Làng nghề dệt chiếu Long Cang thuộc huyện Cần Đước, tỉnh Long An, có từ lâu đời và nổi tiếng đã gắn bó với người dân nơi đây.Làng nghề tồn tại theo kiểu cha truyền con nối.
Nguyên liệu chính để dệt chiếu là bằng cây cỏ lác (còn gọi là cây lát) thuộc họ cói. Gần như diện tích nông nghiệp nơi đây chủ yếu để trồng loại cây này.

Những chiếc khung dệt cùng bàn tay khéo léo đã tạo nên không biết bao nhiêu đôi chiếu. Đôi tay thoăn thoắt cho lác vào cửi, dệt từng đoạn một. Những chiếc chiếu chứa đựng trong đó sự chịu khó, bền bỉ, kiên trì của người dệt chiếu.

Từ những đôi bàn tay khéo léo, dù trải qua bao thăng trầm, làng nghề dệt chiếu Long Cang đã tạo ra công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân nơi đây. (Ảnh: ST)

Trước kia, chiếu được dệt thủ công bằng tay, kỳ công và tỉ mỉ. Những năm gần đây người dân có thêm những chiếc máy gọi là máy dệt chiếu. Có máy thì công việc nhẹ nhàng hơn, chiếu được dệt nhanh hơn và năng suất tăng lên gấp nhiều lần. Nhưng dù có máy thì cũng chỉ đáp ứng phần đẩy lát chiếu cho thẳng vào khung, còn công việc cho lác vào cửi cũng vẫn là đôi tay thoăn thoắt của con người.

Những sản phẩm chiếu đặc sắc và nổi tiếng của Long Cang như chiếu trơn, chiếu hoa, chiếu in... Những loại chiếu này vô cùng nổi tiếng bởi độ bền và tính thẩm mỹ của nó. Đặc biệt là những đôi chiếu cưới với nhiều hoa văn đặc sắc, thường được đặt một đôi vào dịp đám cưới. Đây cũng là một trong những truyền thống không thể thiếu của người miền tây Nam Bộ.

Những nghệ nhân lớn tuổi ở làng chiếu Long Cang cho biết, để có được một đôi chiếu cưới đẹp, người thợ phải cẩn thận khâu chẻ, nhuộm lác và khéo léo khi dệt để tạo hình hoa văn, long phụng, chữ song hỷ,... như lời chúc phúc gửi đến những cặp vợ chồng mới cưới. Đã có một thời, đôi chiếu Long Cang là vật dụng không thể thiếu trong lễ cưới của các chàng trai, cô gái vùng thôn quê.

Làng nghề dệt chiếu Long Cang mang đậm nét văn hóa địa phương (Ảnh: ST)

Cùng với chiếu cưới và những loại chiếu thông thường để nằm, chiếu Long Cang còn được đặt riêng để trải trong những sự kiện quan trọng khác như lễ hội, cúng đình làng,... Hoặc trong những gia đình khá giả, thường đặt làm đôi chiếu Long Cang như một sự chứng tỏ đẳng cấp.

Vào tháng 12/2014, nghề dệt chiếu của Long An được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Trao đổi về việc bảo tồn nghề dệt chiếu ở địa phương, Chủ tịch UBND xã Long Cang - Lê Thanh Tùng cho biết: Do quy hoạch phát triển công nghiệp nên diện tích đất trồng lác để dệt chiếu trong xã hiện chỉ còn 14ha, người dệt chiếu phải mua thêm nguyên liệu ở các vùng khác. Người làm nghề truyền thống nay cũng ít đi, nhưng nghề dệt chiếu vẫn đang mang lại nguồn thu nhập chính cho nhiều người dân trong xã, nhất là người lớn tuổi, góp phần phát triển KT-XH địa phương.

“Chính quyền đề ra nhiều giải pháp hỗ trợ người dân phát triển làng nghề truyền thống; đồng thời, đang đề nghị Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp (Sở Công Thương Long An) xem xét hỗ trợ các hộ dân mua máy dệt để tăng năng suất, thu nhập, từ đó góp phần giúp người dân gắn bó với nghề dệt chiếu, bảo tồn di sản văn hóa của địa phương” - ông Tùng nói.

Ngày nay, ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường, nghề dệt chiếu dần bị mai một, nhưng vẫn còn nhiều hộ gia đình tâm huyết yêu nghề quyết gìn giữ, bảo tồn nghề cha ông để lại, mang đậm nét văn hóa địa phương.

Thảo Nguyên TH