Với đam mê, sự kiên trì và khát vọng, chị Nguyễn Thị Thắm cùng HTX Tân Thọ tin rằng tương lai làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm sẽ sớm trở thành hiện thực.

Từ niềm đam mê đến khát vọng hồi sinh

Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ của chị Nguyễn Thị Thắm (sinh năm 1975) gắn liền với những thửa ruộng nhỏ và tiếng lách cách của nan tre, nan nứa trong xóm làng. Tân Thọ vốn nổi tiếng với nghề đan lát, với câu thành ngữ “buôn thúng bán mẹt” từng là niềm tự hào của cả vùng. Trong ký ức chị, hình ảnh cả làng rộn ràng đan lát sau mỗi vụ mùa đã trở thành âm thanh quen thuộc, một phần của nhịp sống quê hương.

Khi trưởng thành, chị lập gia đình và mở một tiệm may nhỏ ngay tại nhà. Công việc tuy bận rộn nhưng mang lại nguồn thu nhập ổn định. Thế nhưng, dù ngày ngày gắn bó với kim chỉ, chị vẫn không thể rời xa nghề đan lát. Mỗi khi rảnh rỗi, chị lại ngồi bên cha mẹ, kiên nhẫn đan những chiếc rổ, rá, mẹt để mang ra chợ bán.

“Có lẽ nghề đã ngấm vào máu thịt mình từ tấm bé. Mỗi khi cầm vào nan tre, tôi như thấy bàn tay cha mẹ, thấy cả hơi thở làng nghề. Nghề này không chỉ để mưu sinh, mà còn là ký ức, là hồn quê”, chị Nguyễn Thị Thắm cho biết.

Năm 2007, khi Hội Phụ nữ xã vận động chị tham gia lớp học nghề mây tre đan rồi truyền dạy lại cho bà con, chị nhận lời với tâm thế “giúp được thì giúp”. Ban đầu, chị chỉ nghĩ dạy xong sẽ quay về nghề may. Nhưng càng gắn bó, chị càng thấy tình yêu nghề lớn dần, thôi thúc mình đi xa hơn.

Thành lập hợp tác xã thủ công mỹ nghệ

“Thoạt đầu tôi chỉ nghĩ dạy nghề cho xong, nhưng khi thấy sản phẩm được thị trường đón nhận, khi thấy chị em có thêm đồng tiền lo cho gia đình, tôi biết mình không thể dừng lại”, chị Thắm chia sẻ.

Ý tưởng khôi phục nghề đan lát ngày càng rõ nét, thôi thúc chị bước ra khỏi “vùng an toàn”. Năm 2010, chị cùng một số cộng sự mạnh dạn thành lập Hợp tác xã (HTX) thủ công mỹ nghệ Tân Thọ. Đây là một quyết định táo bạo trong bối cảnh nghề thủ công đang dần mai một, thị trường bấp bênh.

Thành lập HTX đồng nghĩa với việc chị chính thức gác lại nghề may, toàn tâm toàn ý cho hành trình hồi sinh nghề cũ. Những ngày đầu, khó khăn bủa vây: thiếu vốn, thiếu thị trường, đầu ra bấp bênh. Nhưng với sự kiên trì và tâm huyết, chị Thắm cùng các thành viên dần dần gây dựng được niềm tin, khẳng định chỗ đứng cho sản phẩm Tân Thọ.

Sau hơn một thập kỷ, HTX Tân Thọ đã trở thành mái nhà chung của 57 thành viên, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 350 lao động. Đặc biệt, phần lớn lao động là phụ nữ nông thôn – những người tranh thủ lúc nông nhàn để mang nguyên liệu về nhà đan lát. Nhờ đó, họ vừa có thêm nguồn thu nhập ổn định, vừa không ảnh hưởng đến việc chăm lo gia đình.

Chị Trịnh Thị Thủy, một thành viên gắn bó gần 10 năm, chia sẻ: “Trước đây, cuộc sống gia đình tôi chỉ trông vào vài sào ruộng, rất khó khăn. Từ khi tham gia HTX, tôi có thu nhập đều đặn mỗi tháng, đủ nuôi con ăn học. Quan trọng hơn, tôi thấy công việc này ý nghĩa, vừa giữ nghề, vừa giúp làng quê khởi sắc.”

Đến nay, sản phẩm của HTX đã có 3 mặt hàng được công nhận OCOP 4 sao: chậu cói, đĩa cói, sọt cói. Không chỉ tiêu thụ trong nước, sản phẩm Tân Thọ còn được nhiều công ty lớn đặt hàng xuất khẩu. Dù vẫn phải thông qua trung gian, nhưng việc sản phẩm mây tre đan của làng nghề có mặt ở thị trường quốc tế đã là minh chứng cho giá trị và vị thế của nghề truyền thống.

“Chúng tôi mong một ngày có thể trực tiếp ký hợp đồng xuất khẩu, để giá trị sản phẩm được nâng lên, đời sống bà con cũng cải thiện hơn nữa”, chị Thắm kỳ vọng.

Sản phẩm của HTX thủ công mỹ nghệ Tân Thọ được ứng dụng trong đời sống.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo sinh kế, chị Thắm còn ấp ủ một khát vọng lớn hơn: đưa nghề truyền thống gắn liền với du lịch trải nghiệm. Theo chị, mỗi sản phẩm thủ công không đơn thuần là vật dụng, mà còn chứa đựng tinh hoa văn hóa, hồn cốt làng quê.

“Nếu du khách được trực tiếp chứng kiến, thậm chí tham gia vào quy trình đan lát, họ sẽ cảm nhận sâu sắc hơn về nghề truyền thống. Đây cũng là cách quảng bá hiệu quả, bền vững hơn bất kỳ hình thức tiếp thị nào”, chị chia sẻ.

Trong những năm qua, HTX Tân Thọ tích cực tham gia các hội chợ, triển lãm trong và ngoài tỉnh. Mỗi lần tham dự không chỉ giúp tăng đơn hàng, mà còn mở ra cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp, tổ chức du lịch.

Sản phẩm Tân Thọ ngày nay đã có mặt trong nhiều ngôi nhà Việt, thậm chí xuất hiện ở thị trường nước ngoài. Đó không chỉ là thành quả kinh tế, mà còn là minh chứng sống động cho nỗ lực gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt. Nghề đan lát Tân Thọ hôm nay không chỉ hồi sinh, mà còn từng bước vươn mình trở thành niềm tự hào, vừa làm đẹp cho cuộc sống, vừa nối dài mạch nguồn văn hóa cha ông để lại./.