Làng nghề trước yêu cầu nâng tầm: Hướng đi nào tất yếu?

Với 1.350 làng nghề và làng có nghề, Hà Nội sở hữu một kho tàng giá trị quý giá cả về văn hóa lẫn kinh tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bền vững trong bối cảnh mới, mô hình sản xuất còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết đã bộc lộ nhiều hạn chế, đòi hỏi những hướng đi đồng bộ và hiệu quả hơn để nâng tầm các làng nghề.

Thiếu tính liên kết

Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng làng nghề. Theo thống kê, toàn Thành phố hiện có 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó hơn 300 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận. Mỗi làng nghề là một “bảo tàng sống”, lưu giữ tri thức dân gian, kỹ năng truyền nghề và những câu chuyện văn hóa đặc sắc được tích lũy qua nhiều thế hệ. Không chỉ vậy, các làng nghề còn góp phần tạo việc làm cho hàng triệu lao động nông thôn, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu và trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.

Làng may Vân Từ: Nơi ghi dấu ấn truyền thống thương hiệu Việt. Ảnh Thùy Dương
Làng may Vân Từ: Nơi ghi dấu ấn truyền thống thương hiệu Việt. Ảnh Thùy Dương

Tuy nhiên, thực tế cho thấy tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng. Nhiều làng nghề vẫn phát triển tự phát, thiếu liên kết, chưa hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, dẫn đến giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp và sức cạnh tranh trên thị trường chưa cao.

Tại làng nghề may comple Từ Thuận (xã Chuyên Mỹ), nhiều bất cập vẫn đang cản trở sự phát triển. Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Công ty TNHH Thời trang Nam Nguyễn, Chủ tịch HĐQT Hợp tác xã Thuận Việt cho biết, một trong những nghịch lý phổ biến mà doanh nghiệp gặp phải là “có việc nhưng thiếu người làm”. Làng nghề đang thiếu hụt lao động tay nghề cao, trong khi hệ thống đào tạo nghề bài bản chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất vẫn chủ yếu diễn ra nhỏ lẻ, phân tán trong khu dân cư, thiếu mặt bằng tập trung cũng như không gian trưng bày, giao dịch và hoàn thiện sản phẩm.

Tình trạng này cũng diễn ra ở nhiều làng nghề khác. Tại làng nghề lược sừng Thụy Ứng (xã Thường Tín), ông Nguyễn Việt Hùng, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề cho biết, dù có lịch sử hơn 600 năm và sản phẩm đã xuất khẩu tới hơn 100 quốc gia, làng nghề vẫn gặp khó khăn về hạ tầng, môi trường và tổ chức sản xuất. Việc khai thác du lịch làng nghề cũng chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Tại làng nghề mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa), nguồn nguyên liệu sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào các địa phương khác, thiếu ổn định, khiến các cơ sở rơi vào thế bị động, thậm chí bỏ lỡ những đơn hàng xuất khẩu lớn. Ngoài ra, sức ép từ hội nhập quốc tế, yêu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số cũng đặt ra không ít thách thức. Công nghệ lạc hậu, năng suất thấp, ô nhiễm môi trường cùng hạn chế trong tiếp cận thị trường số đang trở thành những “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ.

Xây dựng, kết nối tuyến điểm du lịch làng nghề

Trước những thách thức trên, Hà Nội cần chuyển đổi tư duy phát triển làng nghề, từ bảo tồn thụ động sang phát triển chủ động, từ sản xuất đơn lẻ sang mô hình hệ sinh thái. Theo đó, làng nghề không chỉ là nơi sản xuất, mà phải được nhìn nhận như một không gian tổng thể, nơi hội tụ các yếu tố: Sản xuất, sáng tạo, văn hóa, du lịch và thương mại.

Để xây dựng hệ sinh thái làng nghề hiệu quả, vai trò của Nhà nước trong hoạch định chính sách và tạo lập môi trường phát triển là đặc biệt quan trọng. Các chuyên gia cho rằng cần ưu tiên 6 nhóm lĩnh vực: Quy hoạch tổng thể, hạ tầng kết nối, bảo tồn di sản, đổi mới công nghệ, bảo vệ môi trường và phát triển vùng nguyên liệu. Quy hoạch làng nghề phải đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, gắn với du lịch và công nghiệp văn hóa. Đồng thời, cần tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối với các tổ chức quốc tế, nhất là các mạng lưới thủ công thế giới, qua đó nâng cao vị thế sản phẩm làng nghề Hà Nội trên thị trường toàn cầu.

Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội cho rằng, để nghề truyền thống tiếp tục lan tỏa, cần xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo dành riêng cho làng nghề. Tại đây, người thợ có thể tiếp cận thiết bị hiện đại, kết hợp kỹ thuật truyền thống với công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Đặc biệt, việc thu hút lao động trẻ trở lại làng nghề thông qua cải thiện môi trường làm việc và thu nhập là yếu tố then chốt.

Phát biểu tại hội nghị triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 của Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội diễn ra cuối tháng 3-2026, lãnh đạo các sở, ngành cho biết Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ. Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp cho biết, ngành Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành thông qua các chương trình khuyến công, hỗ trợ đào tạo nghề và thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh, Thành phố đã phê duyệt đề án tổng thể bảo tồn và phát triển làng nghề cùng nhiều cơ chế, chính sách thiết thực. Ở góc độ du lịch, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, ngành sẽ tiếp tục khảo sát, xây dựng và kết nối các tuyến, điểm du lịch làng nghề, qua đó đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao sức hấp dẫn của du lịch Thủ đô.

Có thể thấy, xây dựng hệ sinh thái làng nghề không chỉ nhằm bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hiện đại. Khi các yếu tố văn hóa, công nghệ, thị trường và con người được kết nối chặt chẽ, làng nghề sẽ trở thành một trụ cột quan trọng của công nghiệp văn hóa Thủ đô. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Nguyễn Mai

Tin liên quan

Tin mới hơn

Hà Nội đón nhận danh hiệu “Thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới” của hai làng nghề Sơn Đồng và Chuyên Mỹ

Hà Nội đón nhận danh hiệu “Thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới” của hai làng nghề Sơn Đồng và Chuyên Mỹ

LNV - Tối 8-5, tại Hoàng thành Thăng Long, UBND thành phố Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng là thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới và khai mạc sự kiện trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề.
Hà Nội đón thêm 2 làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

Hà Nội đón thêm 2 làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

LNV - Tối 8/5, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long (Ba Đình, Hà Nội), UBND TP Hà Nội tổ chức lễ đón nhận làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới. Sự kiện diễn ra từ ngày 8 đến 10/5, gắn với hoạt động trưng bày, trình diễn và tạo tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề.
Giữ lửa nghề mứt gừng truyền thống ở Mỹ Chánh

Giữ lửa nghề mứt gừng truyền thống ở Mỹ Chánh

LNV - Những ngày giáp Tết, thôn Mỹ Chánh, xã Nam Hải Lăng lại rộn ràng vào mùa làm mứt gừng truyền thống. Khắp xóm làng, những bếp than đỏ lửa suốt ngày đêm, hương gừng cay nồng hòa quyện trong không khí như báo hiệu mùa xuân đang cận kề.
Người giữ “hồn” tò he Phú Xuyên

Người giữ “hồn” tò he Phú Xuyên

LNV - Hơn 20 năm gắn bó với những nắm bột đầy sắc màu, anh Đặng Văn Hậu (sinh năm 1985, làng Phượng Dực, xã Phượng Dực, thành phố Hà Nội) không chỉ là một nghệ nhân làm tò he, mà còn là người kiên trì gìn giữ và thổi sức sống mới cho một loại hình nghệ thuật dân gian đang đứng trước nhiều thách thức. Với anh, “truyền thống không chỉ là quá khứ, mà còn là tương lai”.
Giữ bản sắc người Hà Nội: Nối dài dòng chảy ngàn năm

Giữ bản sắc người Hà Nội: Nối dài dòng chảy ngàn năm

LNV - Phát triển văn hóa chính là phát triển con người, và ngược lại, con người là nền tảng để bồi đắp, lan tỏa các giá trị văn hóa. Vì vậy, gìn giữ bản sắc người Hà Nội cũng chính là cách tiếp nối dòng chảy văn hiến ngàn năm, để văn hóa trở thành “nguồn lực mềm”, góp phần khẳng định vị thế và bản sắc riêng của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới.
Gia Lai: Độc đáo Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai tại làng Ơp

Gia Lai: Độc đáo Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai tại làng Ơp

LNV - Lễ cúng mừng nhà Rông mới có ý nghĩa cảm tạ thần linh đã luôn giúp đỡ dân làng. Đồng thời cầu mong khi về nhà rông mới, thần sẽ tiếp tục phù hộ cho dân làng khỏe mạnh, bình an.

Tin khác

Người Vĩnh Chánh bền bỉ giữ nghề bó chổi cọng dừa

Người Vĩnh Chánh bền bỉ giữ nghề bó chổi cọng dừa

LNV - Suốt hơn 30 năm qua, làng nghề bó chổi cọng dừa Vĩnh Chánh (xã Phú Hòa, tỉnh An Giang) vẫn bền bỉ giữ gìn phương thức sản xuất truyền thống, không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa mà còn tạo sinh kế ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Kết nối du lịch làng nghề Đà Nẵng: Từ tiềm năng đến chuỗi giá trị trải nghiệm

Kết nối du lịch làng nghề Đà Nẵng: Từ tiềm năng đến chuỗi giá trị trải nghiệm

LNV - Được xem là loại hình du lịch giàu trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, du lịch làng nghề đang dần trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của Đà Nẵng. Trong bối cảnh không gian đô thị ngày càng mở rộng và kết nối thuận lợi hơn, việc khai thác hiệu quả các làng nghề được kỳ vọng sẽ tạo ra những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
Gốm Thanh Hà: Kết tinh của tâm huyết, tình yêu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống

Gốm Thanh Hà: Kết tinh của tâm huyết, tình yêu và hành trình gìn giữ nghề truyền thống

LNV - Nằm nép mình bên dòng sông Thu Bồn hiền hòa, làng gốm Thanh Hà (Hội An) không chỉ là một làng nghề truyền thống mà còn là nơi lưu giữ linh hồn văn hóa của xứ Quảng. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, từng sản phẩm gốm nơi đây vẫn mang theo hơi thở của đất, của con người và của một tình yêu nghề bền bỉ qua bao thế hệ.
Nghệ nhân làng nghề: Mong “đãi ngộ xứng đáng” để giữ lửa nghề

Nghệ nhân làng nghề: Mong “đãi ngộ xứng đáng” để giữ lửa nghề

LNV - Trong căn xưởng nhỏ ở làng Chuyên Mỹ (Hà Nội), nghệ nhân Nguyễn Xuân Dũng vẫn miệt mài khảm ốc xà cừ từng chi tiết trên bức tranh chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với ông, mỗi sản phẩm không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là cách giữ gìn ký ức và hồn cốt của nghề truyền thống. Nhưng phía sau những tác phẩm tinh xảo ấy, không ít nghệ nhân vẫn đang đối mặt với bài toán mưu sinh.
Định giá lại thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Khi di sản trở thành giá trị toàn cầu

Định giá lại thủ công mỹ nghệ Việt Nam: Khi di sản trở thành giá trị toàn cầu

LNV - Một chiếc khăn thổ cẩm có thể chỉ được bán với giá vài chục nghìn đồng trong nước, nhưng khi bước ra thị trường quốc tế, giá trị của nó có thể lên tới hàng trăm USD. Khoảng cách ấy không nằm ở chi phí nguyên liệu hay công sức, mà được tạo nên từ câu chuyện văn hóa và thông điệp bền vững mà sản phẩm mang theo. Với hàng nghìn làng nghề truyền thống, thủ công mỹ nghệ Việt Nam đang sở hữu một “mỏ vàng” nhưng chưa được khai thác đúng mức.
Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn (Hà Nội)

Phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn (Hà Nội)

LNV- Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 756/QĐ-TTg ngày 28/4/2026 phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn, xã Hát Môn, thành phố Hà Nội.
Điện Biên chú trọng phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững

Điện Biên chú trọng phát triển nghề, làng nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững

LNV - Tỉnh Điện Biên hiện có 44 nghề và làng nghề truyền thống, phản ánh rõ nét bản sắc văn hóa của các dân tộc và giá trị văn hóa bản địa đặc trưng. Nhằm duy trì và phát triển các nghề này, đồng thời tạo điều kiện để người dân có thể sống được bằng nghề và gắn bó lâu dài, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp như hỗ trợ bảo tồn, phục dựng cũng như công nhận các nghề, làng nghề truyền thống.
Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Trát Cầu - nơi nhịp trống hội hòa cùng nhịp thở của làng nghề

Mỗi độ tháng Ba âm lịch, khi tiết xuân còn vương trên những triền sông Nhuệ, làng Trát Cầu lại thức dậy trong một nhịp điệu rất riêng. Đó là nhịp trống hội vang lên từ Đền làng, hòa cùng tiếng máy may, máy chần bông rộn ràng trong từng xưởng nhỏ. Một không gian vừa linh thiêng, vừa đời thường - nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành trong một mạch chảy không ngừng.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Đẩy mạnh hoạt động 6 tháng đầu năm, góp ý hoàn thiện chính sách phát triển bền vững

LNV - Ngày 28/4/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức cuộc họp Thường vụ nhằm tổng kết công tác 4 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 5, 6 năm 2026. Cuộc họp do ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của các đồng chí lãnh đạo Hiệp hội, Hội đồng Tư vấn và Văn phòng.
Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

Làng Xuân Trạch văn hiến tiên phong trong số hóa di sản

LNV- Trong dòng chảy không ngừng của thời gian, mỗi làng quê Việt Nam luôn là nơi kết tinh những giá trị văn hóa bền vững – từ truyền thống gia đình, dòng họ đến những ký ức cộng đồng được gìn giữ qua bao thế hệ. Xuân Trạch, mảnh đất giàu truyền thống, cũng đang lưu giữ trong mình một kho tàng di sản quý báu, từ đình làng, lễ hội, gia phả cho đến những câu chuyện đời thường đầy ý nghĩa.
Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

Văn phòng đại diện Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng: Tự hào đồng hành cùng sự phát triển của thành phố

LVN - Văn Phòng Tạp chí Làng nghề Việt Nam tại Hải Phòng đã bám sát các Làng nghề, nghệ nhân, Hội viên để khôi phục phát triển Làng nghề Việt Nam, mỗi xã một sản phẩm (OCOP), xây dụng nông thôn mới và hoạt động của thành phố Hải Phòng.
Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

Giữ gìn tinh hoa văn hóa, thúc đẩy kinh tế từ làng nghề truyền thống

LVN - Mỗi làng nghề truyền thống trên dải đất hình chữ S không chỉ là đơn vị sản xuất kinh tế thuần túy, mà còn là một kho tàng văn hóa sống động, nơi lưu giữ “hồn cốt” của dân tộc qua bao thế hệ. Trong dòng chảy hối hả của nền kinh tế số, việc khơi dậy tiềm năng từ những giá trị văn hoá để tạo nên sức bật mới đang trở thành hướng đi tất yếu, giúp các làng nghề không chỉ “sống khỏe” mà còn vươn tầm thế giới.
Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hải Phòng: Một gia đình có hai nghệ nhân Ưu tú

Hai anh em Dương Minh Đức và Dương Văn Tiến vinh dự đều được Nhà nước phong tặng Nghệ nhân ưu tú, kế thừa và phát huy nghề đắp, vẽ mỹ thuật truyền thống, góp phần giữ gìn làng nghề, bảo tồn di sản văn hóa Hải Phòng.
Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hà Nội: Bánh cuốn Thanh Trì di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Vừa qua, phường Vĩnh Hưng tổ chức Lễ công bố Quyết định ghi danh nghề làm bánh cuốn Thanh Trì vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Bảo Việt giữ gìn và phát huy di sản truyền thống trong kỷ nguyên mới

Công ty Bảo Việt phối hợp cùng các cấp hiệp hội làng nghề, nghệ nhân, lãnh đạo doanh nghiệp để lan tỏa giá trị di sản, góp phần vào sự phát triển bền vững của làng nghề.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Điện lực Gia Lai bàn giao các công trình “Thắp sáng đường quê”

Điện lực Gia Lai bàn giao các công trình “Thắp sáng đường quê”

LNV - Công trình “Thắp sáng đường quê” góp phần cải thiện điều kiện đi lại, sinh hoạt của người dân khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tiếp nối tinh thần Ngày Chiến thắng, vun đắp tình hữu nghị Việt - Nga

Tiếp nối tinh thần Ngày Chiến thắng, vun đắp tình hữu nghị Việt - Nga

LNV - Ngày 7/5 vừa qua, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP. HCM đã tổ chức buổi họp mặt kỷ niệm 81 năm Ngày Chiến thắng phát xít (9/5/1945 - 9/5/2026). Sự kiện
Hà Nội khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội có nhiều chủ trương, chính sách, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống
Giải chạy “Hành trình theo chân Bác - Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026: Những bước chạy mang theo niềm tự hào

Giải chạy “Hành trình theo chân Bác - Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026: Những bước chạy mang theo niềm tự hào

LNV- Nhưng Giải chạy “Hành trình theo chân Bác – Vì an ninh Tổ quốc” năm 2026 tại Nghệ An lại khiến hàng nghìn người nhớ đến bởi một điều khác: cảm giác tự hào đến nghẹn lòng khi được chạy trên quê hương của Bác Hồ.
Hội Nông dân Việt Nam hướng dẫn triển khai nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030

Hội Nông dân Việt Nam hướng dẫn triển khai nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030

LNV - Ban Thường vụ Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vừa ban hành Hướng dẫn số 299-HD/HNDTW ngày 08/5/2026 về việc thực hiện Nội dung 02 thuộc Nội dung thành phần 08 của Hợp phần thứ nhất trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm n
Giao diện di động