Sự phát triển làng nghề nói chung và các làng nghề truyền thống nói riêng trong những năm qua, đặc biệt là năm 2017 đã chứng minh về vai trò của làng nghề trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng giảm tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp; tăng giá trị sản xuất công nghiệp và dịch vụ nông thôn, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao đời sống cho nhiều lao động, góp phần quan trọng trong xóa đói, giảm nghèo, trong xây dựng nông thôn mới, trong chủ trương chung về di dân “ly nông không ly hương”. Cho đến nay sự phát triển của nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống Việt Nam đang phát triển rộng khắp cả nước, giải quyết việc làm cho hơn 11 triệu lao động ở nông thôn.

Ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Nói về các hoạt động nổi bật trong nhiệm kỳ III cũng như trong năm 2017, ông Lưu Duy Dần – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết: “Trong nhiệm kỳ vừa qua, Hiệp hội đã hoạt động tốt trên nhiều mặt, đáp ứng yêu cầu của hội viên và của nhà nước. Đó là, nỗ lực thực hiện 6 chương trình đề ra đó là: Chương trình chấn hưng và phát triển làng nghề; chương trình xúc tiến thương mại; chương trình thông tin; chương trình văn hóa du lịch làng nghề; chương trình đối ngoại. Các chương trình hoạt động tốt có tác động tích cực hỗ trợ cho hội viên, được hội viên tích cực tham gia và được đánh giá cao. Đồng thời, Hiệp hội tăng cường hoạt động tham gia đóng góp ý kiến với các cơ quan của Đảng, Nhà nước trong phát triển làng nghề cũng như tranh thủ sự hỗ trợ cũng như để làm tốt công tác tư vấn phản biện xã hội. Bên cạnh đó, công tác thi đua, khen thưởng được Hiệp hội chú ý, làm việc hết sức công khai, minh bạch, xây dựng tiêu chí xét tặng rõ ràng, có tác dụng to lớn trong việc tạo nên phong trào thi đua sôi nổi trong làng nghề và đã cung cấp cho cơ quan nhà nước nhiều nghệ nhân ưu tú và nghệ nhân nhân dân từ các nghệ nhân của làng nghề. Trong năm 2017, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phát triển được gần 100 hội viên tập thể và cá nhân thuộc 36 tỉnh, thành cả nước, tăng số lượng hội viên của Hiệp hội lên hơn 13.000 hội viên. Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã thành lập thêm Văn phòng Đại diện tại tỉnh Thừa Thiên Huế; thành lập thêm 2 Trung tâm trực thuộc và 2 ban chuyên môn; bảo đảm các hoạt động của chi bộ Đảng, công đoàn cơ quan TW Hội, các hội nghị giao ban hằng tuần và họp liên tịch giữa ban Thường trực TW Hội với Hội đồng Tư vấn nhằm tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV, nhiệm kỳ 2018 - 2022. Như vậy, sau hơn 12 năm hoạt động với 7 lần phong tặng các danh hiệu làng nghề Việt Nam đạt kết quả: 490 nghệ nhân làng nghề Việt Nam; 63 thợ giỏi thủ công mỹ nghệ; 45 sản phẩm tinh hoa; 59 làng nghề truyền thống tiêu biểu; 31 đơn vị kinh tế; 89 gia tộc có từ 3 đời trở lên đạt danh hiệu “Bảng vàng gia tộc nghề truyền thống Việt Nam”.

Về công tác xúc tiến thương mại, năm 2017, Hiệp hội đã chủ động chủ trì phối hợp với các đơn vị có liên quan của các Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hội Người cao tuổi Việt Nam,…và một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tổ chức thành công các sự kiện nổi bật gồm các hội chợ, triển lãm: “Triển lãm Về nguồn - 70 năm Đền ơn, đáp nghĩa”, “Hội chợ Triển lãm Làng nghề Việt Nam 2017” vào tháng 4/2017 tại TP. Hồ Chí Minh, “ Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Quảng Ninh và Trưng bày sản phẩm làng nghề khu vực phía Bắc năm 2017” vào tháng 12/2017 tại Quảng Ninh, “Lễ hội Vinh danh làng nghề truyền thống huyện Phú Xuyên lần thứ II”, “Chương trình hoạt động trước thềm Hội nghị APEC 2017”… Hội thảo: “Hỗ trợ phát triển thương hiệu cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ”, “Nâng cao năng lực quản lý và các giải pháp xử lý môi trường làng nghề”, “Phát triển du lịch làng nghề Việt Nam: Thực trạng và giải pháp”; lãnh đạo Hiệp hội cũng đã tham dự các hội nghị khách hàng, chương trình khảo sát tại Ấn Độ, Mỹ và một số nước, các dự án bảo tồn làng nghề, cải tạo môi trường làng nghề, xây dựng thương hiệu, cải tiến mẫu mã, truyền thông,… Những hoạt động này đã góp phần hỗ trợ cho hội viên cải tiến mẫu mã, quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại hưởng ứng phong trào “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; “Mỗi xã một sản phẩm” và hướng tới “Năm Du lịch Quốc gia 2018”, đồng thời tổ chức thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV, nhiệm kỳ 2018 - 2022.

Một trong những điểm nhấn năm 2017 của Hiệp hội chính là công tác đối ngoại có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức và phối hợp thực hiện các đoàn hội chợ triển lãm, khảo sát và làm việc tại EU, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc và một số nước ASEAN, đồng thời làm việc với nhiều đoàn khách quốc tế như: Hoa kỳ, Nhật Bản, Đức, Trung Quốc, Hàn Quốc, Philippin, Indonesia… cung cấp các thông tin về các mặt hàng TCMN và đưa các đoàn đến khảo sát trực tiếp tại một số làng nghề như: Gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc (Hà Nội), thổ cẩm Mai Châu (Hòa Bình),… đồng thời có nhiều cuộc tiếp xúc và quan hệ hợp tác với đại diện các phòng Thương mại Mỹ - Việt tại Việt Nam, Adetef (Hỗ trợ Phát triển các trao đổi về công nghệ kinh tế và tài chính), JICA (Tổ chức hợp tác Quốc tế Nhật Bản), UNDP (Chương trình phát triển Liên hợp quốc)…

Phát huy những thành tích đã đạt được trong nhiệm kỳ III, bước sang năm 2018 (Tiến tới Đại hội đại biểu Hiệp hội Làng nghề Việt Nam lần thứ IV - nhiệm kỳ 2018-2022) với phương châm hành động: “Kết nối cộng đồng làng nghề - Bảo tồn văn hóa - Phát triển du lịch - Xúc tiến thương mại - Hội nhập quốc tế”. Hướng tới mục tiêu xây dựng Hiệp hội làng nghề Việt Nam trở thành Hiệp hội phát triển bền vững. Hiệp hội trở thành địa chỉ tin cậy của hội viên, đại diện cho hội viên, bảo vệ hội viên cả trong nước và quốc tế.

Để thực hiện tốt mục tiêu này Hiệp hội đã và đang tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm như: Đảm bảo BCH của Hiệp hội là các cá nhân ưu tú, gồm: các nhà khoa học, nhà quản lý có am hiểu về làng nghề, các cá nhân đại diện cho các tổ chức làng nghề, các hội nghề ở địa phương. Bảo đảm cơ cấu hợp lý, kế thừa và phát triển; Củng cố và lập các tổ chức trực thuộc Hiệp hội (Viện, trung tâm, công ty…) theo hướng có chuyên môn sâu, có khả năng cung cấp các dịch vụ cơ bản cho hội viên như: thương hiệu, du lịch làng nghề, đào tạo, tư vấn hỗ trợ pháp lý, về chính sách đối với làng nghề…; Đưa văn hóa và sản phẩm của làng nghề ra thế giới để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm…

Cùng với đó, Hiệp hội còn đẩy mạnh các hoạt động như: Tiếp tục thực hiện 6 chương trình hoạt động nhiệm kỳ III đã đề ra, chú ý nâng cao chất lượng và hiệu quả của chương trình; Duy trì và nâng cao tiêu chí xem xét phong tặng các danh hiệu làng nghề do Hiệp hội phong tặng nhằm động viên khuyến khích các hội viên phấn đấu để cho nhiều sản phẩm có chất lượng đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng và xuất khẩu; Thúc đẩy các thành viên, hội viên tham gia vào chương trình của nhà nước “mỗi làng một sản phẩm”; Đẩy mạnh liên kết với các cơ quan nghiên cứu, các trường đại học như: Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam… nhằm đưa công nghệ mới, sản phẩm mới với các mẫu mã đẹp, an toàn với hàm lượng văn hóa cao, phù hợp với chuẩn hợp chuẩn quốc tế; Thúc đẩy liên kết các làng nghề, và các tổ chức sản xuất kinh doanh khác để hỗ trợ làng nghề thông qua việc thành lập chợ sản phẩm làng nghề, các tour du lịch làng nghề với mục tiêu thúc đẩy việc tiêu thụ sản phẩm cho hội viên; Tăng cường mối quan hệ với các cơ quan nhà nước, Mặt trận tổ quốc Việt Nam trong tư vấn, phản biện, vận động chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển làng nghề…

Bài và ảnh Minh Huy