Toàn cảnh buổi hội thảo. Ảnh: Minh Phú

Thành phố Hà Nội hiện có 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề, nghề truyền thống được công nhận. Những làng nghề này không chỉ góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân, mà còn là nơi gìn giữ, truyền thừa những giá trị văn hóa đặc sắc của đất Thăng Long – Hà Nội. Tuy nhiên, sự phát triển của nhiều làng nghề vẫn còn gặp khó khăn do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, giá trị sản phẩm chưa cao, ô nhiễm môi trường và hạ tầng thiếu đồng bộ.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho biết, Đề án tổng thể phát triển làng nghề giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được ban hành tháng 1-2025, hướng đến việc bảo tồn, phát triển làng nghề gắn với đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Đề án xác định 11 nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó tập trung hoàn thiện quy hoạch làng nghề; cải thiện hạ tầng và môi trường; đào tạo nguồn nhân lực; chuyển đổi số; phát triển sản phẩm gắn với chương trình OCOP; xúc tiến thương mại, hợp tác quốc tế và huy động xã hội hóa nguồn lực.

Song song với đó, 8 nhiệm vụ ưu tiên được triển khai gồm: bảo tồn và khôi phục làng nghề truyền thống; phát triển làng nghề gắn du lịch và kinh tế xanh; xử lý ô nhiễm môi trường; ứng dụng công nghệ mới; nâng cấp hạ tầng; đào tạo, truyền nghề; quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Minh Phú

Tại hội thảo, các chuyên gia, nghệ nhân và doanh nghiệp đều cho rằng, để làng nghề phát triển bền vững, Hà Nội cần chuyển từ tư duy “bảo tồn đơn thuần” sang “phát huy giá trị văn hóa để tạo sinh kế”. Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Minh Tiến nhấn mạnh, làng nghề Hà Nội có tiềm năng lớn trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ, du lịch trải nghiệm và văn hóa sáng tạo. Từ các sự kiện xúc tiến thương mại như A80 hay các hội chợ quốc tế gần đây cho thấy sản phẩm làng nghề Hà Nội được đánh giá cao, hoàn toàn có thể trở thành trung tâm trưng bày, triển lãm thủ công mỹ nghệ của cả nước và khu vực.

Đồng quan điểm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam Lê Bá Ngọc cho rằng, trong bối cảnh hội nhập, ứng dụng khoa học - công nghệ là yếu tố sống còn đối với sự phát triển của làng nghề. Ông nhấn mạnh: “Sản phẩm thủ công mỹ nghệ không phải là hàng thiết yếu, muốn cạnh tranh phải dựa vào giá trị văn hóa, câu chuyện thương hiệu và sản xuất xanh, sạch, không phát thải.” Bên cạnh đó, việc đầu tư máy móc hiện đại, thiết kế sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ giúp các cơ sở sản xuất nâng cao năng suất, chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước.

Theo ông Nguyễn Đình Hoa, Hà Nội có lợi thế lớn khi Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, tạo hành lang pháp lý để ban hành chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển làng nghề về quy hoạch, tín dụng, xúc tiến thương mại, hạ tầng và đào tạo nghề. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội kỳ vọng hội thảo sẽ tiếp nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ giới chuyên môn, nghệ nhân và doanh nghiệp để đề án được triển khai đồng bộ, hiệu quả, sát thực tiễn.

Hiện nay, thành phố cũng đang hoàn thiện hồ sơ trình Hội đồng Thủ công thế giới (WCC) xem xét công nhận hai làng nghề Chuyên Mỹ (huyện Phú Xuyên) và Sơn Đồng (huyện Hoài Đức) vào Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo của thế giới. Đây là bước tiến quan trọng trong việc nâng tầm thương hiệu làng nghề Thủ đô trên trường quốc tế, mở ra cơ hội quảng bá, hợp tác và tiêu thụ sản phẩm ở các thị trường lớn.