Từ một vùng bán sơn địa còn khá hoang sơ, Đồng Khuân hôm nay được nhắc đến như một điểm du lịch sinh thái cộng đồng giàu tiềm năng của Thái Nguyên

Từ một vùng bán sơn địa còn khá hoang sơ, Đồng Khuân hôm nay được nhắc đến như một điểm du lịch sinh thái cộng đồng giàu tiềm năng của Thái Nguyên. Nhưng điều khiến nơi này đáng chú ý hơn cả, không chỉ nằm ở cảnh đẹp, mà ở cách người dân đang học cách giữ rừng, giữ suối, giữ nếp sống bản địa để làm du lịch lâu dài.

"Đi trốn" giữa những tầng xanh của La Bằng

Con đường dẫn vào Đồng Khuân uốn lượn qua những đồi chè trải dài như sóng. Càng đi sâu, tiếng còi xe dần nhường chỗ cho tiếng nước chảy, tiếng gió luồn qua rừng keo, rừng cọ và những vạt cây bản địa còn nguyên vẻ hoang sơ.

Buổi sáng ở Đồng Khuân bắt đầu bằng làn sương mỏng phủ ngang sườn núi. Dưới chân những nếp nhà nhỏ, dòng suối trong veo len qua từng phiến đá. Không gian gần như tách biệt hoàn toàn với phố thị.

"Điều tôi thích nhất ở đây là sự tĩnh lặng. Không có cảm giác bị thương mại hóa quá mức", chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ khi vừa kết thúc chuyến trekking ngắn xuyên rừng cùng nhóm bạn trẻ.

Theo chị Hà, nhiều điểm du lịch hiện nay đang phát triển theo hướng "đông và nhanh", trong khi Đồng Khuân vẫn giữ được nhịp sống chậm hiếm có. "Buổi tối chỉ nghe tiếng côn trùng và tiếng suối. Với người thành phố, đó thực sự là một trải nghiệm chữa lành", chị nói.

Không quá đông khách, không chen chúc, Đồng Khuân hấp dẫn theo cách rất riêng. Du khách đến đây thường chọn cắm trại ven suối, trekking nhẹ qua các lối mòn trong rừng, trải nghiệm hái chè cùng người dân hoặc đơn giản là ngồi hàng giờ trước hiên nhà để uống chén trà La Bằng đặc trưng.

Người dân bắt đầu sống bằng "tài nguyên xanh"

Ít ai biết rằng, vài năm trước, Đồng Khuân vẫn chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp và khai thác lâm sản nhỏ lẻ. Thu nhập của người dân không ổn định, nhiều lao động trẻ rời quê đi làm xa.

Sự thay đổi bắt đầu khi một số hộ dân nhận ra những gì họ đang có: rừng, suối, khí hậu, văn hóa trà… chính là tài nguyên quý giá để phát triển du lịch sinh thái.

Theo một người dân trong xóm kể rằng, ban đầu nhiều người chưa tin khách sẽ tìm đến một nơi "không có gì nổi bật". Do đó, ngày trước bà con nghĩ phải xây thật nhiều công trình mới hút khách. Nhưng thực tế khách đến đây lại thích nhất là rừng còn xanh, suối còn sạch, nhà còn đơn sơ.

Du khách thích thú check-in khi đến Đồng Khuân.

Gia đình ông Bàn Văn Linh hiện cải tạo khu vườn ven suối thành điểm nghỉ chân nhỏ phục vụ du khách cuối tuần. Không bê tông hóa quá nhiều, khu vực này chủ yếu sử dụng vật liệu tre, gỗ và giữ nguyên địa hình tự nhiên.

"Khách giờ thích trải nghiệm thật. Họ muốn ăn rau hái tại vườn, uống trà người dân tự sao, tối đốt lửa trại và nghe chuyện bản làng", ông kể.

Để chủ động đón và giữ chân du khách, anh Bàn Văn Linh đã xây dựng nhiều gói trải nghiệm linh hoạt theo nhu cầu thực tế, từ lưu trú trong ngày, nghỉ dưỡng 2 ngày 1 đêm đến các hành trình trekking khám phá thiên nhiên với mức chi phí phù hợp cho từng nhóm khách. Không chỉ đầu tư dịch vụ ăn nghỉ tại homestay dành cho du khách ở xa, anh Linh còn trực tiếp trở thành "người dẫn đường" đưa du khách băng rừng, men theo những lối mòn nguyên sơ để khám phá suối Cửa Tử - nơi được ví như "dải lụa xanh" giữa đại ngàn với làn nước mát lạnh, cảnh sắc hoang sơ và bầu không khí trong lành hiếm có.

Sự chuyển dịch tư duy ấy đang mở ra hướng phát triển mới cho Đồng Khuân: làm du lịch dựa trên hệ sinh thái tự nhiên và văn hóa bản địa thay vì chạy theo mô hình đại trà.

Và bài toán "du lịch không đánh đổi thiên nhiên"

Trong bối cảnh nhiều điểm đến đang đối mặt với áp lực bê tông hóa, rác thải và quá tải khách du lịch, Đồng Khuân lại cho thấy một hướng đi khác: phát triển chậm nhưng bền vững.

Theo một số doanh nghiệp lữ hành khảo sát tuyến du lịch phía Tây Thái Nguyên, nhu cầu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gần thiên nhiên đang tăng mạnh, đặc biệt sau đại dịch.

Ông Lương Duy Doanh, đại diện một doanh nghiệp tại Hà Nội nhận định, lợi thế lớn nhất của Đồng Khuân là vẫn còn giữ được tính nguyên sơ. "Nhiều nơi khi phát triển du lịch thường vội vàng xây dựng hàng loạt homestay, quán cà phê, khu check-in. Nhưng khách hiện nay không còn chỉ cần ảnh đẹp. Họ muốn cảm giác thật và không gian sống xanh", ông nói.

Theo ông Doanh, Đồng Khuân phù hợp với xu hướng "slow travel" - du lịch chậm, nơi du khách dành nhiều thời gian để cảm nhận văn hóa, thiên nhiên và nhịp sống địa phương thay vì đi thật nhiều điểm trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, vị này cũng cho rằng địa phương cần có quy hoạch rõ ràng để tránh phát triển tự phát. "Nếu không kiểm soát tốt, chỉ vài năm nữa cảnh quan có thể bị phá vỡ rất nhanh. Du lịch sinh thái thành công hay không phụ thuộc vào việc giữ được hệ sinh thái ban đầu", ông nhấn mạnh.

Điều đặc biệt ở Đồng Khuân nằm ở cảm giác gần gũi giữa con người với thiên nhiên. Người dân nơi đây vẫn giữ thói quen sinh hoạt gắn với rừng, với suối, với chè.

Buổi chiều, nhiều du khách theo chân người dân lên nương hái chè. Những đôi tay thoăn thoắt chọn từng búp non giữa mùi hương ngai ngái của lá chè mới.

Bà Nguyễn Thị Hòa, người làm chè lâu năm tại La Bằng, cho biết nhiều du khách thành phố lần đầu trải nghiệm công việc này đều rất thích thú.

"Họ bất ngờ vì để có một chén trà ngon phải trải qua nhiều công đoạn. Có người ở lại cả buổi chỉ để học cách sao chè bằng tay", bà Hòa kể.

Không gian du lịch ở Đồng Khuân vì thế không tách rời đời sống thường nhật của người dân. Du khách đến đây không chỉ "xem", mà còn tham gia vào nhịp sống bản địa.

Đây cũng là xu hướng được nhiều chuyên gia du lịch đánh giá cao trong giai đoạn hiện nay: biến trải nghiệm đời sống địa phương thành giá trị cốt lõi thay vì đầu tư dàn trải vào các sản phẩm nhân tạo.

Đến kỳ vọng điểm du lịch cộng đồng kiểu mẫu

Trong định hướng phát triển du lịch của Thái Nguyên, khu vực La Bằng đang được xác định là một trong những điểm nhấn du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa trà.

Với lợi thế khí hậu mát mẻ, cảnh quan tự nhiên còn nguyên sơ và vị trí không quá xa Hà Nội, Đồng Khuân có cơ hội trở thành điểm đến cuối tuần hấp dẫn cho du khách phía Bắc. Tuy nhiên, nhiều người dân nơi đây cho rằng điều quan trọng nhất không phải là đón thật đông khách, mà là làm sao để người dân sống được bằng du lịch mà vẫn giữ được môi trường sống.

Trekking khám phá các tầng thác của suối Cửa Tử là một trải nghiệm vô cùng hấp dẫn mà du khách không nên bỏ qua khi đến với Điểm du lịch sinh thái xóm Đồng Khuân - Ảnh: Nam Đan

Chiều muộn ở Đồng Khuân, nắng vàng đổ xuống những đồi chè nối nhau bất tận. Từng làn khói bếp bắt đầu bay lên giữa thung lũng nhỏ. Có thể Đồng Khuân chưa phải cái tên nổi bật trên bản đồ du lịch Việt Nam. Nhưng trong thời điểm nhiều người đang mệt mỏi với những chuyến đi đông đúc và vội vã, một nơi còn giữ được sự nguyên bản như Đồng Khuân lại trở thành điều đáng giá hơn bao giờ hết.

Và biết đâu, chính sự "không vội" ấy sẽ là lợi thế lớn nhất để Đồng Khuân đi xa trên hành trình làm du lịch xanh, bền vững trong tương lai.