Khu vực sản xuất lúa hữu cơ của Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú. (Ảnh: Ngân Hà)

Mô hình nông nghiệp hữu cơ kiểu mẫu của huyện

Năm 2012, trường Đại học Tokyo Nhật Bản và Học viên Nông nghiệp Việt Nam thực hiện thí điểm thành công dự án Pamci, canh tác lúa theo nguyên tắc hữu cơ Pamci và phương pháp SRI tại thôn Thượng Phúc, xã Đồng Phú, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội.

Năm 2014, HTX NN hữu cơ Đồng Phú đã duy trì và tiếp nối những thành công mà Pamci để lại. Bà Trịnh Thị Nguyệt - Chủ tịch HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú tâm sự: “Trước đây có rất nhiều dự án triển khai các mô hình nông nghiệp nhưng khi mỗi dự án kết thúc, các mô hình đều kết thúc theo và không duy trì được. Vì vậy, mong muốn lớn nhất của tôi là có thể duy trì bền vững và tiếp tục phát triển mô hình nông nghiệp hữu cơ do dự án Pamci để lại, mang đến những hiệu quả nông nghiệp lớn cho bà con.”

Bà Trịnh Thị Nguyệt - Chủ tịch HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú (bên phải) chia sẻ với phóng viên

HTX đã tổ chức, chỉ đạo nhân dân thực hiện rất nghiêm ngặt quy trình sản xuất lúa hữu cơ của dự án Pamci. Các nguồn đất, nước đều được kiểm tra dư lượng kim loại nặng. Áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ không có sự tham gia của các chất hoá học và các chất bảo quản. Đặc biệt, hệ thống nước tưới trước khi dẫn vào ruộng đều được chảy qua các cửa cống có đặt than hoạt tính, lúa được kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước khi thu hoạch. Toàn bộ quá trình sản xuất đều được ghi chép đầy đủ qua hệ thống camera và sổ sách.

Phó chủ tịch UBND xã Đồng Phú ông Lê Trọng Quỳnh cùng lãnh đạo phòng kinh tế huyện Chương Mỹ trực tiếp xuống kiểm tra chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất lúa hữu cơ

Bên cạnh đó, từ năm 2019, HTX NN hữu cơ Đồng Phú đã cơ giới hoá, áp dụng khoa học công nghệ một phần trong sản xuất lúa hữu cơ. Cụ thể, khâu gieo mạ và cấy lúa của HTX đã có sự hỗ trợ của máy móc. Tuy chưa được đồng bộ nhưng việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất đã phần nào giúp tăng năng suất lao động cho người dân.

Vụ Xuân 2022 năng suất lúa của HTX đạt 285-320 kg/ sào: 7,8 tấn – 8,6 tấn / ha. Tổng thu nhập bình quân trên diện tích sản xuất hữu cơ đạt 185 triệu đồng/ha/năm. Riêng vụ Xuân năm 2022 bình quân thu nhập lợi nhuận 2 triệu đồng /sào, 54 triệu đồng /ha. Nhờ vào phương pháp sản xuất hữu cơ mà giá trị thu nhập của người dân tăng 1,8 lần so với canh tác thông thường. Đến nay, HTX NN hữu cơ Đồng Phú đã có 02 sản phẩm đạt OCOP 4 sao là gạo hữu cơ và đậu tương hữu cơ Đồng Phú.

Hình ảnh một số giấy chứng nhận của sản phẩm nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú.

Ngoài ra, sản phẩm gạo hữu cơ của Đồng Phú còn đạt chứng nhận thực phẩm hữu cơ theo tiêu chuẩn USDA của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (United States Department of Agriculture). So với rất nhiều chứng nhận hữu cơ thì USDA là chứng nhận có độ tin cậy cao và có yêu cầu nghiêm ngặt nhất về thành phần. Để có được chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn USDA, HTX NN hữu cơ Đồng Phú đã trải qua cả một quá trình để sản phẩm đủ điều kiện đáp ứng các tiêu chí gắt gao do tổ chức USDA đưa ra từ khâu chọn giống, chọn nguồn đất, nước đến khâu trồng trọt, thực hành chăn nuôi, kiểm soát sâu bệnh, cỏ dại, dịch bệnh, quá trình sản xuất, chế biến cho đến bảo quản.

Hiệu quả thực sự vững bền của Đồng Phú là đã truyền cảm hứng cho nhiều xã trên địa bàn huyện Chương Mỹ triển khai mô hình nông nghiệp hữu cơ.

Lúa hữu cơ gặp rào cản tiêu thụ…

Tuy nhiên, trải qua 10 năm sản xuất lúa hữu cơ, HTX NN hữu cơ Đồng phú vẫn gặp phải một số vướng mắc trong quá trình phát triển. Cụ thể, bà Trịnh Thị Nguyệt - Chủ tịch HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú cho biết: Hiện nay, diện tích đất nông nghiệp hữu cơ của xã mới chỉ dừng ở con số 55ha/vụ dù đã trải qua 10 năm. HTX rất mong muốn mở rộng đất canh tác những vẫn gặp nhiều cản trở, mà cản trở lớn nhất là ở đầu ra của sản phẩm, dẫn đến khó mở rộng sản xuất. Việc tiêu thụ của đơn vị liên doanh, liên kết bị ảnh hưởng thì việc sản xuất của HTX cũng gián tiếp ảnh hưởng theo. Nếu như các công ty, doanh nghiệp liên kết tiêu thụ được thì HTX sản xuất mới phát triển được.

HTX NN hữu cơ Đồng Phú đã và đang liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi; liên kết mô hình 4 nhà (Nhà quản lý, nhà khoa học, nhà sản xuất, nhà kinh doanh và xây dựng thương hiệu xuất khẩu gạo). Nhưng hiện tại, HTX NN hữu cơ Đồng Phú đang sát thời điểm thu hoạch lúa vụ Hè - thu 2022 nhưng vẫn chưa nhận được kế hoạch hay hướng đi nào về tiêu thụ sản phẩm từ phía đơn vị liên kết tiêu thụ.

Lúa hữu cơ của HTX NN hữu cơ Đồng Phú mang lại năng suất cao.

Theo ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ NN-PTNT), những khó khăn mà nông nghiệp hữu cơ đang gặp phải và cần khắc phục trong thời điểm này là xây dựng lòng tin của người tiêu dùng với sản phẩm hữu cơ; khó khăn về mặt chính sách, tham mưu; điều kiện sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên diện rộng còn hạn chế; khái niệm nông nghiệp hữu cơ được định nghĩa chưa đúng tại nút thắt về lòng tin của người tiêu dùng; khó khăn về hợp lực ngành hàng để cùng nhau đi xa hơn, ở quy mô lớn hơn trong câu chuyện về thị trường.

Trong thời gian tới, HTX NN hữu cơ Đồng Phú định hướng mở rộng quy mô sản xuất, phấn đấu mở rộng diện tích đất canh tác từ 5-10 ha mỗi năm, nâng cao thu nhập cho bà con. Đối với từng loại sản phẩm, HTX đã quy hoạch trên từng diện tích cụ thể, chi tiết và phối hợp các đơn vị liên kết để chuẩn bị các điều kiện tổ chức sản xuất, phấn đấu đến năm 2025, toàn xã có trên 50% diện tích đất nông nghiệp để sản xuất hữu cơ, trong đó, trên 100ha là lúa hữu cơ.

Đưa máy móc hiện đại vào sản xuất lúa hữu cơ tại HTX Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú

Với định hướng đó, bà Trịnh Thị Nguyệt cũng mong muốn cơ quan nhà nước, các bộ ngành có liên quan vào cuộc tháo gỡ trong khâu tiêu thụ, thủ tục hành chính, yêu cầu thương mại bán sản phẩm hữu cơ để các mô hình nông nghiệp hữu cơ như HTX NN hữu cơ Đồng phú có cơ hội mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bài/ảnh: Ngân Hà