Hà Nội: 36°C Hà Nội
Đà Nẵng: 34°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 27°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 35°C Thừa Thiên Huế

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

LNV - Nằm tại xóm Lũng Quang, cách trung tâm thị trấn Thông Nông (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) chỉ một hẻm núi, làng nghề làm giấy bản tại xóm Lũng Quang đã tồn tại và gắn bó với đời sống của đồng bào suốt hàng trăm năm qua. Rằm tháng 7 tới, cũng là lúc những thớ giấy đặc biệt này khoác lên mình diện mạo mới để thực hiện sứ mệnh kết nối tâm linh đặc biệt.

Từ thớ vỏ sần sùi đến thớ giấy đặc biệt

Sự độc đáo của nghề làm giấy bản không chỉ nằm ở quy trình sản xuất mà còn ở giá trị tâm linh mà sản phẩm này mang lại. Từ việc bóc vỏ, ngâm nước vôi, đến việc khuấy và tạo thành từng tờ giấy, tất cả đều được thực hiện bằng tay và theo quy trình truyền thống.

Khi mặt trời còn đang len lỏi đạp xe qua đỉnh núi, những cành lá mạy sla (cây dưỡng) đang vui đùa cùng làn gió thu cũng là lúc người dân Lũng Quang bắt đầu làm giấy bản phục vụ Rằm tháng 7.

Từ chiếc lò đất nung trước cửa nhà, từng làn khói quyện vào nhau, nối đuôi nhau bay lên chùng chình qua triền đồi, tiếng bà con í ới gọi nhau, tiếng đập vỏ cây, tiếng sàng nước,... mang theo hơi thở tất bận của một làng nghề đã trải qua hàng thập kỉ.

Ông Trương Văn Bồng đã có kinh nghiệm làm giấy bản hơn 20 năm, tại xóm Lũng Quang cho biết: "Phần lớn bà con chúng tôi đều là nông dân, canh tác nông nghiệp trên núi, do làng thiếu nước, ít ruộng, rất khó khăn trong việc trồng trọt nên cứ đến mùa bóc vỏ mạy sla (vỏ cây dưỡng) chúng tôi sẽ tập trung làm giấy để cải thiện kinh tế. Để làm ra tờ giấy bản phải tốn nhiều thời gian, công sức, trải qua nhiều công đoạn”.

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước
Ông Trương Văn Bồng năm nay ngoài 60 tuổi nhưng vẫn gắn bó với nghề làm giấy

Để làm ra được thớ giấy bản chất lượng, người Tày Nùng nơi đây thường làm giấy từ vỏ cây dưỡng (tiếng Tày gọi là mạy sla) một loại cây được mọc tự nhiên trên các triền đồi và núi cao. Vào tháng 2, 3, 6, 7, bà con bắt đầu bóc vỏ cây, sau đó ngâm trong nước vôi và rửa qua nước để loại bỏ phần vỏ đen. Sau đó, vỏ được đun và ngâm trong nước sạch, tạo thành một loại nước có màu vàng nhạt đặc sánh.

Sau quá trình khuấy đều và trộn bã giã từ cây dây trơn để tránh giấy bị dính, sản phẩm giấy bản được ép nước và đặt lên mặt lò nóng để khô. Quá trình này đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn, từ đó tạo ra những tờ giấy bản có màu vàng, mỏng vừa phải và dai.

Cũng theo ông Bồng, mùa cao điểm bán giấy bản trong năm là từ giáp Tết qua tiết Thanh Minh và Rằm tháng 7. Đây là một nghề độc đáo và cổ xưa nhất miền sơn cước, hết sức độc đáo và rất khó cạnh tranh.

"Tết Nguyên Đán, Thanh Minh và Rằm tháng 7 là 3 lễ lớn nhất trong năm của người Tày, Nùng Cao Bằng. Giấy làm ra bao nhiêu thì người ta về tận làng mua hết bấy nhiêu, có khi còn không đủ giấy để mang ra ácc phiên chợ bán", ông Bồng hào hứng cho hay.

Gắn bó với đời sống thường nhật

Nghề làm giấy bản không chỉ đơn thuần là một nghề thủ công, mà còn chứa đựng giá trị tâm linh và văn hóa của người dân Tày, Nùng. Theo cụ Lý Thị Năm và một số già làng cao tuổi ở huyện Hà Quảng, đối với mỗi một người Tày, Nùng, từ khi sinh ra, lớn lên và mất đi đều gắn bó với những nghi lễ. Trong những nghi lễ đó đều có sự xuất hiện của giấy bản.

“Một đứa trẻ từ khi còn trong bụng mẹ, đứa bé đã được làm lễ cầu chúc mẹ tròn con vuông; khi sinh ra được tròn 1 tháng thì lễ lập bàn thờ mụ; tròn 1 năm thì làm lễ cầu bình an, tránh bệnh tật; tuổi thiếu niên thì làm lễ trưởng thành; về già thì làm lễ vằn khoăn, nhằm tăng thêm tuổi thọ; khi qua đời thầy Tào chủ trì đám tang, đưa linh hồn người mất về với tổ tiên”, cụ Nhất tự hào chia sẻ.

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

Cụ Lý Thị Năm đang bóc giấy bản

Tất cả những thăng trầm của cuộc đời đều được giấy bản chứng kiến, khi thì dùng giấy bản ghi chép lưu giữ các tài liệu truyện cổ dân gian, gia phả dòng họ... khi thì dùng để cắt giấy tiền, vàng mã, đặc biệt người dân còn dùng giấy bản để dán bàn thờ, trang trí trong nhà, dùng để viết chữ Nho, chữ Hán, bởi giấy dai và thấm mực, chữ viết không bị phai màu.

Dù đã trải qua hàng trăm năm, nghề làm giấy bản vẫn tồn tại và phát triển. Ngày nay, giấy bản không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh và văn hóa của người dân Tày, Nùng mà còn được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày. Với đặc tính dai xốp, bền và sạch sẽ, giấy bản đã trở thành lựa chọn hàng đầu để đóng gói các sản phẩm thực phẩm như bánh, kẹo, bỏng ngô...

Giữ lửa nghề làm giấy Bản - Di sản miền sơn cước

Giấy bản được bày bán tại các chợ Phiên

Nghề làm giấy bản tại xóm Lũng Quang không chỉ là một nghề truyền thống độc đáo mà còn là một phần tâm hồn và văn hóa của người dân Tày, Nùng. Từ việc sản xuất đến giá trị tâm linh, giấy bản mang theo một câu chuyện dài, kết nối thế hệ qua thế hệ và góp phần tạo nên sự đa dạng và giàu có văn hóa của khu vực.

Doãn Trang

Tin liên quan

Tin mới hơn

Thanh Hoá: Gìn giữ nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao ở Thạch An

Thanh Hoá: Gìn giữ nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao ở Thạch An

LNV - Nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao, thôn Thạch An, xã Cẩm Liên (Cẩm Thủy) được lưu truyền qua bao thế hệ. Những sản phẩm do các bà, các mẹ làm ra không chỉ thể hiện sự khéo léo, tinh tế, sáng tạo của người phụ nữ mà còn thể hiện nếp sống, tín ngưỡng của dân tộc Dao.
Thanh Hoá có thêm 7 nghề, làng nghề truyền thống

Thanh Hoá có thêm 7 nghề, làng nghề truyền thống

LNV - Vừa qua, ông Lê Đức Giang, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, Chủ tịch Hội đồng xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh đã chủ trì hội nghị xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh năm 2024.
Nghề làm đèn lồng ở Hội An

Nghề làm đèn lồng ở Hội An

LNV - Đèn lồng phố cổ Hội An còn là biểu tượng của sự giao thoa văn hóa giữa Việt Nam với Trung Hoa và Nhật Bản. Có người cho rằng, những chiếc đèn lồng xuất hiện ở phố cổ Hội An là do người dân thuộc họ Châu, Thái, La… từ Phúc Kiến, Triều Châu, Quảng Đông sang đây để lập nghiệp. Chính trong hành trình xa xứ ấy, họ mang theo những chiếc đèn lồng như một nỗi niềm hoài vọng cố hương.
Cặp vợ chồng nghệ nhân đưa thúng chai ra thị trường quốc tế

Cặp vợ chồng nghệ nhân đưa thúng chai ra thị trường quốc tế

LNV - Trên mảnh đất Phú Yên vợ chồng anh Trương Văn Trung và chị Trương Thị Bích Kiều ở xã An Dân, huyện Tuy An đang âm thầm gìn giữ và phát triển nghề đan thúng chai truyền thống, đưa sản phẩm thủ công này vươn xa ra thị trường quốc tế.
Làng nghề bán "hơi thở thủy tinh” Xối Trì

Làng nghề bán "hơi thở thủy tinh” Xối Trì

LNV - Nếu đã từng một lần uống bia hơi ở Hà Nội thì không thể không biết đến chiếc cốc thuỷ tinh sần sùi, màu xanh bạc hà, có bọt sủi tăm li ti. Đó là một sản phẩm thủ công truyền thống nổi tiếng ở làng nghề thổi thủy tinh Xối Trì. Mặc dù nghề truyền thống này đang dần bị mai một nhưng người dân Xối Trì vẫn nỗ lực giữ nghề như một nét văn hóa đẹp.
Trải nghiệm làng nghề truyền thống ở An Giang

Trải nghiệm làng nghề truyền thống ở An Giang

LNV - Đến với An Giang, du khách sẽ được trải nghiệm, tham quan các làng nghề truyền thống, thủ công mỹ nghệ, cơ sở sản xuất hàng đặc sản để tìm hiểu các giá trị văn hóa và thỏa thích mua sắm các sản phẩm đặc trưng truyền thống.

Tin khác

Hà Nội: Thêm chủ chương, chính sách thúc đẩy phát triển làng nghề

Hà Nội: Thêm chủ chương, chính sách thúc đẩy phát triển làng nghề

LNV - Nhận thức sâu sắc giá trị của làng nghề và nghề truyền thống, TP Hà Nội đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển làng nghề. Đặc biệt, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy về “Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn tới năm 2045”.
Làng nghề bánh tráng trăm tuổi

Làng nghề bánh tráng trăm tuổi

LNV - Nằm bên bờ sông Vàm Cỏ Tây, làng nghề truyền thống bánh tráng Nhơn Hòa (phường 5, thành phố Tân An, tỉnh Long An) từ lâu đã vang danh khắp Nam Bộ bởi chất lượng, hương vị đặc trưng. Hơn 100 năm qua, bếp lửa vẫn sáng đều tại các hộ sản xuất. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, trước thách thức từ thị trường, công nghệ, số hộ làm nghề truyền thống đã giảm đi rất nhiều.
Hội chợ sản phẩm làng nghề và nông sản thực phẩm an toàn trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024 chính thức khai mạc  tại huyện Thanh Oai

Hội chợ sản phẩm làng nghề và nông sản thực phẩm an toàn trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024 chính thức khai mạc tại huyện Thanh Oai

LNV - Thực hiện Chương trình Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch thành phố Hà Nội năm 2024, tối ngày 31/5/2024, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Nội phối hợp với Ủy ban nhân dân huyện Thanh Oai khai mạc Hội chợ sản phẩm làng nghề và nông sản thực phẩm an toàn trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024 tại Chợ đầu mối Nam Hà Nội, huyện Thanh Oai.
Mộc mạc nghề làm nồi đất ở làng Trù Sơn

Mộc mạc nghề làm nồi đất ở làng Trù Sơn

LNV - Không sở hữu nghệ thuật tinh xảo, sản phẩm cầu kỳ, có màu sắc rực rỡ nhưng nghề gốm ở làng Trù Sơn (huyện Đô Lương, Nghệ An) vẫn phát triển qua hàng trăm năm, mang trong mình nét đẹp mộc mạc và giản dị của miền quê nơi đây.
Thơm ngon nước mắm truyền thống Cát Hải

Thơm ngon nước mắm truyền thống Cát Hải

LNV - Người xưa thường truyền tai nhau câu: “Dưa La, húng Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét”. Trong đó, nước mắm Vạn Vân nổi tiếng khắp vùng Đông Dương xưa chính là nước mắm Cát Hải ngày nay.
Nghệ nhân Võ Văn Hải nổi tiếng với các tác phẩm từ cây cà phê

Nghệ nhân Võ Văn Hải nổi tiếng với các tác phẩm từ cây cà phê

LNV - Buôn Ma Thuột, nơi nổi tiếng với hương vị cà phê nhưng với cây cà phê thì ít ai quan tâm đến. Nghệ nhân Võ Văn Hải đã nhìn thấy tiềm năng phát triển từ cây cà phê. Và với đam mê nghệ thuật, ông đã tìm tòi để tạo ra nhiều tác phẩm độc đáo và nổi tiếng, từ việc tận dụng những gốc cà phê già cỗi, năng suất thấp đã bị bỏ đi.
Ngư dân Lập Lễ Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc

Ngư dân Lập Lễ Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc

LNV - Xã Lập Lễ, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng là một xã có nghề cá truyền thống nổi tiếng lâu đời, từ chỗ đã từng đứng trên bờ vực phá sản. Bằng sự nỗ lực của chính quyền và những ngư dân yêu nghề, năm 2005 xã đã dành danh hiệu lá cờ đầu về mô hình đánh cá xa bờ của 28 tỉnh có nghề khai thác thủy sản xa bờ trên toàn quốc. Hiện nay Lập Lễ vẫn tiếp tục duy trì các đội tàu đánh bắt xa bờ và phát triển hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá, để phấn đấu trở thành xã trọng điểm nghề cá của Thành phố và các tỉnh phía Bắc. Bằng khát vọng làm giàu và được sự quan tâm của Nhà nước đã tạo cho ngư dân Lập Lễ vươn khơi sản xuất, đồng thời đội tàu của xã cũng là một trong những lực lượng hùng hậu ở tuyến đầu góp phần bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo phía Bắc của Tổ quốc.
Nghệ An: Làng bánh cốm Đông Thuận

Nghệ An: Làng bánh cốm Đông Thuận

LNV - Nhắc đến Nghệ An, người ta thường nghĩ ngay đến những bãi biển hoang sơ, những cánh đồng lúa bạt ngàn hay những di tích lịch sử hào hùng. Tuy nhiên, bên cạnh những cảnh đẹp và di tích ấy, Nghệ An còn sở hữu một món quà quê vô cùng đặc biệt, mang đậm hương vị truyền thống - đó chính là bánh cốm Đông Thuận.
Biểu tượng văn hoá Tây Nguyên giữa lòng Thành Phố

Biểu tượng văn hoá Tây Nguyên giữa lòng Thành Phố

LNV - Nằm trong lòng thành phố Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), buôn Akô Dhông như một viên ngọc quý tỏa sáng giữa lòng phố thị ồn ào, náo nhiệt. Nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc mà còn bởi những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của người Ê Đê được gìn giữ qua bao thế hệ.
Bình Định Quảng bá sản phẩm OCOP và làng nghề trong chuỗi sự kiện du lịch hè năm 2024

Bình Định Quảng bá sản phẩm OCOP và làng nghề trong chuỗi sự kiện du lịch hè năm 2024

OVN - Chuỗi sự kiện du lịch hè năm 2024 có chủ đề “Quy Nhơn - Thiên đường biển - Tỏa sáng và phát triển”, bao gồm 15 sự kiện hoạt động đặc sắc và hấp dẫn. Trong đó, chương trình giới thiệu nghệ thuật cá ngừ đại dương gắn với Hội chợ ẩm thực “Món ngon từ biển” và sản phẩm OCOP, làng nghề tỉnh Bình Định sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị.
Hưng Yên: Tạo điều kiện cho làng nghề phát triển

Hưng Yên: Tạo điều kiện cho làng nghề phát triển

LNV - Tỉnh Hưng Yên có 62 làng nghề, thu hút lực lượng lớn lao động ở khu vực nông thôn. Tỉnh đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách tạo điều kiện cho các làng nghề nâng cao chất lượng, giá trị hàng hóa mang lại nguồn thu lớn cho người dân.
Giúp lao động làng nghề tiếp cận an sinh xã hội

Giúp lao động làng nghề tiếp cận an sinh xã hội

LNV - Hiện cả nước có khoảng 11 triệu lao động trong các làng nghề, nhưng tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng như bảo hiểm xã hội tự nguyện còn thấp. Điều này dẫn đến nguy cơ lọt lưới an sinh với nhóm đối tượng này khi họ hết tuổi lao động.
Hồn Việt ẩn trong những chiếc mặt nạ

Hồn Việt ẩn trong những chiếc mặt nạ

LNV - Qua bao thăng trầm lịch sử, phố Hội vẫn còn đó những mái nhà rêu phong với mảng tường sơn vàng, những cánh cửa gỗ phía trên có đôi mắt cửa huyền bí. Và, trong một ngôi nhà cổ đặc biệt, có hàng trăm chiếc mặt nạ giấy bồi đã làm nên không gian văn hóa độc đáo cho thành phố di sản Hội An.
Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

Ngư dân Lập Lễ duy trì và phát triển nghề cá truyền thống - Góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo

LNV- Xã Lập Lễ, huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng là một xã có nghề cá truyền thống nổi tiếng lâu đời, từ chỗ đã từng đứng trên bờ vực phá sản. Bằng sự nỗ lực của chính quyền và những ngư dân yêu nghề, năm 2005 xã đã dành danh hiệu lá cờ đầu về mô hình đánh cá xa bờ của 28 tỉnh có nghề khai thác thủy sản xa bờ trên toàn quốc. Hiện nay Lập Lễ vẫn tiếp tục duy trì các đội tàu đánh bắt xa bờ và phát triển hệ thống dịch vụ hậu cần nghề cá, để phấn đấu trở thành xã trọng điểm nghề cá của Thành phố và các tỉnh phía Bắc. Bằng khát vọng làm giàu và được sự quan tâm của Nhà nước đã tạo cho ngư dân Lập Lễ vươn khơi sản xuất, đồng thời đội tàu của xã cũng là một trong những lực lượng hùng hậu ở tuyến đầu góp phần bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo phía Bắc của Tổ quốc.
CHÀNG GENZ QUÊ  BẮC GIANG LÀM GIÀU NHỜ GÌN GIỮ VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ LÀM DIỀU SÁO

CHÀNG GENZ QUÊ BẮC GIANG LÀM GIÀU NHỜ GÌN GIỮ VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ LÀM DIỀU SÁO

LNV - Với đam mê đặc biệt về bộ môn làm diều sáo. Chàng trai sinh năm 2000 Nguyễn Thế Ba đã biến niềm đam mê của mình thành cơ hội kinh doanh làm giàu và gặt hái được nhiều thành quá đáng ngưỡng mộ.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Huyện Triệu Sơn hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP

Huyện Triệu Sơn hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP

OVN - Cùng với các chính sách hỗ trợ của tỉnh, năm 2021, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành đề án "Phát triển các sản phẩm OCOP trên địa bàn huyện giai đoạn 2021-2025" với các cơ chế hỗ trợ riêng của địa phương.
Văn phòng đại diện Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống tại TP. HCM tổ chức Kỷ niệm 06 năm thành lập

Văn phòng đại diện Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống tại TP. HCM tổ chức Kỷ niệm 06 năm thành lập

LNV - Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống đã tổ chức buổi gặp mặt nhân Kỷ niệm 99 năm Ngày báo chí cách mạng Việt Nam và 06 năm thành lập Văn phòng đại diện Tạp chí điện tử Môi trường và Cuộc sống tại TP Hồ Chí Minh
Hoà Bình: Huyện Yên Thủy có 21 sản phẩm OCOP

Hoà Bình: Huyện Yên Thủy có 21 sản phẩm OCOP

LNV - Đến hết năm 2023, huyện Yên Thủy đã hỗ trợ chuẩn hóa được 21 sản phẩm OCOP, trong đó có 4 sản phẩm 4 sao, 17 sản phẩm 3 sao.
Thanh Hoá: Gìn giữ nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao ở Thạch An

Thanh Hoá: Gìn giữ nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao ở Thạch An

LNV - Nghề thêu của đồng bào dân tộc Dao, thôn Thạch An, xã Cẩm Liên (Cẩm Thủy) được lưu truyền qua bao thế hệ. Những sản phẩm do các bà, các mẹ làm ra không chỉ thể hiện sự khéo léo, tinh tế, sáng tạo của người phụ nữ mà còn thể hiện nếp sống, tín ngưỡng của dân tộc Dao.
Quảng bình: Bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu

Quảng bình: Bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu

LNV - Chiều ngày 28/5, Hội đồng bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Quảng Bình đã tiến hành tổ chức họp đánh giá, bình chọn các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2024. Có 52 sản phẩm đạt tiêu chí.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
vf
ban-qlda-dau-tu-xay-dung-huyen-quan-son
the-92-coffee
cong-ty-tnhh-xay-dung-va-thuong-mai-duy-thang
cong-ty-tnhh-xay-dung-manh-truong-son
cong-ty-co-phan-tan-phong
dang-uy-ubnd-mttq-huyen-yen-thanh-nghe-an
cong-ty-tnhh-mtv-tan-anh
chao-mung-70-nam-chien-thang-dbp-49-nam-ngay-giai-phong-mien-nam-138-nam-ngay-qtld
Giao diện di động