Nhằm giúp các làng nghề phát triển bền vững, năm 2017, ngoài việc tiếp tục hỗ trợ nâng cao năng lực hoạt động của các cơ sở công nghiệp nông thôn hiện có, phát triển làng nghề truyền thống, tỉnh đã chọn ra những ngành nghề có thế mạnh đầu tư. Hiện nay, tỉnh cũng tranh thủ các nguồn vốn để hỗ trợ những hộ làm nghề lục bình, trang bị phương tiện thu hoạch, sân phơi, dụng cụ hấp, sấy khô cây lục bình để làm ra sản phẩm, mẫu mã mới, sản phẩm tốt, bền, nhằm cung ứng ra thị trường những sản phẩm mới, lạ, chất lượng, có sức hút và cạnh tranh với thị trường thế giới.

Làng nghề chằm nón

Ngoài áo bà ba và khăn rằn thì nón lá là một vật dụng quen thuộc của những người phụ nữ miền Tây. Thế nên trải dài khắp miền Tây đều có những làng nghề chằm nón tuổi đời trăm năm. Tuy không nổi tiếng bằng làng nghề ở Thới Lai, Cần Thơ thế nhưng làng nghề chằm nón ở xã Thạnh Đông, huyện Tân Hiệp vẫn có những nét thu hút riêng.

Hầu hết những người làm nghề chằm nón đều là những người phụ nữ vốn quen công việc ruộng đồng, nội trợ. Nghề vừa tạo thêm thu nhập những khi thời gian rảnh rỗi cho chị em, vừa lưu giữ một nét văn hóa truyền thống bao đời của huyện Tân Hiệp nói riêng, tỉnh Kiên Giang nói chung. Chiếc nón được chằm khéo léo từ những chiếc lá cọ hong khô, đơn giản nhưng tinh xảo là điểm mà người ta hay nhắc về xóm nón Thạnh Đông.

Làng nghề đan đệm cỏ bang

Xã Phú Mỹ, huyện Giang Thành được mệnh danh là một vùng đất “chó ăn đá, gà ăn sỏi” của tỉnh Kiên Giang. Bởi mảnh đất vùng biên giới này quanh năm đồng khô, nắng cháy rất khó khăn trong canh tác lương thực. Thế nhưng vẫn có một loài cây vươn lên mãnh liệt như sức sống con người nơi đây đó chính là cỏ bàng. Cỏ bàng đã trở thành nguyên liệu cho nghề đan đệm – nghề mưu sinh cho biết bao người.

Những người dân Khmer theo nghề đã lâu cho biết các mặt hàng đệm bàng rất được ưa chuộng vì sự độc đáo, hiếm có, sễ sử dụng. Hiện nay, đệm bàng đã được xuất khẩu đi TPHCM và các tỉnh miền Đông Nam bộ, bán phổ biến ở các khu du lịch thị xã Hà Tiên – Kiên Giang.

Làng nghề đan đát từ tre trúc

Nằm trong lòng thành phố Rạch Giá nhộn nhịp có một xóm nghề thủ công truyền thống tồn tại đã hơn ba trăm năm, đó là xóm nghề đan đát từ tre, trúc xã Phi Thông – TP. Rạch Giá. Các sản phẩm chính gồm có cần xé đựng trái cây, rau củ và tấm khênh. Sản phẩm tiêu thụ chủ yếu ở các chợ lớn của Rạch Giá như chợ 30/4, chợ Bắc Sơn… Tận mắt chứng kiến người dân thoăn thoắt đan, bạn sẽ càng thấm thía danh xưng “nghề đan đát là nghề của những đôi tay”.

Người xưa trong vùng kể lại vào thế kỉ XII, khi con người mới đến đây lập làng lập ấp, cùng với nghề nông, nghề biển, nghề đan đát đã có mặt rất sớm. Theo thời gian, nghề vẫn được gìn giữ cho đến tận bây giờ.

Làng nghề nắn nồi đất

“Những người thổi hồn cho đất” – đó là danh xưng dành cho những người gắn bó với nghề làm nồi đất ở xã Nam Thái Sơn, huyện Hòn Đất. Sự khéo léo, tài hoa của họ đã biến những thớ đất vô tri vô giác thành biết bao vật dụng hữu ích cho đời sống con người như nồi đất, bếp cà ràng, khuôn bánh khọt, ơ kho quẹt…. Mỗi sản phẩm là một sắc vóc riêng, tổng hòa thành sự phong phú cho xóm nghề nắn nồi đất.

Có những cụ ông, cụ bà đã hơn 70, 80 tuổi vẫn còn theo nghề. Họ không còn làm được những công việc nặng nhọc nữa nhưng lòng yêu nghề vẫn còn đó. Bằng kinh nghiệm, bằng những hiểu biết, họ truyền lại cho thế hệ trẻ tình yêu với đất, với lửa, với muôn hình vạn trạng những sản phẩm từ đất đai quê hương.

Làng nghề làm trang sức từ đồi mồi

Từ bao đời nay, nghệ thuật chế tác thủ công mỹ nghệ được gìn giữ và phát triển cực thịnh ở thị xã Hà Tiên. Dưới đôi bàn tay khéo léo của nhiều nghệ nhân phường Đông Hồ, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ đồi mồi và đá huyền đã ra đời.

Các mặt hàng thủ công từ đồi mồi như gương, lược, trâm cài đầu rất được du khách nước ngoai yêu thích. Ngoài công dụng trang trí, làm quà lưu niệm, người dân nơi đây tin rằng, các sản phẩm từ đồi mồi, đá huyền còn rất tốt cho sức khỏe theo quan niệm phong thủy.

Làng nghề làm mắm cà xỉu

Bên cạnh các loài thủy hải sản thông thường như cá, tôm, cua, mực, trên những bãi cát đen ở phường Bình San và phường Pháo Đài còn có rất nhiều cà xỉu. Cà xỉu có vẻ ngoài như những loài hai mảnh vỏ trai, sò, hến nhưng lại giống cả côn trùng với phần râu, đuôi dài và to.

Mùa cà xỉu rộ lên từ khoảng tháng 6 đến tháng 8 hàng năm. Người dân đánh bắt cà xỉu tương tự cách đánh bắt sò, đem về rửa sạch bùn đất, tách riêng phần vỏ thịt và phần đuôi rồi làm mắm. Cà xỉu muối buổi sáng, buổi chiều là ăn được. Trước đây trên cá tàu thuyền ra khơi xa nhà, các ngư dân Hà Tiên luôn trữ vài hũ cà xỉu muối để ăn với cơm nóng. Còn giờ đây, công việc làm mắm cà xỉu đã trở thành nghề, làm ra món ăn độc và lạ cho thị xã Hà Tiên.

Làng nghề trồng hoa kiểng

Hiện nay, có rất nhiều gia đình ở xã Minh Hòa đều trồng hoa kiểng bán Tết và bán quanh năm. Một số loài hoa đặc trưng có thể kể đến như phong lan, mai kiểng, bonsai, cúc, vạn thọ… Gia đình trồng ít thì vài công, trồng nhiều có khi lên đến vài ba chục công. Bởi thế nên người dân nơi khác vẫn gọi vùng đất bình yên này với cái tên mỹ miều là làng hoa.

Trồng hoa cũng trồng các loài cây khác, cũng phụ thuộc vào thời tiết của mỗi năm. Và người trồng cũng vui buồn theo từng cơn gió, từng ngày nắng, đêm lạnh của đất trời. Người trồng hoa kiên quyết không bỏ nghề không hẳn vì lợi nhuận cao mà vì cái duyên nợ, cái tình yêu lâu bền với những loài hoa.

Minh Huy (TH)