Ông Vũ Đình Ninh - Chủ tịch UBND xã Phù Lãng cho biết: Năm 2018, thu nhập từ sản xuất gốm trong xã ước đạt 80 tỷ, chiếm trên 20% trong tổng thu nhập của địa phương. Người làm gốm giờ đã yên tâm và gắn bó hơn với nghề, nhất là khi nhớ lại về một thời chưa xa. Từ trước năm 1954, Phù Lãng thuộc tổng Phù Lương với 3 thôn là Phù Lãng Trung, Phù Lãng thượng và Phù Lãng Hạ. Phù Lãng Trung chuyên sản xuất gốm với các mặt hàng truyền thống phục vụ sinh hoạt của người dân như: Chum, vại, chậu nước, tiểu quách sành, ấm đất.... những vật dụng gắn liền với người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ. Xóm làng sầm uất quần tụ ven bờ dòng sông Cầu, thuận lợi cho việc giao thương bằng đường thủy và cũng từ đây, gốm Phù lãng đã theo dòng sông Cầu đi khắp các tỉnh thành, vùng miền trong nước.

Trải qua chiến tranh và nhiều thay đổi về cơ chế chính sách, làng gốm Phù Lãng cũng chuyển mình theo dòng chảy của lịch sử, từ sản xuất theo HTX Gốm tập trung, đến năm 1981 các HTX giải thể và các hộ gia đình tự sản xuất và tiêu thụ. Hiện tại nghề gốm không chỉ tạo việc làm cho lao động địa phương mà còn thu hút nhiều nhân lực lao động tại một số xã lân cận. Sự phát triển của làng nghề kéo theo sự phát triển của dịch vụ vận tải, nếu trước kia gốm Phù Lãng chủ yếu được giao thương bằng đường thủy thì nay vận chuyển bằng ô tô, giúp cho các sản phẩm gốm Phù Lãng có mặt từ nam ra bắc, từ miền ngược đến miền xuôi... Từ chỗ chỉ sản xuất những mặt hàng truyền thống như chum vại, tiểu quách thì hiện nay phát triển các mặt hàng như gốm mỹ nghệ, tranh gốm..., mang lại diện mạo mới cho làng nghề và nâng cao thu nhập cho người dân. Nhân lực sản xuất từ chỗ đơn thuần là cha truyền con nối thì nay đã có sự tiến bộ vượt bậc, nhiều bạn trẻ được học hành, đào tạo bài bản từ các trường mỹ thuật trở về làng, sức trẻ với khát vọng vươn xa đã thổi hồn vào làng gốm cổ truyền, tạo một diện mạo mới cho làng nghề.

Khách du lịch cùng trải nghiệm tại làng nghề Phù Lãng.

Cũng theo ông Vũ Đình Ninh, để duy trì đà tăng trưởng của làng nghề Phù Lãng, đưa sản phẩm Gốm Phù Lãng đến gần hơn với người tiêu dùng trong nước cũng như quốc tế thì khó khăn còn nhiều, Phù Lãng rất cần sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng tỉnh, huyện, sự nỗ lực của chính quyền và nhân dân địa phương trong việc giữ gìn làng nghề truyền thống. Trong đó trọng tâm là đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông, bởi hiện tại tuyến đường từ QL 18 qua xã Châu Phong vào Phù Lãng nhỏ hẹp, thường xuyên bị ách tắc, các xe chuyên dụng khó di chuyển. Khu sản xuất của các hộ gia đình chật hẹp, trong khi trình độ của một bộ phận người dân làng nghề còn hạn chế dẫn đến sự liên kết, phối hợp trong sản xuất, kinh doanh sản phẩm chưa cao. Công tác đào tạo nâng cao tay nghề cho lao động làng nghề chưa được chú trọng, kỹ thuật, công nghệ chủ yếu là thủ công, cổ truyền, mức độ cơ giới hóa còn thấp.

Cũng như nhiều làng nghề truyền thống khác, làng Gốm Phù Lãng đang đối diện trước những khó khăn, nhất là khâu quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Nắm bắt xu hướng về phát triển tiềm năng du lịch làng nghề, một số cơ sở sản xuất Gốm nơi đây đã chủ động liên kết với các doanh nghiệp lữ hành đón các tuor du lịch Quảng Ninh, Hải Dương… về địa phương tham quan, trải nghiệm nghề làm gốm với các nghệ nhân. Đây thực sự là một tín hiệu vui, bởi du lịch trải nghiệm, cùng làm nghề với các nghệ nhân làng nghề truyền thống đang là một xu hướng mới trong việc quảng bá, xúc tiến du lịch ở nhiều địa phương. Hơn nữa, việc phát triển du lịch làng nghề không chỉ đem lại lợi nhuận kinh tế, giúp người dân nâng cao thu nhập mà còn là một cách thức để gìn giữ và bảo tồn những giá trị văn hoá truyền thống của làng gốm Phù Lãng, đồng thời cũng là một phương thức giới thiệu sinh động về làng nghề trong việc xây dựng nông thôn mới và hội nhập hiện nay.

Tuy nhiên, để du lịch làng gốm không chỉ là tiềm năng mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững thì làng nghề Phù Lãng rất cần sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành, sự đồng thuận của người dân trong xây dựng cơ sở hạ tầng, cảnh quan, môi trường, các chương trình sản xuất gốm mỹ nghệ chất lượng cao… Mong muốn của nhân dân Phù Lãng là sớm được cơ quan chức năng đẩy nhanh việc xúc tiến hỗ trợ làm biển quảng cáo và chỉ dẫn đường vào làng nghề, cũng như có chính sách hỗ trợ về thông tin, quảng bá phát triển sản phẩm du lịch và xây dựng thương hiệu gốm Phù Lãng, để Phù Lãng trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với du khách mỗi khi có dịp về xứ Kinh Bắc - Bắc Ninh.

Bài và ảnh M.T