế ưu đãi rõ ràng hơn về vốn, đất đai và hạ tầng nhằm thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia.

Tổng kết các thách thức hiện nay, TS Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, chỉ ra 3 điểm nghẽn lớn gồm: Tiếp cận vốn, thể chế - thủ tục hành chính và tiếp cận đất đai.

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, điều doanh nghiệp cần không chỉ là các chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và được thực thi nhất quán. Muốn kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng, Nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tập trung tháo gỡ thực chất các rào cản về thể chế và nguồn lực.

"Về phía doanh nghiệp, cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư cho đổi mới sáng tạo và công nghệ để tăng sức cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu", ông Nguyễn Mạnh Hùng nói.