Đặc sản nhung hươu Hương Sơn

Nhung hươu vốn là sừng non chưa cốt hóa của hươu sao, được xem là một trong 4 thượng dược quý (sâm, nhung, quế, phụ) trong Đông y có tác dụng tốt cho sức khỏe con người. Từ xa xưa, loài hươu sao đã xuất hiện tại vùng đất Hương Sơn (Hà Tĩnh) và dần được người dân nơi đây thuần hóa. Việc nuôi hươu sao phát triển mạnh ở đây cũng bởi khí hậu ôn hòa, nguồn thức ăn dồi dào và kinh nghiệm chăn nuôi dày dặn của người dân.

Đến nay, tổng đàn hươu của huyện Hương Sơn đã đạt hơn 41.000 con, trong đó các địa phương chăn nuôi hươu nhiều nhất là xã Sơn Giang, xã Sơn Quang, xã Sơn Lâm… Trung bình mỗi năm, doanh thu từ nghề nuôi hươu sao là khoảng hơn 400 tỷ đồng. Nuôi hươu sao đã trở thành một trong những nghề quan trọng giúp bà con miền núi Hương Sơn thoát nghèo, có nguồn thu nhập khá, vươn lên làm giàu bền vững, góp phần quan trọng vào việc xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội của toàn huyện.

Anh Nguyễn Hồng Tiệp chăm sóc đàn hươu sao nuôi lấy giống

Một trong những nơi nuôi hươu sao nổi bật nhất ở huyện Hương Sơn có thể kể đến trang trại của anh Nguyễn Hồng Tiệp (27 tuổi, xã Sơn Giang). Là một thanh niên trẻ nhưng anh Tiệp quyết tâm lập nghiệp với chính con vật quen thuộc của quê hương. Năm 2021, anh đầu tư 4 tỷ đồng để xây dựng trang trại theo mô hình nuôi hươu tuần hoàn theo hướng hữu cơ trên diện tích 3.500m2, quy mô 200 con (trong đó: 50 con đực lấy nhung, 150 con hươu cái sinh sản). Trang trại cũng được lắp đặt hệ thống camera giám sát và thiết bị điều khiển thông minh. Kết hợp với đó là hơn 1ha rừng cây ăn quả và trồng cỏ làm thức ăn cho hươu.

Sừng non của con hươu đực có mặt bên ngoài mềm mại và phủ lớp lông mịn như nhung nên được gọi là nhung hươu

“Trang trại áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi hươu trên nền đệm lót sinh học có thành phần làm từ chế phẩm nông nghiệp (vỏ trấu, mùn cưa, vỏ lạc …) và chế phẩm sinh học Atomic. Phương pháp này có tác dụng hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm, chuồng trại sạch sẽ, giúp cho đàn hươu sinh trưởng khỏe mạnh hơn. Từ đó, trang trại sẽ cho ra những con hươu giống tốt, các sản phẩm nhung chất lượng,” anh Nguyễn Hồng Tiệp chia sẻ.

Nâng tầm đặc sản địa phương thành sản phẩm đạt chất lượng OCOP

Với mong muốn đưa đặc sản nhung hươu của quê hương vươn xa hơn, trong nhiều năm qua, doanh nghiệp tư nhân (DNTN) Nhung hươu Thuận Hà đã mạnh dạn đầu tư máy móc, nhà xưởng, chuồng trại, thay đổi cách chăn nuôi và chế biến sâu sản phẩm. Cơ sở cùng nhiều thương hiệu khác trên địa bàn đã nâng tầm Nhung hươu Hương Sơn thành sản phẩm chất lượng và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Bà Chu Thị Hồng Hà – Giám đốc DNTN Nhung hươu Thuận Hà chia sẻ: “Sau hơn 20 năm phát triển, chúng tôi có đã có trang trại chăn nuôi hươu rộng lớn. Ngoài nhung hươu tươi truyền thống, doanh nghiệp đã xây dựng quy trình chế biến sâu thành nhiều sản phẩm như nhung hươu như khô, nhung hươu tán bột, rượu nhung hươu… để khách hàng thuận tiện sử dụng và có nhiều sự lựa chọn. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ mở rộng cơ sở chế biến và chế biến sâu hơn các sản phẩm thành thực phẩm chức năng. Ngoài ra, doanh nghiệp mong muốn sẽ có một nghiên cứu khoa học cụ thể về tác dụng của nhung hươu đối với sức khỏe con người.”

Trao đổi với Chủ tịch UBND xã Sơn Giang, ông Nguyễn Đức Thắng cho biết: “Nhờ lợi thế là xã có địa hình bán sơn địa nên việc chăn nuôi hươu sao ở địa phương có nhiều thuận lợi. Hiện tại, xã có hơn 4.200 con hươu đang được chăn nuôi lấy nhung và làm hươu giống. Nghề nuôi hươu không chỉ đem lại lợi ích kinh tế cao cho bà con nông dân mà còn góp phần xây dựng thương hiệu nhung hươu Hương Sơn ngày càng nổi bật hơn. Từ năm 2019, khi tham gia chương trình OCOP, xã Sơn Giang có 7 sản phẩm từ nhung hươu đạt chất lượng OCOP 3-4 sao.”

Theo ông Nguyễn Kiều Hưng - Phó Chủ tịch UBND huyện Hương Sơn, nghề nuôi hươu sao ở địa phương đã có sự thay đổi mạnh mẽ sau khi tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Từ năm 2019, huyện Hương Sơn đã xác định nhung hươu là một trong những sản phẩm đặc trưng chủ lực của địa phương.

“Các chủ thể tham gia OCOP được khuyến khích chế biến sâu nhung hươu thành nhiều sản phẩm đa dạng, tích cực tham gia các hoạt động của tỉnh và trung ương để giới thiệu, quảng bá sản phẩm rộng rãi hơn. Mặc dù, bước đầu tham gia Chương trình OCOP gặp nhiều khó khăn nhưng nhờ sự tích cực hỗ trợ, tuyên truyền, vận động của huyện, các chủ thể nổi bật đã phát huy được thế mạnh của mình. Sản phẩm được chế biến sâu từ nhung hươu đạt chất lượng OCOP giúp đặc sản Hương Sơn vươn xa hơn ở thị trường trong nước và quốc tế. Số lượng đàn hươu từ 34.000 con tăng lên 41.000 con và giá trị đàn hươu tăng gấp 2-3 lần,” ông Nguyễn Kiều Hưng chia sẻ.

Không chỉ có chương trình OCOP, năm 2019, hươu sao được nhà nước đưa ra khỏi danh mục động vật hoang dã và cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Đây là dấu mốc quan trọng thúc đẩy nghề nuôi hươu sao phát triển mạnh mẽ, là sự khẳng định về tính khác biệt, đặc thù của sản phẩm nhung hươu huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) với các sản phẩm tương tự của địa phương khác. Đồng thời là sự ghi nhận chính thức về uy tín, danh tiếng đối với một trong những loại sản phẩm truyền thống, chủ lực, có giá trị cao của huyện Hương Sơn nói riêng và tỉnh Hà Tĩnh nói chung.

Thúy Vi