Phát triển kinh tế tập thể dựa trên vùng nguyên liệu địa phương

Mỗi địa phương đều có những lợi thế riêng về nông sản, cây trồng, vật nuôi hay thủy sản đặc thù. Nếu được tổ chức sản xuất hợp lý, kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) hoàn toàn có thể khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu sẵn có, hình thành các chuỗi giá trị bền vững thay cho sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Thực tiễn cho thấy, nhiều mô hình HTX phát triển bền vững dựa trên vùng nguyên liệu địa phương theo hình thực gắn kết tài nguyên bản địa với giá trị gia tăng, góp phần nâng cao được đời sống người dân.

Tận dụng nguồn lá bồ đề sẵn có, HTX đã quy tụ nhiều nghệ nhân để chế tác nên các sản phẩm nghệ thuật độc đáo từ lá bồ đề, biến nguyên liệu tưởng chừng giản dị thành những tác phẩm mang giá trị văn hóa và tinh thần đặc sắc.

Phát triển kinh tế tập thể dựa trên vùng nguyên liệu địa phương không chỉ dừng lại ở sản xuất nông sản, mà còn mở ra hướng đi sáng tạo trong lĩnh vực thủ công, mỹ nghệ. HTX Sinh Dược (Gia Viễn, Ninh Bình) là một minh chứng sinh động. Tận dụng lợi thế vùng đất cố đô với cây bồ đề gắn liền với Phật giáo, HTX đã quy tụ nhiều nghệ nhân để sáng tạo nên dòng sản phẩm tranh lá bồ đề, đạt chuẩn OCOP 4 sao. Từ những chiếc lá bồ đề tưởng chừng đơn giản, qua quá trình chọn lựa, xử lý, ghép tranh công phu, sản phẩm trở thành tác phẩm nghệ thuật độc đáo, mang đậm giá trị tinh thần, văn hóa và bản sắc địa phương. Không chỉ dừng ở giá trị nghệ thuật, mô hình này còn tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động, đồng thời nhiều sản phẩm mang đậm dấu ấn địa phương đã vươn ra thị trường cả nước, khẳng định hiệu quả của hướng đi phát triển kinh tế tập thể gắn với vùng nguyên liệu bản địa.

Bên cạnh đó HTX còn xây dựng mô hình sản xuất các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và tiêu dùng xanh (xà phòng, tinh dầu, muối thảo dược…) trên cơ sở liên kết vùng nguyên liệu với người dân địa phương.

Theo ông Vũ Trung Đức, Giám đốc HTX Sinh Dược, mô hình đã tận dụng được hai lợi thế lớn của vùng đất Gia Sinh: nguồn dược liệu bản địa phong phú và lực lượng lao động tại chỗ. Đây chính là yếu tố để HTX vừa phát triển sản xuất bền vững, vừa giữ được bản sắc địa phương, đồng thời nâng cao thu nhập cho người dân.

Đánh giá về mô hình, ông Trương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Ninh Bình, nhấn mạnh: HTX Sinh Dược đã khẳng định một hướng đi đúng đắn khi phát triển kinh tế tập thể gắn với vùng nguyên liệu bản địa. Mô hình này không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. Đây là minh chứng sinh động cho sự kết hợp hài hòa giữa kinh tế và văn hóa, giữa phát triển hiện đại và bảo tồn bản sắc. Tỉnh Ninh Bình sẽ tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để nhân rộng những mô hình HTX hiệu quả như Sinh Dược, góp phần đưa kinh tế tập thể ngày càng phát triển bền vững.

HTX Sơn La: Minh chứng sức bật từ tài nguyên bản địa

Không chỉ ở Ninh Bình, tại nhiều địa phương khác, việc phát triển HTX gắn với lợi thế vùng nguyên liệu cũng đang tạo ra những chuyển biến tích cực. Sơn La là một ví dụ điển hình. Với diện tích cây ăn quả và chè lớn nhất cả nước, tỉnh đã hình thành nhiều HTX tiêu biểu như HTX xoài Yên Châu, HTX nhãn Sông Mã, HTX chè Tà Xùa… Nhờ liên kết vùng nguyên liệu, ứng dụng quy trình sản xuất VietGAP, GlobalGAP, sản phẩm nông sản Sơn La không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Úc, EU.

Bà Nguyễn Thị Bình – Phó Giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận ( áo dài) tư vấn sản phẩm cho khách hàng

Tại xã Bình Thuận vùng đất Phỏng Lái cũ– mảnh đất màu mỡ dưới chân đèo Phạ Đin lịch sử, Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận đã trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế tập thể. Với mô hình liên kết thu mua nguyên liệu cho bà con, HTX không chỉ giúp nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng “được mùa rớt giá”, mà còn góp phần xây dựng chuỗi giá trị nông sản ổn định, nâng cao thu nhập và đời sống cho thành viên.

Bà Nguyễn Thị Bình – Phó Giám đốc HTX sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận chia sẻ: Để xây dựng thương hiệu chè Trọng Nguyên, chúng tôi không thể đi đơn lẻ mà phải gắn với mô hình liên kết. HTX đã đứng ra bao tiêu sản phẩm cho bà con, hướng dẫn quy trình trồng, chăm sóc và thu hái đúng kỹ thuật, đồng thời kết nối với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ. Nhờ vậy, nông dân yên tâm sản xuất, còn sản phẩm chè Trọng Nguyên có đầu ra ổn định, giá trị ngày càng nâng cao.

Thành công của các mô hình HTX không chỉ đến từ sự năng động, sáng tạo của thành viên mà còn nhờ sự đồng hành kịp thời của chính quyền địa phương, Như tại Sơn La, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ kinh tế tập thể phát triển, trong đó tập trung vào quy hoạch vùng nguyên liệu, hỗ trợ vay vốn ưu đãi, chuyển giao khoa học kỹ thuật và xây dựng thương hiệu nông sản. Nhờ sự vào cuộc này, nhiều HTX đã có điều kiện mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng sản phẩm, đủ sức cạnh tranh trên thị trường.

Theo lãnh đạo UBND xã Bình Thuận ông Dương Gia Định cho biết: mô hình, HTX chè Trọng Nguyên đã góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Việc HTX đứng ra liên kết, bao tiêu sản phẩm không chỉ giúp nông dân ổn định đầu ra, yên tâm sản xuất, mà còn tạo việc làm thường xuyên, nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân. Chính quyền xã sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ về đất đai, khoa học kỹ thuật và xúc tiến thương mại, để thương hiệu chè Trọng Nguyên nói riêng và những thương hiệu chè trên vùng đất xã Bình Thuận ngày càng phát triển bền vững, vươn xa hơn trên thị trường.

Đánh giá về định hướng này, ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn ( Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh: Kinh tế tập thể đang chuyển mình mạnh mẽ, với nhiều mô hình mới gắn với lợi thế bản địa, ứng dụng khoa học công nghệ và kết nối thị trường. Đây là con đường giúp nông dân không đi đơn lẻ, mà cùng nhau tạo nên giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ để nhân rộng những mô hình HTX tiêu biểu, đưa kinh tế tập thể trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Điểm chung của những mô hình thành công là đều nhận được sự quan tâm, hỗ trợ thiết thực từ chính quyền địa phương: từ quy hoạch vùng nguyên liệu, hỗ trợ vốn và khoa học kỹ thuật, đến xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Nhờ vậy, các HTX có điều kiện khai thác lợi thế bản địa, phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.