Hình thành từ những năm đầu thế kỷ XX, đến nay có 40 cơ sở tại phường Phước Nguyên phát triển nghề làm bún chất lượng. Trong đó có 10 cơ sở khác phát triển loại ngành làm bánh ướt, hủ tiếu, bánh canh… Sản phẩm làm ra tiêu thụ chủ yếu tại: TP Vũng Tàu, TP Bà Rịa, và một số địa phương lân cận như: Tân Thành, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Thuận, Long Khánh.

Ghé thăm hộ gia đình của ông Trần Quốc Thanh ngụ tại địa chỉ 33/52B, khu phố 6, phường Phước Nguyên, TP Bà Rịa với hơn 30 năm làng nghề, ông cho biết: “Làng bún Long Kiên có từ rất lâu đời, đến nay ông đã thuộc vào thế hệ thứ 3, 3 đời gắn bó với nghề bún. Mỗi ngày xưởng ông sản xuất bình quân đến gần 800 kg bún ra thị trường trong tỉnh. Vào dịp lễ, tết thì số lượng sản xuất được tăng hơn đến 1000 kg. Hàng trăm sọt bún ra lò được chia theo từng đơn hàng chở ra chợ Bà Rịa, về thành phố Vũng Tàu, huyện Long Điền, Đất Đỏ... giao cho các tiểu thương.

Sợi bún Long Kiên khác với sợi bún thông thường khác ở độ tươi, ngon và đậm chất gạo bởi lẽ nước sản xuất sợi bún Long Kiên được lấy từ nguồn nước ngầm do thiên nhiên ban tặng. Ông còn cho biết thêm: Không lẽ dĩ nhiên mà làng bún Long Kiên được công nhận là làng nghề truyền thống bởi vì sự hình thành và phát triển của làng nghề mặc dù có từ rất lâu. Nhưng chính sự miệt mài, gắn bó keo sơn cùng với long mạch của nước đã tạo cho sợi bún Long Kiên khác với những sợi bún thông thường của các tỉnh, thành khác. Cũng nhờ nghề làm bún, mà ông Thanh đã xây dựng được cơ ngơi khang trang, lo cho các con học hành trưởng thành, có công việc và cuộc sống ổn định.

Chiều cuối tháng 11, không khí ở làng bún Long Kiên càng trở nên chộn rộn hơn. Đến bất kỳ nhà nào cũng bắt gặp hình ảnh làm việc khẩn trương, gấp gáp của các cô, các bác làm nghề. Bàn tay thoăn thoắt bắt từng mẻ bún ra lò. Bác thợ khác, cần mẫn gói từng sợi bún rồi cân đong đo đếm số lượng hàng. Trước khoảng sân vườn rộng của bà Phấn (ngụ tại số nhà 3337, khu phố 6, phường Phước Nguyên) hàng trăm sọt bún vừa được ra lò, mọi người khẩn trương chia hàng và di chuyển lên xe. Trung bình mỗi ngày, gia đình bà Phấn sản xuất 800 -900 kg bún với 6 công nhân lao động miệt mài.

Bà chia sẻ: “Sợi bún ra lò, bà rất vui vì công đoạn hoàn thành được hoàn tất và giao cho khách. Bún Long Kiên có độ ngon bởi loại gạo làm bún .được nhập từ tỉnh Tây Ninh vì thế sợi bún làm ra tươi và có độ ngon ngọt riêng. Ngoài ra để có được sợi bún ngon, quan trọng nhất là khâu ngâm gạo và đánh hồ. Loại gạo được chọn phải ngon, còn nếu gạo dở thì bún bị mềm và đứt gãy. Bún Long Kiên nổi tiếng bởi hương vị thơm ngon, sợi dai, trắng mịn, các sợi tách rời chứ không dính bệt vào nhau.

Tháng 10/2013, UBND tỉnh đã trao Bằng công nhận nghề truyền thống cho làng bún Long Kiên. Sự kiện này đã tạo cho làng bún Long Kiên có thương hiệu và vươn mạnh ra thị trường, đồng thời góp phần kết nối sự phát triển của các làng nghề truyền thống. Tạo bước đà cho sự phát triển du lịch tỉnh, tạo nên nét độc đáo thu hút khách du lịch đến với tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Ông Trần Quốc Thanh – Phó chủ tịch UBND phường Phước Nguyên cho biết, UBND phường luôn phối hợp và làm tốt công tác tuyên truyền và luôn kiểm tra nghiêm ngặt về các quy định của việc làm nghề truyền thống: không dùng chất cấm, chất làm trắng. Đồng thời thường xuyên tổ chức tập huấn các kỹ năng, các quy định làm nghề. Phường luôn phối hợp với các sở Ban ngành như chi cục phát triển nông thôn, chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm để luôn cố gắng hỗ trợ, giải quyết những khó khăn đối với các cơ sở sản xuất bún.

Đặc biệt trong năm 2015, UBND tỉnh đã ban hành quyết định xây dựng phương án xử lý nước thải của các hộ cơ sở sản xuất bún Long Kiên, phường Phước Nguyên, TP Bà Rịa giai đoạn 2014 – 2020. Đến nay 100% số hộ sản xuất bún tại đây đã được đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Đó là những tín hiệu đáng mừng thể hiện chất lượng cuộc sống của người dân làng nghề bún Long Kiên đang được nâng lên và mở rộng quy mô để thương hiệu làng nghề bún Long Kiên được nhân rộng và phát triển hơn.

Bài và ảnh Hậu Nguyễn