Lễ hội đua ngựa và đấu ngựa xã Phù Lưu năm 2018

Phù Lưu được biết đến là mảnh đất có diện tích trồng cam sành lớn nhất huyện Hàm Yên. Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, ngựa đóng vai trò đặc biệt quan trọng, giúp bà con thồ phân, nước, hàng hóa. Những ngùi cam sành trên lưng ngựa đã trở thành hình ảnh thân thuộc dễ dàng bắt gặp bất cứ nơi nào trên mảnh Phù Lưu. Hoạt động chăm sóc và nhân giống đàn đã hình thành nên những giống ngựa khỏe, nhanh phục vụ cho các giải đấu

Độc đáo những cô gái “bay” trên Tuấn Mã

Các nài ngựa góp mặt vòng trong diễu hành quanh sân​

Điều độc đáo và lạ lẫm nhất trong giải đấu lần này là màn chạy ngựa diễu hành của 5 cô gái xinh đẹp được mời đến từ nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh như : Hàm Yên (Tuyên Quang), Bắc Hà (Lào Cai), Phù Yên (Sơn La).. Hình ảnh của những nữ kỵ sĩ đã mang lại nhiều cảm giác thích thú cho khán giả

Nữ kỵ sĩ bay trên lưng tuấn mã

Những kỵ sĩ chân đất trên đường đua tốc độ

Giải được chia làm hai nội dung thi đấu là đua ngựa diễn ra vào buổi sáng và đấu ngựa diễn ra vào buổi chiều. Đây là giải thi đấu mở rộng, với sự góp mặt tranh tài của nhiều ngựa đến từ các tỉnh Lào Cai, Tuyên Quang, Sơn La . Được chia làm 2 vòng, vòng loại diễn ra ngày 17/2 và chung kết diễn ra vào ngày 18/2.

Những nài ngựa trên đường đua

Ở nội dung đua ngựa có 53 ngựa tranh tài, được chia làm 16 lượt đua, mỗi lượt từ 3 – 4 ngựa với cự li 1.500m (tương đương 05 vòng chạy). Sau 16 lượt đua vòng loại và vòng chung kết đã tìm ra được nài ngựa và ngựa thắng cuộc là anh Vàng Văn Quyết ở Bắc Hà (Lào Cai) với ngựa số 33; ngựa số 16 của ông Nguyễn Văn Quân ở Phù Yên (Sơn La) giành giải nhì; ngựa số 20 của ông Vàng Văn Cương ở Bắc Hà (Lào Cai) giành giải ba. Ngoài ra ở nội dung này xã Hàm Yên còn trao thêm 4 giải phụ: nhất, nhì, ba, tính riêng trên địa bàn xã.

Anh Vàng Văn Quyết ở Bắc Hà (Lào Cai) đạt giải nhất với ngựa số 33

Những cuộc chiến nẩy lửa

Ở nội dung đấu ngựa có 16 ngựa tranh tài, được chia làm 8 lượt đấu vòng loại. Ban tổ chức sẽ bố trí 1 ngựa cái buộc cố định giữa sới đấu. Sau khi có hiệu lệnh của trọng tài, hai ngựa chính thức vào lượt đấu, cống hiến cho người xem những trận đấu kịch tĩnh hấp dẫn với những pha cắn bờm, đá hàu, cắn chân… Những chú ngựa thua cuộc là ngựa bỏ chạy ngay trong sân đấu hoặc bỏ chạy ra ngoài vạch vôi quy định, hoặc mất khả năng thi đấu. Đây là cuộc tranh giành “tình ái” hấp dẫn từ hai ngựa đực, các chú ngựa sẽ phải thể hiện sức mạnh để có được “tình cảm” của ngựa cái. Sau những màn đấu kịch tính và đẹp mắt, ngựa số 15 của ông Lù Văn Viên xã Phù Lưu giành giải nhất; ngựa số 08 của ông Lù Văn Thìn xã Phù Lưu giành giải nhì; ngựa số 04 của ông Ma Văn Chinh ở xã Phù Lưu giành giải ba.

Những trận đấu kịch tính

Ngựa số 15 của ông Lù Văn Viên xã Phù Lưu giành giải nhất

“Chợ Tình” - nơi mua may bán rủi

Nằm trong khuôn khổ tổ chức kết hợp giải đua ngựa và đấu ngựa là hội Chợ Thụt hay còn được người dân bản địa gọi với cái tên “chợ tình” truyền thống diễn ra từ xa xưa. Chợ Thụt nằm gần bến đò Họng Thụt của sông Lô, mang nét đặc trưng giống như chợ tình Khâu Vai của huyện Mèo Vạc (Hà Giang)). Với nhiều mặt hàng nông sản phong phú đặc thù như: cam, măng, bánh dê, nông cụ sản xuất,… Ngoài ra chợ Thụt còn có nhiều hoạt động khác như : ném còn, văn nghệ, thể thao. Chia sẻ thêm về độc đáo của chợ Thụt, ông Đỗ Văn Ước, chủ tịch UBND xã Phù Lưu chia sẻ: “Trước đây cứ thành thông lệ hàng năm, đến ngày 2/2 âm lịch bà con lại kéo nhau đến chợ mua sắm các vật dụng sinh hoạt và sản xuất. Nhằm bảo tồn và phát huy nét đẹp văn hóa địa phương, những năm trở lại đây chính quyền xã đã trực tiếp nhận chỉ đạo từ cấp trên chú trọng phân khu từng gian hàng cho phù hợp. Đồng thời đây cũng là nơi gặp gỡ giao duyên của các đôi trai gái đồng bào dân tộc, đặc biệt là nguời Dao”

Có thể nói rằng hoạt động tổ chức giải đua ngựa gắn với lễ hội truyền thống chợ Thụt của xã Phù Lưu, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang đáp ứng nhu cầu hưởng thụ đời sống văn hóa tinh thần của người dân địa phương, bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa thể thao đặc sắc của đồng bào dân tộc nơi đây.

Bà con dân tộc bản địa đi chợ Thụt

Một số hình ảnh của lễ hội

Cuộc tranh tài cân sức của ba nài ngựa tại vòng bán kết




Những cú bất tốc mạnh mẽ của các kỵ sỹ


Pha đấu đầy kỹ thuật


Ngựa đấu đang cố ghìm đối thủ xuống sân​


Cú cắn bờm hiểm hóc day mạnh


Màn đá hậu hiểm hốc trúng đích​


Cú cắn má gây đau cho đối thủ


Du khách và nhân dân bản địa chặt kín khán đài​


Phụ nữ bản địa vui mừng đi xem thi đấu ngựa​

Bài và ảnh: Vũ Đạo - Nguyễn Nhung