Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

LNV - Nằm tại xóm Lũng Quang, cách trung tâm thị trấn Thông Nông (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) chỉ một hẻm núi, làng nghề làm giấy bản tại xóm Lũng Quang đã tồn tại và gắn bó với đời sống của đồng bào suốt hàng trăm năm qua. Rằm tháng 7 tới, cũng là lúc những thớ giấy đặc biệt này khoác lên mình diện mạo mới để thực hiện sứ mệnh kết nối tâm linh đặc biệt.

Từ thớ vỏ sần sùi đến thớ giấy đặc biệt

Sự độc đáo của nghề làm giấy bản không chỉ nằm ở quy trình sản xuất mà còn ở giá trị tâm linh mà sản phẩm này mang lại. Từ việc bóc vỏ, ngâm nước vôi, đến việc khuấy và tạo thành từng tờ giấy, tất cả đều được thực hiện bằng tay và theo quy trình truyền thống.

Khi mặt trời còn đang len lỏi đạp xe qua đỉnh núi, những cành lá mạy sla (cây dưỡng) đang vui đùa cùng làn gió thu cũng là lúc người dân Lũng Quang bắt đầu làm giấy bản phục vụ Rằm tháng 7.

Từ chiếc lò đất nung trước cửa nhà, từng làn khói quyện vào nhau, nối đuôi nhau bay lên chùng chình qua triền đồi, tiếng bà con í ới gọi nhau, tiếng đập vỏ cây, tiếng sàng nước,... mang theo hơi thở tất bận của một làng nghề đã trải qua hàng thập kỉ.

Ông Trương Văn Bồng đã có kinh nghiệm làm giấy bản hơn 20 năm, tại xóm Lũng Quang cho biết: "Phần lớn bà con chúng tôi đều là nông dân, canh tác nông nghiệp trên núi, do làng thiếu nước, ít ruộng, rất khó khăn trong việc trồng trọt nên cứ đến mùa bóc vỏ mạy sla (vỏ cây dưỡng) chúng tôi sẽ tập trung làm giấy để cải thiện kinh tế. Để làm ra tờ giấy bản phải tốn nhiều thời gian, công sức, trải qua nhiều công đoạn”.

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước
Ông Trương Văn Bồng năm nay ngoài 60 tuổi nhưng vẫn gắn bó với nghề làm giấy

Để làm ra được thớ giấy bản chất lượng, người Tày Nùng nơi đây thường làm giấy từ vỏ cây dưỡng (tiếng Tày gọi là mạy sla) một loại cây được mọc tự nhiên trên các triền đồi và núi cao. Vào tháng 2, 3, 6, 7, bà con bắt đầu bóc vỏ cây, sau đó ngâm trong nước vôi và rửa qua nước để loại bỏ phần vỏ đen. Sau đó, vỏ được đun và ngâm trong nước sạch, tạo thành một loại nước có màu vàng nhạt đặc sánh.

Sau quá trình khuấy đều và trộn bã giã từ cây dây trơn để tránh giấy bị dính, sản phẩm giấy bản được ép nước và đặt lên mặt lò nóng để khô. Quá trình này đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn, từ đó tạo ra những tờ giấy bản có màu vàng, mỏng vừa phải và dai.

Cũng theo ông Bồng, mùa cao điểm bán giấy bản trong năm là từ giáp Tết qua tiết Thanh Minh và Rằm tháng 7. Đây là một nghề độc đáo và cổ xưa nhất miền sơn cước, hết sức độc đáo và rất khó cạnh tranh.

"Tết Nguyên Đán, Thanh Minh và Rằm tháng 7 là 3 lễ lớn nhất trong năm của người Tày, Nùng Cao Bằng. Giấy làm ra bao nhiêu thì người ta về tận làng mua hết bấy nhiêu, có khi còn không đủ giấy để mang ra ácc phiên chợ bán", ông Bồng hào hứng cho hay.

Gắn bó với đời sống thường nhật

Nghề làm giấy bản không chỉ đơn thuần là một nghề thủ công, mà còn chứa đựng giá trị tâm linh và văn hóa của người dân Tày, Nùng. Theo cụ Lý Thị Năm và một số già làng cao tuổi ở huyện Hà Quảng, đối với mỗi một người Tày, Nùng, từ khi sinh ra, lớn lên và mất đi đều gắn bó với những nghi lễ. Trong những nghi lễ đó đều có sự xuất hiện của giấy bản.

“Một đứa trẻ từ khi còn trong bụng mẹ, đứa bé đã được làm lễ cầu chúc mẹ tròn con vuông; khi sinh ra được tròn 1 tháng thì lễ lập bàn thờ mụ; tròn 1 năm thì làm lễ cầu bình an, tránh bệnh tật; tuổi thiếu niên thì làm lễ trưởng thành; về già thì làm lễ vằn khoăn, nhằm tăng thêm tuổi thọ; khi qua đời thầy Tào chủ trì đám tang, đưa linh hồn người mất về với tổ tiên”, cụ Nhất tự hào chia sẻ.

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

Cụ Lý Thị Năm đang bóc giấy bản

Tất cả những thăng trầm của cuộc đời đều được giấy bản chứng kiến, khi thì dùng giấy bản ghi chép lưu giữ các tài liệu truyện cổ dân gian, gia phả dòng họ... khi thì dùng để cắt giấy tiền, vàng mã, đặc biệt người dân còn dùng giấy bản để dán bàn thờ, trang trí trong nhà, dùng để viết chữ Nho, chữ Hán, bởi giấy dai và thấm mực, chữ viết không bị phai màu.

Dù đã trải qua hàng trăm năm, nghề làm giấy bản vẫn tồn tại và phát triển. Ngày nay, giấy bản không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh và văn hóa của người dân Tày, Nùng mà còn được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày. Với đặc tính dai xốp, bền và sạch sẽ, giấy bản đã trở thành lựa chọn hàng đầu để đóng gói các sản phẩm thực phẩm như bánh, kẹo, bỏng ngô...

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

Giấy bản được bày bán tại các chợ Phiên

Nghề làm giấy bản tại xóm Lũng Quang không chỉ là một nghề truyền thống độc đáo mà còn là một phần tâm hồn và văn hóa của người dân Tày, Nùng. Từ việc sản xuất đến giá trị tâm linh, giấy bản mang theo một câu chuyện dài, kết nối thế hệ qua thế hệ và góp phần tạo nên sự đa dạng và giàu có văn hóa của khu vực.

Doãn Trang

Tin liên quan

Tin mới hơn

Phát huy vai trò văn hóa trong tăng cường hiểu biết, gắn kết nhân dân ASEAN

Phát huy vai trò văn hóa trong tăng cường hiểu biết, gắn kết nhân dân ASEAN

LNV - Ngày 19/8 tại Hà Nội, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội phối hợp với Đại sứ quán Philippines và Đại sứ quán các nước ASEAN tại Việt Nam tổ chức Chương trình Giao lưu hữu nghị “Sắc màu văn hóa ASEAN năm 2026”, góp phần tăng cường hiểu biết, gắn kết và tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước trong khu vực.
Góp ý xây dựng Đề án phát triển sản phẩm quà tặng đặc trưng của Hà Nội

Góp ý xây dựng Đề án phát triển sản phẩm quà tặng đặc trưng của Hà Nội

LNV - Chiều 20/8, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức hội nghị góp ý dự thảo Đề cương Đề án phát triển sản phẩm quà tặng thành phố Hà Nội, với sự tham gia của đại diện các sở, ngành, hiệp hội, nghệ nhân và chuyên gia. Hội nghị nhằm hoàn thiện định hướng xây dựng, phát triển các sản phẩm quà tặng mang dấu ấn, bản sắc Thủ đô, làm cơ sở báo cáo UBND thành phố.
Ứng dụng công nghệ số thúc đẩy kinh tế làng nghề Mê Linh

Ứng dụng công nghệ số thúc đẩy kinh tế làng nghề Mê Linh

LNV - Từ sản xuất, quảng bá đến kết nối tiêu thụ sản phẩm, công nghệ số đang từng bước được đưa vào hoạt động của các làng nghề tại xã Mê Linh (Hà Nội). Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế địa phương.
Đổi mới sáng tạo hướng đi nâng tầm quà tặng gốm Bát Tràng

Đổi mới sáng tạo hướng đi nâng tầm quà tặng gốm Bát Tràng

LNV - Hà Nội sở hữu nhiều tiềm năng phát triển ngành thủ công mỹ nghệ với hệ thống làng nghề phong phú, giàu bản sắc và giá trị văn hóa. Tuy nhiên, để nâng cao sức cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, các làng nghề vẫn cần tháo gỡ những hạn chế về thiết kế, đổi mới mẫu mã, năng lực sáng tạo và khả năng nắm bắt xu hướng tiêu dùng.
Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Hà Nội: Khởi công xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

LNV - Sáng ngày 08/8/2026, UBND xã Phú Xuyên (Thành phố Hà Nội) phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Hoàng Tín long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến.
Kết hợp truyền thống và công nghệ hiện đại phát triển nghề ở Nghệ An

Kết hợp truyền thống và công nghệ hiện đại phát triển nghề ở Nghệ An

LNV - Nghệ An phát triển nghề truyền thống qua ứng dụng công nghệ, giữ vững bản sắc, nâng cao năng suất, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.

Tin khác

Giá trị làng nghề miền Tây qua dự án nghệ thuật

Giá trị làng nghề miền Tây qua dự án nghệ thuật

LNV - Lấy cảm hứng từ những làng nghề truyền thống dọc dòng Mê Kông, nhóm sinh viên Trường Cao đẳng FPT Polytechnic TP.HCM tri TP.HCM triển khai dự án tốt nghiệp bằng việc thực hiện dự án nghệ thuật “Xuôi dòng phù sa”.
Cà Mau: Nước mắm truyền thống “lên sàn” thời công nghệ số

Cà Mau: Nước mắm truyền thống “lên sàn” thời công nghệ số

LNV - Từ những khạp ủ chượp thủ công hơn ba thập kỷ đến các gian hàng trên sàn thương mại điện tử, nghề làm nước mắm tại xã Cái Nước (tỉnh Cà Mau) đang chứng minh một công thức mới: Giữ nguyên cốt cách truyền thống, thay đổi tư duy tiếp cận thị trường để tự tìm chỗ đứng trong thời đại số
Làng tranh Đông Hồ Di sản UNESCO đổi tên là tổ dân phố

Làng tranh Đông Hồ Di sản UNESCO đổi tên là tổ dân phố

LNV - Đầu tháng 12/2025, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Chưa đầy một năm sau, cái tên Đông Hồ trở lại trên bản đồ hành chính với tên gọi của một tổ dân phố mới. Hai sự kiện nối tiếp nhau không chỉ khẳng định giá trị của một làng nghề nổi tiếng mà còn mở ra hành trình hồi sinh mạnh mẽ của một di sản văn hóa Việt.
Khi đậu bạc Định Công bước ra khỏi ký ức

Khi đậu bạc Định Công bước ra khỏi ký ức

Giữa một Định Công đang đổi thay từng ngày, những sợi bạc mảnh vẫn được kéo, se, uốn và ghép lại bằng đôi bàn tay người thợ. Nhưng với chị Lê Thị Bích Ngọc, giữ được kỹ thuật của cha ông mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại khó hơn: làm thế nào để một nghề cổ có thể bước vào đời sống hôm nay, để người trẻ không chỉ biết đến đậu bạc như một di sản của quá khứ mà thực sự muốn sở hữu, sử dụng và tiếp tục câu chuyện của nó?
Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn

Gia đình say mê nghề sinh vật cảnh và làm vườn

LNV - Nằm ven Quốc lộ 32, gần khu vực cổng làng Vật Phụ, xã Vật Lại, Hà Nội, mô hình sản xuất, kinh doanh sinh vật cảnh của vợ chồng anh Lê Chí Hiếu và chị Đặng Thị Huệ (cùng sinh năm 1984) đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Từ niềm đam mê cây cảnh, sự cần cù và tư duy nhạy bén, anh chị từng bước gây dựng cơ nghiệp, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng tại địa phương.
Hiệp hội làng nghề TP Hải Phòng: tăng cường kết nối, mở rộng thị trường cho làng nghề

Hiệp hội làng nghề TP Hải Phòng: tăng cường kết nối, mở rộng thị trường cho làng nghề

LNV - Ngày 8/8/2026, Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả đạt được, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn và thống nhất các giải pháp thúc đẩy bảo tồn, phát triển làng nghề trong giai đoạn mới.
Xã Phú Xuyên (Hà Nội): Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

Xã Phú Xuyên (Hà Nội): Khởi công xây dựng hạ tầng kỹ thuật Cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến

LNV - Sáng ngày 8/8/2026, UBND xã Phú Xuyên (Thành phố Hà Nội) phối hợp với Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Hoàng Tín long trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp làng nghề Nam Tiến.
Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề chính thức đi vào hoạt động

Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề chính thức đi vào hoạt động

LNV - Ngày 8/8/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, Tư vấn Kiến trúc và Bảo tồn phát triển Làng nghề (RICACVCD) tổ chức Lễ công bố chính thức đi vào hoạt động, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu, tư vấn quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và phát triển bền vững các làng nghề Việt Nam.
Nho Lâm - Cái nôi nghề rèn truyền thống của Nghệ An

Nho Lâm - Cái nôi nghề rèn truyền thống của Nghệ An

LNV- Làng Nho Lâm, xã Tân Châu, tỉnh Nghệ An (thuộc xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu cũ), nổi tiếng với nghề rèn truyền thống, lưu giữ di sản văn hóa, gắn với truyền thuyết Thánh tổ Cao Lỗ và tinh thần lao động bền bỉ.
Sinh viên tham gia "Đánh thức"  Di sản Làng nghề Hà Nội

Sinh viên tham gia "Đánh thức" Di sản Làng nghề Hà Nội

LNV - Đầu tháng 7, bầu không khí của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 trở nên sôi động hơn bao giờ hết với sự xuất hiện của hơn 100 sinh viên đến từ nhiều trường đại học. Không gói gọn bản thân trong giảng đường, các bạn trẻ đã chọn dấn thân vào một hành trình đặc biệt: Một tuần cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với các nghệ nhân tại những làng nghề truyền thống lâu đời của mảnh đất kinh kỳ. Bằng lăng kính tươi mới của thế hệ mình, họ đang viết tiếp câu chuyện di sản theo một cách rất riêng.
Nghệ nhân giữ gìn nghề làm khèn bè truyền thống dân tộc Thái

Nghệ nhân giữ gìn nghề làm khèn bè truyền thống dân tộc Thái

LNV - Với kinh nghiệm hơn 15 năm trong nghề, Nghệ nhân ưu tú Trương Văn Thông (65 tuổi) đã tinh thông việc chế tác khèn bè. Ông hiện là một trong những nghệ nhân làm nhạc cụ người dân tộc thiểu số giỏi bậc nhất ở miền núi Nghệ An.
Nghề làm lưới xứ biển U Minh: Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn

Nghề làm lưới xứ biển U Minh: Sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn

LNV - Thay vì phải ly hương tìm việc làm, nhiều phụ nữ tại xã ven biển U Minh (xã U Minh, tỉnh Cà Mau) đã tìm được nguồn thu nhập ổn định ngay tại quê nhà nhờ duy trì và phát triển nghề làm lưới truyền thống.
Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc chính thức trở thành điểm du lịch của Hà Nội

Làng nghề dệt lụa Vạn Phúc chính thức trở thành điểm du lịch của Hà Nội

LNV - Sau nhiều năm gìn giữ và phát huy nghề dệt lụa truyền thống, Vạn Phúc tiếp tục ghi dấu ấn khi trở thành điểm du lịch của Hà Nội. Sự kiện này mở ra cơ hội để làng nghề phát huy lợi thế văn hóa, thu hút du khách và phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản.
Chuyển đổi số chìa khóa để làng nghề Việt bứt phá

Chuyển đổi số chìa khóa để làng nghề Việt bứt phá

LNV - Làn sóng chuyển đổi số đang tạo ra cơ hội mới để các làng nghề truyền thống Việt Nam tái định vị trên thị trường. Thay vì chỉ phụ thuộc vào kênh tiêu thụ truyền thống, nhiều sản phẩm thủ công đã từng bước hiện diện trên các nền tảng số, tiếp cận khách hàng trong và ngoài nước. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, các làng nghề cần một lộ trình chuyển đổi bài bản, kết hợp giữa đổi mới tư duy, nâng cao năng lực số và xây dựng thương hiệu bền vững.
Xã Gia Lâm đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề trên nền tảng số

Xã Gia Lâm đẩy mạnh quảng bá sản phẩm OCOP, làng nghề trên nền tảng số

LNV - Thực hiện Kế hoạch triển khai cao điểm "100 ngày thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số", chiều ngày 02/8, UBND xã Gia Lâm tổ chức phiên livestream quảng bá, giới thiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề và sản phẩm tiêu biểu địa phương trên Fanpage "Xã Gia Lâm - Thành phố Hà Nội".
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Sóc Sơn tổ chức Lễ Vu Lan Báo Hiếu tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Sóc

Sóc Sơn tổ chức Lễ Vu Lan Báo Hiếu tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Sóc

LNV -Sáng 22/8, tại Chùa Đại Bi, thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền Sóc, xã Sóc Sơn tổ chức Lễ Vu Lan Báo Hiếu năm 2026 trong không khí trang nghiêm, thành kính, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử, Nhân dân và du khách thập phương tham dự.
Trường THPT Bạch Đằng: Nỗ lực nâng chất lượng giáo dục, hướng tới môi trường học đường toàn diện

Trường THPT Bạch Đằng: Nỗ lực nâng chất lượng giáo dục, hướng tới môi trường học đường toàn diện

LNV - Trường THPT Bạch Đằng (Hải Phòng) luôn chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động giáo dục đạo đức, kỹ năng và trải nghiệm cho học sinh. Nhà trường đã đạt nhiều kết quả nổi bật, trong đó có thành tích tại các k
Hội chợ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu miền Trung - Tây Nguyên 2026

Hội chợ sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu miền Trung - Tây Nguyên 2026

Từ ngày 21 - 26/8/2026, tại Quảng trường Trần Phú (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh) diễn ra Hội chợ Triển lãm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực miền Trung - Tây Nguyên năm 2026. Sự kiện do Bộ Công Thương và UBND tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo; Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công phối hợp với Sở Công Thương Hà Tĩnh tổ chức. Đây là một trong những hoạt động xúc tiến thương mại trọng điểm thuộc Chương trình khuyến công quốc gia năm 2026.
Hội nghị khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XV

Hội nghị khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XV

Ngày 21/8, tại Hà Tĩnh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) phối hợp với Sở Công Thương Hà Tĩnh tổ chức Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XV năm 2026.
Hà Nội công nhận 13 sản phẩm OCOP đợt 1 năm 2026

Hà Nội công nhận 13 sản phẩm OCOP đợt 1 năm 2026

LNV - Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường vừa ký ban hành Quyết định số 4325/QĐ-UBND ngày 16-8-2026 về công nhận kết quả đánh giá, phân hạng và cấp giấy chứng nhận cho sản phẩm OCOP thành phố Hà Nội năm 2026 (đợt 1).
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-33
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-47
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-53
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-57
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-58
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-62
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-63
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động