Từ những ngày lênh đênh trên biển, Nguyễn Văn Hạnh, cựu sinh viên Đại học Giao thông Vận tải, đã quyết định trở về quê hương Nghệ An, khởi đầu hành trình xây dựng một mô hình nông nghiệp bền vững từ lá dứa. Với 2,7 ha đất đồi ban đầu, Hạnh đã dần mở rộng diện tích trồng dứa lên tới 44 ha, không chỉ tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch mà còn phát triển ứng dụng sáng tạo từ lá dứa, mang lại thu nhập và cơ hội việc làm cho cộng đồng địa phương.

“Nông dân” Nguyễn Văn Hạnh, Giám đốc HTX Nông sản Hạnh Phúc.

Quyết định trở về làm nông của Hạnh không phải là lựa chọn dễ dàng, nhất là khi anh từ bỏ công việc thuyền trưởng với thu nhập ổn định để bắt đầu một hành trình đầy thách thức. Dốc toàn bộ số tiền tiết kiệm sau vài năm lênh đênh trên biển, Hạnh mua được 2,7ha đất đồi và bắt tay vào trồng dứa. Quyết định của anh gặp phải sự phản đối, can ngăn của nhiều người thân. Tuy nhiên, với sự quyết tâm, anh ngày đêm tìm hiểu các kiến thức về trồng trọt, chăm sóc dứa một cách bền vững, hạn chế tác động đến môi trường. Hạnh từng nhiều lần nản chí bởi những khó khăn, áp lực liên tiếp ập đến.

Làm ra quả dứa ngon nhưng ban đầu đem bán rất cực khổ, có buổi 9 - 10 giờ đêm anh còn chở xuống ngã tư 36 Hoàng Mai, cách trang trại hơn 10km để gửi đi nhưng lại bị từ chối vì xe hàng đã đầy, đành phải trở về lúc 1 - 2 giờ sáng. Buồn nhất là khi khách đặt mua nhiều lại hết sản phẩm, mà khi có nhiều sản phẩm thì khách lại chưa cần bởi lúc đó cũng là vụ dứa rộ, giá rẻ hơn hẳn, trong khi dứa của Hạnh chỉ bán theo một giá ổn định.

Nhiều lúc thấy con vất quá, mẹ anh khóc lên khóc xuống bởi đi làm thuyền trưởng Hạnh được cơm bưng, nước rót, lương cao trong khi về làm nông dân chạy sấp, chạy ngửa mà còn phải bù lỗ; lo tiền thuê công nhân, khi đến mùa kêu người không được phải lăn ra mà làm; bán không nổi phải lăn ra mà chế biến, mà muốn chế biến phải lo các giấy tờ đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; sấy xong không bán được luôn mà phải đợi hết vụ dứa tươi, đến tận mùa lạnh.

Hạnh an ủi mẹ rằng: “Mẹ nuôi 5 anh chị em, con dù ngày làm cực đến như thế nào nhưng tối được về với mẹ đã là hạnh phúc rồi (sáng đi chiều về trên quãng đường 28km). Chứ sau này con kiếm bạc tỷ mà mẹ mất đi, có mua mẹ được nữa đâu?”. Thương con, mẹ rời nhà lên nương cùng anh. Năm 2019 bà qua đời. Hơn 7 tháng từ lúc phát hiện ra bệnh, anh chăm sóc mẹ từ miếng cơm đến bồng bế, tắm rửa chẳng chút ngại ngần.

“Mỗi lần nản, tôi đều nghĩ đến lý do làm ra nông sản sạch có lợi cho sức khỏe, mà có sức khỏe thì sẽ có hạnh phúc. Đó là lý do các sản phẩm của tôi làm ra được mang tên Hạnh Phúc”, Hạnh chia sẻ.

Vừa làm vừa học trên mạng internet, rồi “quả ngọt” cũng đến với chàng trai trẻ khi những lứa dứa đầu tiên thu hoạch được các thương lái khen dứa đẹp. Thừa thắng xông lên, Hạnh tiếp tục đầu tư mở rộng diện tích trồng dứa lên hàng chục ha, đến nay cho thu hoạch đều đặn trên 300 tấn dứa mỗi năm.

“Phát minh” từ ý tưởng xử lý ô nhiễm của lá dứa

Là người trồng dứa, Hạnh thấy sau mỗi vụ thu hoạch người nông dân tốn rất nhiều chi phí để xử lý phần lá dứa, thậm chí mọi người còn dùng thuốc diệt cỏ để cây dứa cháy khô rồi đốt, ảnh hưởng đến sức khỏe và có nguy cơ làm cháy rừng. Mày mò tìm hiểu trên mạng, anh mới biết ở nhiều nơi trên thế giới, người ta tách thành sợi lá làm nguyên liệu dệt may.

Sợi lá dứa sau khi thành phẩm được đem phơi khô chuẩn bị công đoạn may dệt.

Từ đó, anh kết hợp với chị Vũ Thị Liễu (37 tuổi, Trưởng bộ môn công nghệ môi trường, Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội) nghiên cứu và phát triển sản phẩm sợi lá dứa ECOSOY. Anh Hạnh tìm tòi, nghiên cứu cách làm thủ công nhưng thấy tốn quá nhiều công sức và cũng không hiệu quả, nên bắt đầu sáng chế máy cơ khí để tăng công suất.

“Chiếc máy có thể tách được hơn 3 tấn lá dứa một ngày, tách được gần 2 kg sợi khô từ 100 kg lá dứa tươi, năng suất tương đương 20 người làm thủ công. Những sợi tơ từ lá dứa ứng dụng làm ra nhiều sản phẩm khác nhau, nhất là trong ngành dệt may và thủ công mỹ nghệ, làm ra sản phẩm quần áo, khăn, túi xách, đồ trang trí, đan võng...”, anh Hạnh chia sẻ.

Sau đó, anh kết nối với chị Nguyễn Thị Thu Trang (sáng lập Hãng thời trang túi xách Ananda Zurich) là Việt kiều Thụy Sĩ cùng hợp tác và phụ trách về việc phát triển kinh doanh, quảng bá sản phẩm sợi lá dứa đến với các nước trên thế giới.

Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm anh Hạnh cho ra đời những sản phẩm đầu tiên từ sợi lá dứa. Từ túi xách đan thủ công đến túi xách cao cấp ép bằng lá dứa, võng đan, đồ thủ công mỹ nghệ… ra đời và được thị trường châu Âu chú ý.

Đầu tháng 9/2021, tại buổi triển lãm Gwand Sustainable Festival lần thứ 12 ở Lucerne (Thụy Sĩ), sản phẩm thời trang túi xách làm từ lá dứa của Hạnh đã được chào đón nồng nhiệt. Sản phẩm được đánh giá cao bởi tính thân thiện môi trường, bền vững, mang lại giá trị cho người dân bản địa. Từ đây, Hạnh có những đơn đặt hàng đầu tiên để đưa sợi lá dứa ra thế giới.

Sau những nỗ lực không biết mệt mỏi, tơ sợi dứa Ecosoi đang vươn mình sang trời Âu.

Bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), Chủ nhiệm CLB Sáng tạo khởi nghiệp của BSA, đánh giá: “Đây là một sự sáng tạo để có nhiều sản phẩm độc đáo, ý nghĩa đưa ra thị trường. Và khi Hạnh làm ra sản phẩm sợi tơ dứa đã đưa ra thế giới dự triển lãm, tạo sự chú ý rất lớn cho khách hàng các nước, đó là sự thành công rất lớn. Trong thời điểm dịch bệnh khó khăn, để giữ cho doanh nghiệp không phải phá sản là đã quá mừng, thì chàng trai này từ chỗ thay vì phải điêu đứng lại tạo ra được sản phẩm mới có thể giải quyết được công ăn việc làm, tận dụng hết tất cả nguyên liệu, phụ liệu từ cây dứa và còn nhận được những hợp đồng để xuất sang các nước. Tôi đánh giá cao tinh thần cố gắng và khả năng sáng tạo của Hạnh”.

Cùng bà con nông dân làm nông nghiệp sạch

Việc tận dụng nguồn lá dứa không chỉ giúp tạo ra nguyên liệu sản phẩm thời trang xanh mà còn tạo ra lợi nhuận kinh tế, công ăn việc làm cho bà con nông dân.

Ông chủ 9X Nguyễn Văn Hạnh hiện sở hữu trang trại với diện 44 ha, liên kết, hỗ trợ bà con, tạo việc làm cho hơn 50 lao động là thanh niên, phụ nữ và bà con dân tộc thiểu số Thái, Thổ ở địa phương.

Hạnh chia sẻ, trong tương lai, cậu muốn tập trung phát triển HTX Nông sản Hạnh Phúc và dự án xuất khẩu sợi lá dứa, nhằm tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho bà con trong vùng.

“Không chỉ tạo ra những sản phẩm sạch, mục tiêu lớn hơn của tôi là đồng hành cùng bà con nông dân làm nông nghiệp sạch, không lạm dụng hóa chất, không sử dụng chất cấm làm ảnh hưởng đến sức khỏe người nông dân và người dùng sản phẩm”, Hạnh nói thêm.

Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, Nguyễn Văn Hạnh vinh dự được trao giải thưởng Lương Ðịnh Của năm 2021; TOP 10 /400 dự án cuộc thi Làng tác động Techfest Việt Nam 2021, vào bán kết cấp quốc gia; TOP 9 dự án khởi nghiệp nông nghiệp lần 7.

Câu chuyện khởi nghiệp của Nguyễn Văn Hạnh là minh chứng cho ý chí, nghị lực và tinh thần sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam. Chàng trai 9X đã tạo ra một mô hình kinh tế hiệu quả, mang lại lợi ích cho bản thân, cộng đồng và góp phần bảo vệ môi trường.