Nghệ nhân Nguyễn Mạnh Huy bên những sản phẩm gốm sứ

Minh Tân là xã anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, là một trong 36 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Minh Tân nằm bên bờ một nhánh sông Giá và một nhánh sông Bạch Đằng, được thiên nhiên ưu đãi, ban tặng cho vùng đất này một lượng đất sét hoa đào quý hiếm. Biết được giá trị của đất, đã từ bao đời nay, người dân Minh Tân khai thác làm gốm, sứ, sành phục vụ cuộc sống như: Âu, vại, chum, lọ...Vào đầu những năm 60 của thế kỷ trước, địa phương đã thành lập Hợp tác xã Gốm sứ Minh Khai với trên 1.000 xã viên chuyên sản xuất ống thoát nước bằng gốm cung cấp cho nhiều địa phương phục vụ đời sống dân sinh của hậu phương lớn miền Bắc xã hội chủ nghĩa. Cùng với hoạt động của Hợp tác xã, nhiều gia đình có lò gốm riêng, thường xuyên đỏ lửa giữa nghề truyền thống địa phương.

Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy kiểm tra chất lượng sản phẩm

Thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, cơ chế thị trường tác động, làm thay đổi nếp sống, cách lao động sản xuất của người dân nơi đây. Những người cao niên sức khỏe yếu nên khó có thể truyền nghề, những lớp trẻ không mặn mà với nghề gốm của quê hương bởi mưu sinh bằng nghề gốm quá vất vả nhọc nhằn, trong khi thu nhập từ các nghề khác bảo đảm tốt hơn cho cuộc sống. Để gắn bó với nghề đến ngày hôm nay, Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy cũng phải vượt qua nhiều định kiến của gia đình, họ hàng và bạn bè. Thấy anh đam mê, theo đuổi nghề truyền thống cha ông vất vả, nhọc nhằn, gia đình đã khuyên nên bỏ nghề; Chưa kể bao nhiêu khó khăn khác mà anh phải đối mặt như mặt bằng, kinh phí đầu tư sản xuất, nhân công, nhu cầu thị trường, hiệu quả kinh tế khi duy trì nghề truyền thống này...

Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy giới thiểu sản phẩm sứ

Làng gốm sứ có nguồn gốc từ lâu đời với tên gọi là xóm Lò Nồi, thuộc tổng Dưỡng Động, nay là xã Minh Tân. Có lẽ, các tên gọi cũng đã phần nào nói về nghề truyền thống lâu đời của vùng đất giàu tiềm năng này. Được sự quan tâm động viên, tạo điều kiện của Lãnh đạo Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng, mà thường xuyên và trực tiếp là ông Nguyễn An Hưng, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề thành phố. Với niềm đam mê gốm sứ từ nhỏ và quyết tâm lưu giữ nghề truyền thống, nghệ nhân Vũ Mạnh Huy đã trăn trở, tìm cách khắc phục mọi khó khăn để giữ nghề gốm sứ của cha ông để lại.

Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy kiểm tra sản phẩm cột mốc chủ quyền Trường Sa

Cơ sở sản xuất gốm sứ mỹ nghệ Minh Tân, do nghệ nhân Vũ Mạnh Huy làm chủ được xây dựng trong khuôn viên chật hẹp trên diện tích đất ở của gia đình. Để phát triển nghề truyền thống, nghệ nhân Vũ Mạnh Huy đã mạnh dạn đầu tư 1,5 tỷ đồng xây dựng 2 lò đốt bằng khí ga, vừa đáp ứng kỹ thuật nung gốm sứ, vừa bảo đảm không ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, anh còn đầu tư máy nghiền đất, máy nghiền men; nghiên cứu, chế tác các loại khuôn mẫu bằng thạch cao đáp ứng việc chế tác các sản phẩm gốm sứ...

Bám sát nhu cầu cuộc sống, nghệ nhân Vũ Mạnh Huy tập trung vào hai mũi nhọn chủ yếu là: Giữ nếp cổ truyền thống của các cụ để lại, đó là làm các sản phẩm âu, vại, chum, lọ...bằng gốm; Đồng thời, sáng tạo mẫu mã mới như đôn, chậu, một số sản phẩm như lô-gô, phù điêu, lọ lộc bình, quà tặng lưu niệm… Chất liệu men được dùng trong chế tác sản phẩm là men hữu cơ (chấu, vôi) và men vô cơ - hạt kim loại (pitmen kim loại).

Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy giới thiệu sản phẩm gốm sứ

Đất không phụ công người. Đến nay, đã có hàng nghìn sản phẩm của Cơ sở Sản xuất gốm sứ mỹ nghệ Minh Tân đến với khách hàng trong và ngoài thành phố, thậm chí ra cả nước ngoài. Bao gồm những sản phẩm sứ trắng, trong, mỏng là sự hài hòa phong nhã; Và những sản phẩm gốm thô, nháp, láng bóng, có chiều sâu lưu giữ được hồn dân tộc. Mới đây, quà lưu niệm cột mốc chủ quyền Trường Sa với 2.000 sản phẩm do Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân đặt đang được nghệ nhân hoàn thiện, góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo Trường Sa của tổ quốc. Đi xa hơn nữa, Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy mong mỏi 5 sản phẩm gồm: Tượng gốm Nữ tướng Lê Chân để tặng cho du khách đến với Hải Phòng; Tượng gốm Quốc công tiết chế Hưng đạo đại vương Trần Quốc Tuấn phục vụ du khách thăm quan khu di tích lịch sử văn hóa Bạch Đằng Giang; Phù điêu gốm Tam Bạc; Phù điêu chiến thắng Bạch Đằng; Chậu gốm lá lật quả đào được công nhận là sản phẩm OCOP của xã Minh Tân trong thời gian tới.

Điều nghệ nhân Vũ Mạnh Huy trăn trở hiện nay vẫn là mong mỏi của các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng tạo điều kiện mở rộng diện tích nhà xưởng sản xuất; Khôi phục, đào tạo đội ngũ thợ làm gốm ngay tại quê hương; Tiếp cận thị trường đưa sản phẩm gốm sứ đến nhiều địa phương trong thành phố và cả nước.

Nói về nghệ nhân Vũ Mạnh Huy giữ lò lửa gốm sứ Minh Tân, ông Bùi Thế Phong, họa sỹ tạo mẫu, nghệ nhân điêu khắc chia sẻ: “Rất khâm phục lòng yêu nghề và tâm huyết phục hồi nghề gốm cổ địa phương của nghệ nhân Vũ Mạnh Huy. Ông đã vượt khó khăn về kinh tế, địa điểm để duy trì ngọn lửa nghề, với tâm huyết giữ nghề truyền thống của cha ông”.

Nghệ nhân Vũ Mạnh Huy là người có công lớn trong giữ lửa nghề gốm sứ truyền thống của xã Minh Tân. Góp phần duy trì, phát triển nghề truyền thống trong hệ thống làng nghề thành phố Hải Phòng, giữ gìn tinh hoa Việt trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Đại tá, Th.sỹ Trần Quốc Huy
Phó Tổng thư ký Hiệp hội Làng nghề TP. Hải Phòng