Tỉnh Ninh Bình có nhiều tiềm năng phát triển du lịch nông thôn. Ảnh: ST

Về thôn 1, xã Trần Thương vào một buổi sáng những ngày cuối năm, khi vạn vật đang chuẩn bị đón một mùa Xuân mới. Không khí làng quê thật yên bình, thân thiện. Những con đường bê tông trải dài, sạch sẽ, phong quang; nhà cửa khang trang, sạch đẹp; trước mỗi ngôi nhà, vài chậu hoa xuân, cây xanh được đặt ngay ngắn, cắt tỉa gọn gàng, giản dị mà ấm áp… Điều chúng tôi cảm nhận được ở thôn 1 hôm nay, đó là sự đổi thay rõ nét của làng quê trù phú: Nhà văn hóa, sân thể thao, trạm y tế, trường mầm non được đầu tư đồng bộ, đáp ứng nhu cầu của người dân. Nhưng điều trân quý hơn cả chính là sự đồng thuận của “Ý Đảng, lòng dân” bền bỉ, thấm sâu trong mỗi cán bộ, đảng viên, người dân.

Đồng chí Nguyễn Văn Nhân, Trưởng thôn 1 chia sẻ: Xây dựng khu dân cư NTM kiểu mẫu không phải là việc của riêng ai. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu “đi trước”, việc khó phải làm trước. Khi người dân thấy rõ lợi ích, họ sẽ tự nguyện “làm theo”. Từ chỉnh trang nhà ở, cải tạo ao vườn, di dời chuồng trại, đến xây dựng bờ rào xanh, trồng hoa ven đường, giữ gìn vệ sinh môi trường, mỗi hộ dân đều chủ động tham gia. Không ai đứng ngoài cuộc, bởi người dân hiểu rằng, xây dựng NTM là làm cho chính mình, cho con cháu mình. Ở thôn 1, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa gắn với xây dựng NTM được duy trì đều đặn. Những buổi sinh hoạt tại nhà văn hóa thôn không chỉ để họp bàn công việc, mà còn là dịp gắn kết cộng đồng. Nếp sống văn minh từng bước hình thành từ những việc rất nhỏ.

Từ chính những việc làm bé nhỏ ấy, diện mạo NTM kiểu mẫu ở thôn 1 được kiến tạo sáng - xanh - sạch - đẹp. Không phô trương, không cầu kỳ, nhưng bền vững và thực chất. Từ mô hình thôn 1, phong trào xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu tiếp tục phát triển rộng khắp ra các thôn, xóm của xã Trần Thương.

Nông thôn mới mang lại sự khởi sắc cho quê hương. Ảnh: ST

Trong bức tranh NTM đầy màu sắc của tỉnh, xã Nghĩa Sơn (xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập hai xã Nghĩa Sơn và Nghĩa Lạc) là minh chứng rõ nét cho tư duy “giữ chuẩn đi đôi với nâng chất” xây dựng NTM sau sáp nhập. Trước đó, cả hai địa phương đều là những “điểm sáng” của miền hạ huyện Nghĩa Hưng (cũ), được công nhận đạt chuẩn xã NTM kiểu mẫu nổi trội về an ninh trật tự và chuyển đổi số.

Khi địa bàn mở rộng, dân cư đông hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo toàn thành quả, mà còn phải tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng bền vững. Trở lại Nghĩa Sơn hôm nay, dễ dàng nhận thấy diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc. Đường giao thông liên xã, liên thôn được thảm nhựa, đổ bê tông rộng rãi. Điện chiếu sáng phủ kín các trục đường. Nhà cửa khang trang. Không gian sống an toàn, thân thiện. Đảng ủy, chính quyền xã xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài và không có điểm kết thúc.

Đồng chí Nguyễn Xuân Liễm, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Sơn cho biết: Ngay sau sáp nhập, Ban Chỉ đạo chương trình xây dựng NTM được tập trung kiện toàn. Các nghị quyết, kế hoạch, việc bố trí cán bộ phụ trách lĩnh vực xây dựng NTM được phân công rõ ràng, cụ thể đến từng thành viên, từng xóm. Công tác tuyên truyền được đặt lên hàng đầu. Từ cán bộ, đảng viên đến người dân đều thống nhất nhận thức. Xây dựng NTM không chạy theo hình thức. Mọi tiêu chí phải đi vào thực chất, phục vụ trực tiếp đời sống nhân dân.

Một trong những trụ cột quan trọng của xã Nghĩa Sơn là phát triển kinh tế. Xã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, khuyến khích ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Từng bước hình thành các chuỗi liên kết, gia tăng giá trị trên đơn vị diện tích canh tác. Song song với đó, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn được quan tâm phát triển, tạo việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập cho người dân. Khi kinh tế phát triển, người dân càng có điều kiện và trách nhiệm hơn trong xây dựng NTM.

Không chỉ dựa vào nguồn lực ngân sách, Nghĩa Sơn huy động sự chung tay của con em quê hương xa quê, kêu gọi các nguồn vốn xã hội hóa để đầu tư hạ tầng. Hàng trăm tỷ đồng đã được huy động để xây dựng, chỉnh trang các công trình thiết yếu như đường giao thông, nhà văn hóa, khu thể thao, hệ thống chiếu sáng. Môi trường sống được chăm lo thường xuyên.

Các tuyến đường tự quản, đường hoa, đường cây xanh được duy trì. Người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn. Những buổi tổng vệ sinh vào ngày Chủ nhật đã trở thành nếp sinh hoạt chung của cộng đồng. Đặc biệt, xã là điểm sáng về bảo đảm an ninh trật tự và chuyển đổi số. Hệ thống camera an ninh được lắp đặt đồng bộ. Các tổ tự quản, tổ liên gia hoạt động hiệu quả. Công an xã bám sát địa bàn, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh. Nhiều năm liền, tình hình an ninh ổn định, tạo môi trường sống an toàn cho nhân dân.

Tinh thần ấy cũng được thể hiện rõ nét tại xã Khánh Thiện - địa phương được sáp nhập từ ba xã Khánh Thiện, Khánh Cường và Khánh Lợi. Những ngày đầu xuân, khí thế mới lan tỏa khắp các thôn, xóm. Hệ thống giao thông được đầu tư đồng bộ, các tuyến đường bê tông rộng rãi nối liền khu dân cư; hai bên đường là hàng hoa, cây xanh được chăm sóc cẩn thận; điện chiếu sáng phủ khắp, bảo đảm an toàn giao thông và sinh hoạt.

Đồng chí Tô Xuân Trường, Chủ tịch UBND xã Khánh Thiện cho biết, xây dựng NTM kiểu mẫu không phải là danh hiệu để trưng bày. Đó là hành trình nâng cao đời sống Nhân dân một cách thực chất. Mọi tiêu chí đều được triển khai đồng bộ, có lộ trình rõ ràng, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.

Từ xây dựng vườn mẫu, tổ dân cư kiểu mẫu đến chỉnh trang hạ tầng, tất cả đều có sự tham gia trực tiếp của người dân. Không chỉ đóng góp kinh phí, nhân dân còn góp công, đề xuất sáng kiến, cùng nhau tạo dựng không gian sống ngày càng tốt hơn. Đời sống văn hóa, tinh thần được đặc biệt quan tâm. Toàn xã có 100% thôn, xóm có nhà văn hóa, sân thể thao đạt chuẩn. Các trường học đều đạt chuẩn quốc gia. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 95%.

Một điểm nhấn quan trọng trong hành trình xây dựng NTM kiểu mẫu của Khánh Thiện là sự chuyển biến trong tư duy sản xuất. Người dân từng bước tham gia các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị. Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ nông sản an toàn của xã có sản phẩm đạt chuẩn OCOP, có tem truy xuất nguồn gốc, tham gia các chuỗi cung ứng trong và ngoài tỉnh. Những sản phẩm nông sản mang thương hiệu Khánh Thiện không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn khẳng định hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp bền vững.

Từ thực tiễn tại các xã Trần Thương, Nghĩa Sơn, Khánh Thiện cho thấy, sau sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, phong trào xây dựng NTM ở các địa phương trong tỉnh không chững lại, mà tiếp tục được tiếp sức bằng tư duy mới, cách làm mới, nhưng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi: Lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể. Mỗi con đường, mỗi công trình đều in dấu của sự chung sức, đồng lòng. NTM hôm nay không chỉ hiện hữu qua những tuyến đường bê tông hay những ngôi nhà khang trang, mà còn là niềm tin, sự gắn bó cộng đồng và khát vọng vươn lên của mỗi miền quê. Xuân mới đang gõ cửa từng thôn, xóm. Trên nền tảng đã được xây dựng, những miền quê sau sáp nhập đang tiếp tục vươn lên, hướng tới một tương lai đáng sống, đáng tự hào trong kỷ nguyên mới.