“Giữ lửa” nghề làm ngói máng truyền thống

LNV - Xã Tự Do (Quảng Hòa) từ lâu được biết đến là vùng đất có nghề làm ngói máng truyền thống. Trải qua thăng trầm nhưng đến nay, nghề làm ngói máng nơi đây vẫn được gìn giữ và phát huy. Điều này có công rất lớn của những người thợ, nghệ nhân với sự tài hoa và niềm đam mê để truyền và giữ nghề.


Người dân xóm Lũng Rì, xã Tự Do (Quảng Hòa) làm ngói máng. Ảnh: Thủy Tiên

Xóm Lũng Rì, xã Tự Do (Quảng Hòa) là nơi có 20/81 hộ dân gìn giữ và phát triển nghề làm ngói máng thủ công truyền thống. Tuy nhiên, mỗi nhà cũng giữ một bí quyết riêng để tạo màu sắc và giữ độ bền cho ngói. Ông Lâm Văn Bào, xóm Lũng Rì tâm sự: Những năm qua, có những thời điểm nghề làm ngói gặp khó khăn nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc từ bỏ. Nhiều thời điểm, tôi phải làm rất nhiều việc khác nhưng đến bây giờ lúc khiến tôi thấy thoải mái nhất dù rất vất vả chính là bắt đầu các công đoạn làm ngói máng truyền thống.

Để làm ra sản phẩm ngói máng đạt chất lượng tốt phải trải qua rất nhiều công đoạn phức tạp, mất vài tháng trời: Tìm nguồn đất đạt tiêu chuẩn; đào hố, bóc tơi đất, lọc đất sao cho không được dính đất tạp, cát, đá rồi cho nước vào ngâm khoảng 10 ngày thì đưa trâu vào dẫm khoảng 4 - 5 ngày cho nhuyễn.

Đất sau khi đã làm nhuyễn chuyển về đắp thành đống trong lán làm ngói, phủ nilon kín để không bị khô; lấy đất ra đắp thành một khối trụ dài hơn 90 cm; cắt đất từ khối trụ thành những lát mỏng có bề dày chừng 1cm đặt vào một chiếc khuôn gỗ hình trụ, khéo léo miết quanh thành khuôn cho đều đặn, cắt bỏ những phần đất thừa. Mỗi khuôn như vậy sẽ tạo nên 4 phôi ngói. Các phôi ngói sẽ được mang ra để phơi. Sân phơi rải một lớp trấu tạo mặt phẳng và để phôi ngói không bị dính xuống nền đất.

Phôi ngói đem phơi khô khoảng 30 - 40 ngày mới xếp vào lò nung khoảng 5 ngày, 5 đêm, đun lửa đều để ngói không bị sống hoặc cháy. Với những người có kinh nghiệm lâu năm, khi xếp ngói vào lò phải biết cách xếp các loại ngói chịu được lửa nhiều và ít cho hợp lý. Mỗi lò sẽ cho ra khoảng 15.000 - 18.000 viên ngói. Ngói máng sản xuất ở Tự Do có chất lượng tốt, mát về mùa hè, ấm về mùa đông nên độ bền có thể lên đến hàng trăm năm.


Ông Lâm Văn Bào đang nhặt những đất tạp, cát, đá khi lọc đất để làm ngói máng.

Chúng tôi đang trao đổi với ông Bào đúng lúc có khách hàng từ Hà Giang đến mua ngói lợp nhà. Người khách chia sẻ: Tôi phải đích thân lặn lội lên đây, mua đúng sản phẩm ngói truyền thống của ông Bào vì những viên ngói máng ở đây rất đẹp về màu sắc, độ bóng, độ bền và đều được làm thủ công, vừa đảm bảo về chất lượng cũng như yêu cầu mỹ thuật.

Các công đoạn để cho ra một sản phẩm ngói máng hoàn chỉnh đòi hỏi sức khỏe của người thợ nên dường như chỉ phù hợp với đàn ông. Nhưng với bà Lương Thị Hằng, xóm Lũng Rì, xã Tự Do, “mối duyên” của bà với nghề cũng chính thức bắt đầu từ ngày lập gia đình trở thành con dâu của gia đình người chồng đã có truyền thống làm ngói máng nhiều đời. Đến nay, hơn 20 năm bà Hằng trở thành “thợ chính” trong gia đình…


Bà Lương Thị Hằng đắp đất vào khuôn làm ngói máng.

Mấy chục năm gắn bó với nghề, đôi bàn tay bà Hằng cũng như những người dân làm ngói nơi đây đều chai sần, thô ráp. Bà Hằng tâm sự: Công việc làm ngói máng rất vất vả, mất nhiều thời gian nên không chỉ cần kỹ năng mà còn cần sự kiên nhẫn.

Tất cả các công đoạn làm ngói đều theo phương thức thủ công và tình yêu nghề của người thợ; nếu không thật sự yêu nghề sẽ không thể kiên trì và làm ra sản phẩm tốt được. Tôi chỉ mong rằng, thời gian tới nghề làm ngói máng sẽ được quan tâm, hỗ trợ để nét văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện trong những ngôi nhà của người dân.


Người dân xóm Lũng Rì với sản phẩm ngói máng truyền thống mới ra lò.

Mặc dù nghề làm ngói máng ở xã Tự Do từng giúp nhiều hộ dân thoát khỏi đói nghèo, nhưng những năm gần đây tình hình tiêu thụ sản phẩm có xu hướng giảm mạnh, số hộ bỏ nghề có dấu hiệu tăng lên bởi khó cạnh tranh với các loại vật liệu thay thế, giá lại rẻ hơn trên thị trường hiện nay. Do đó, nhiều thanh niên của làng nghề không còn mặn mà với nghề của cha ông mà chuyển sang làm công việc khác.

Có nhiều nguyên nhân khiến nghề làm ngói máng bị mai một: Ngói máng truyền thống còn ít người chuộng vì có nhiều sản phẩm khác cùng loại thay thế nên bán được ít. Hơn nữa chất đốt, nguồn đất sét ngày càng cạn kiệt. Các công đoạn làm ngói cũng hết sức phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian cũng như sự tỉ mỉ và kỳ công của người thợ. Chính vì vậy, giá của từng viên ngói máng không hề rẻ. Trong khi đó, nếu lợp bằng tôn hoặc vật liệu khác thay thế cùng loại sẽ tiết kiệm hơn cho người sử dụng.

Đứng trước nhiều khó khăn nhưng tin rằng với sản phẩm truyền thống lâu đời, nghề làm ngói máng sẽ tiếp tục tồn tại, phát triển và có hướng đi riêng. Bởi ngói làm ra có chất lượng tốt, bền đẹp, vẫn phù hợp với gu thẩm mỹ của đa số đồng bào vùng cao.

Xuân Lam - Báo CB

Tin liên quan

Tin mới hơn

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

Nghề dệt thổ cẩm người Mường Phú Thọ

LNV - Dưới mái nhà sàn đồng bào dân tộc Mường, xã Kim Thượng, huyện Tân Sơn, từng giọt sương mai ngưng đọng rơi khẽ, chạm nhẹ vào cánh đào rừng e ấp. Bên khung cửi, bàn tay thiếu nữ đưa thoi thoăn thoắt. Lách cách thoi đưa dệt vào khung cảnh sắc màu mùa Xuân đẹp đẽ, thơ mộng.
Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

Làng nghề Quảng Nam rộn ràng vụ Tết

LNV - Tết Nguyên đán đang đến gần, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đẩy nhanh sản xuất, phục vụ thị trường.
Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

Nghề làm bánh chưng ở làng Tranh Khúc

LNV - Xuôi về phía Nam Thành phố Hà Nội, cách trung tâm khoảng 15km, thuộc vùng ven sông Hồng, tại làng Tranh Khúc từ các cụ già, cho tới các thanh niên, trẻ nhỏ, ai vào việc nấy, nhịp nhàng với nghề làm bánh chưng truyền thống lâu đời chuẩn bị cho dịp tết Nguyên Đán 2024.
Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

Chợ tranh Tết làng Đông Hồ

LNV - Chợ tranh tết làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) tồn tại đến giữa những năm 40 của thế kỷ trước thì lụi tàn, nhưng âm hưởng của nó đến nay vẫn được nhắc đến. Và những năm gần đây, người dân mua tranh Đông Hồ dịp Tết đã ngày một nhiều hơn. Để tái hiện lại ký ức một thời huy hoàng, rực rỡ về phiên chợ đặc sắc ngày xưa. Vừa qua Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh đã phục dựng phiên chợ tranh truyền thống tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ.
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm và những cánh diều

LNV - Trở lại xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, ngoại thành Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên bởi chỉ sau nửa năm kể từ khi địa phương tổ chức lễ đón nhận danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu", tốc độ đô thị hóa nơi đây diễn ra quá nhanh chóng. Song vẫn còn lưu giữ được một vẻ đẹp thanh bình đặc trưng của làng quê Việt Nam vùng Đồng bằng Bắc Bộ.

Tin khác

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

Thanh niên nông thôn sáng tạo khởi nghiệp

LNV - Bản lĩnh, năng động, sáng tạo, những thanh niên nông thôn của tỉnh không ngại khó khăn, mạnh dạn khởi nghiệp bằng các dự án (DA), mô hình với khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương.
Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

Nam Định: Các làng nghề vào vụ Tết

LNV - Những ngày này, các cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh Nam Định đang tất bật chuẩn bị nguồn hàng để phục vụ thị trường cuối năm, nhất là dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

Làng hoa, cây cảnh Hà Nội hối hả vào Tết

LNV - Bao giờ cũng vậy, khi thời gian cách Tết Nguyên đán khoảng hơn 1 tháng là người nông dân các làng hoa tại Hà Nội, cũng như các vùng phụ cận lại tất bật bước vào mùa chuẩn bị hoàn tất những công đoạn cuối cùng trước khi mang hoa, cây cảnh rời vườn để bán phục vụ mọi nhà mang về trưng, chơi Tết.
Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam

LNV - Họa tiết Rồng trên gốm sứ Việt Nam là biểu tượng quen thuộc, xuất hiện nhiều trên các tác phẩm gốm sứ phong thủy, đồ thờ gốm sứ. Rồng có mặt trong suốt chiều dài văn hóa hàng nghìn năm qua của dân tộc. Hình tượng Rồng luôn được xem là biểu tượng của uy quyền tuyệt đối, của sự dũng mãnh và sự tối thượng.
Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

Người thợ mộc lành nghề “thổi hồn” cho những ngôi nhà gỗ

LNV - Những năm gần đây, nhu cầu làm nhà bằng gỗ mít rất cao, đặc biệt là nhà thờ của các dòng họ. Nắm bắt được thị hiếu của người dân, nhiều năm qua, với tay nghề cao, ông Nguyễn Văn Minh (sinh 1969, xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh) đã cùng với đội ngũ thợ mộc lành nghề của mình tạo ra nhiều căn nhà gỗ có giá trị cao. Những căn nhà đó không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn có giá trị văn hóa cao.
Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

Hiệp hội Làng nghề Việt Nam: Kết nối cộng đồng làng nghề - Hội nhập quốc tế

LNV - Nhân dịp năm mới xuân Giáp Thìn 2024, ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã có những chia sẻ với Tạp chí Làng nghề Việt Nam về những thành quả đạt được trong năm qua và phương hướng nhiệm vụ trong năm mới 2024, chuẩn bị tiến tới đại hội đại biểu lần thứ V của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.
Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

Tiền Giang: Làng nghề truyền thống vào vụ tết

LNV - Tết Nguyên đán 2024 đang cận kề, thời điểm này, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh Tiền Giang đang tập trung sản xuất hàng hóa cung ứng cho thị trường. Báo Ấp Bắc điện tử, cơ quan của Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền, và nhân dân tỉnh Tiền Giang
Thăm làng rau Bàu Tròn

Thăm làng rau Bàu Tròn

LNV - Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng 30km về phía Nam và nằm trên trục đường vào Thánh địa Mỹ Sơn, làng rau Bầu Tròn ngày càng được biết đến như một địa chỉ “du lịch canh nông” cho du khách tham quan du lịch và tìm mua rau sạch về dùng cho gia đình. Bất cứ mùa nào trong năm, hễ đến Bầu Tròn, du khách cũng có thức quà quê là “rau sạch” đem về tặng cho người thân hoặc dùng cho các bữa cơm gia đình thêm dinh dưỡng, an toàn...
Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

Đồng Tháp: Sắc xuân ở làng chiếu Định Yên

LNV - Những ngày này, làng chiếu Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp tất bật vào mùa dệt chiếu Tết, cả làng rộn rã âm thanh phát ra từ những khung dệt thô sơ bằng gỗ và những chiếc máy dệt chiếu tự động. Nơi đây, từ trong nhà ra ngoài ngõ giăng đầy những sợi lác đã nhuộm màu xanh, đỏ, vàng, tím...
Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

Xuôi dòng sông Tiền thăm làng Mộc Chợ Thủ

LNV - Tồn tại và phát triển hơn 200 năm, cho ra đời những sản phẩm vang danh, được người tiêu dùng nhiều nơi ưa chuộng, làng mộc Chợ Thủ ở huyện Chợ Mới (tỉnh An Giang) từ lâu được mệnh danh là “Đệ nhất nghề mộc và chạm khắc gỗ vùng Tây Nam Bộ”.
Tất bật làng gốm Bát Tràng

Tất bật làng gốm Bát Tràng

LNV - Những ngày cuối năm Quý Mão, làng nghề Bát Tràng, huyện Gia Lâm (Hà Nội) trở nên nhộn nhịp, đông đúc hơn. Từng đoàn xe tải chở những chuyến hàng gốm sứ đi muôn nơi; nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế tìm đến tham quan, mua sắm…
Giàu từ nghề làm rượu cần

Giàu từ nghề làm rượu cần

LNV - Không chén chú chén anh, đồng bào Ê Đê sinh sống trong dải đất Tây Nguyên lại thể hiện sự đoàn kết và sum họp với nhau qua văn hóa trong uống rượu cần. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, thức uống đấy dần trở nên phổ biến, đem lại thu nhập và là nét văn hóa đặc trưng của người đồng bào Ê Đê.
Hai làng hương ở miền Trung vào Xuân

Hai làng hương ở miền Trung vào Xuân

LNV - Các làng nghề truyền thống ở Trung Trung Bộ vào vụ sản xuất phục vụ Tết Giáp Thìn với không khí tất bật, nhộn nhịp và tràn đầy sức sống như cây cối đâm chồi nảy lộc khi tiết trời vào Xuân. Thắp nén hương trên bàn thờ tổ tiên vào dịp lễ, Tết từ lâu đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa không thể thiếu của người Việt Nam. Hoạt động này như chiếc cầu nối gửi gắm tâm tư, tình cảm và cả ước nguyện của những người còn sống với người đã khuất. Bởi vậy người làm hương luôn tâm niệm, làm hương không chỉ mang lại nguồn thu nhập mà còn mang giá trị truyền thống tâm linh tốt đẹp. Những người làm hương truyền thống nổi tiếng nhất ở miền Trung là Thủy Xuân (Thừa Thiên - Huế) và Quán Hương (Quảng Nam) luôn có tâm niệm như vậy để gìn giữ nghề đến ngày hôm nay.
Long An: Gìn giữ nghề dệt chiếu Long Cang

Long An: Gìn giữ nghề dệt chiếu Long Cang

LNV - Xã Long Cang nổi tiếng là vùng đất của nghề dệt chiếu ở huyện Cần Ðước, tỉnh Long An. Trải qua bao thăng trầm, nhiều người dân Long Cang vẫn gắn bó với nghề của cha ông truyền lại. Thế nhưng, hiện nay, nghề truyền thống này đang dần mai một.
Làng nghề Chăm hối hả vào Xuân

Làng nghề Chăm hối hả vào Xuân

LNV - Những ngày giáp Tết, người dân làng gốm Bàu Trúc và làng nghề thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp ở thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận đang tất bật để làm kịp cho đơn hàng mùa vụ Tết.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Huyện Ứng Hòa (Hà Nội): Tổ chức gặp mặt Hội đồng hương Ứng Hòa xuân Giáp Thìn 2024

Huyện Ứng Hòa (Hà Nội): Tổ chức gặp mặt Hội đồng hương Ứng Hòa xuân Giáp Thìn 2024

LNV - Sáng ngày 25/02/2024, tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao huyện Ứng Hòa, Huyện ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ Việt Nam huyện Ứng Hòa kết hợp với Ban liên lạc Hội đồng hương Ứng Hòa trên địa bàn Hà Nội long trọng tổ chức gặp mặt thân mật nhân dị
Mỗi bước chân nhân ái hướng về Điện Biên là một lần thắp sáng lịch sử vẻ vang của dân tộc

Mỗi bước chân nhân ái hướng về Điện Biên là một lần thắp sáng lịch sử vẻ vang của dân tộc

LNV - Sáng ngày 25/2, tại trường Đại học Phenikaa, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp cùng các đối tác khởi xướng và thực hiện chiến dịch “Triệu bước chân nhân ái”.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh

LNV - Sáng 20/2, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã đến thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh, nhân dịp đầu xuân mới, tăng tốc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Cùng đi có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Đinh Tiến Dũng.
Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

LNV - Trong không khí phấn khởi đầu xuân mới, sáng 15/02/ 2024 ( mồng 6 tết) Đảng ủy, HĐND, UBND, UB-MTTQ xã Tản Hồng, huyện Ba Vì (Hà Nội) đã phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ " Xuân Giáp Thìn 2024. Dự lễ phát động và tham gia tết trồng cây có toàn thể cán bộ, công chức đoàn viên thanh niên , nhân dân trong xã và đông đảo các cháu học sinh xã Tản Hồng.
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
cty-tnhh-ung-dung-khcn-quoc-te
thieu-hoa
vf
tho-xuan
xsmb
gex
thaco
lang-chanh
nga-son
Giao diện di động