Đặc biệt, việc gắn chuyển đổi cây trồng với chương trình OCOP và xây dựng nông thôn mới sẽ giúp mỗi địa phương hình thành sản phẩm chủ lực và thương hiệu nông sản đặc trưng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Mục tiêu kép mang lại hiệu quả kinh tế bền vững

UBND tỉnh Gia Lai xác định, chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp trọng tâm của tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập bình quân trên đơn vị diện tích và tạo thêm việc làm ổn định cho người dân nông thôn. Chương trình còn hướng tới bảo vệ môi trường sinh thái, phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu, hạn hán và suy thoái đất. Các mô hình sản xuất mới sẽ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải và tiết kiệm tài nguyên.

Gia Lai chuyển diện tích lúa kém hiệu quả sang trồng rau, ngô, khoai, đậu, các cây ngắn ngày có đầu ra ổn định.

Theo Kế hoạch, Gia Lai sẽ chuyển đổi khoảng 26.710 ha đất trồng cây kém hiệu quả (trên đất lúa, mía, sắn, điều và một số cây trồng khác). Mục tiêu là hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc nông sản và chuỗi giá trị sản phẩm.

Trong đó, khoảng 3.790 ha đất lúa thường xuyên bị hạn sẽ được chuyển sang trồng rau, đậu đỗ, cây ngắn ngày hoặc cây ăn quả; 7.660 ha đất mía kém hiệu quả sẽ chuyển sang trồng cây ăn quả, cây hàng năm và cây dược liệu; 7.745 ha đất sắn được định hướng trồng các loại cây có năng suất, giá trị cao hơn như chanh dây, dứa, khoai lang, lạc; 4.020 ha đất trồng điều và 3.495 ha diện tích cây trồng khác cũng sẽ được chuyển sang cây ăn quả, cây dược liệu và các mô hình nông nghiệp công nghệ cao.

Việc chuyển đổi này được thực hiện trên cơ sở khai thác lợi thế từng vùng: vùng đất đỏ bazan phía Tây tập trung cây công nghiệp, cây ăn quả giá trị cao; vùng phía Đông và Đông Nam hướng đến rau màu, cây ngắn ngày, cây dược liệu. Mục tiêu không chỉ là “đổi cây” mà còn đổi tư duy sản xuất, hướng tới nền kinh tế nông nghiệp giá trị gia tăng cao, thay vì sản xuất nhỏ lẻ, tự phát như trước.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh - thông minh - bền vững

Theo định hướng, Gia Lai sẽ tập trung chuyển diện tích lúa kém hiệu quả sang trồng rau, ngô, khoai, đậu, các cây ngắn ngày có đầu ra ổn định. Các vùng thường xuyên khô hạn sẽ được khuyến khích mô hình lúa - màu - cây ăn quả để tận dụng đất và nước tưới hiệu quả hơn.

Với đất mía và sắn, Gia Lai định hướng phát triển các vùng trồng cây ăn quả quy mô lớn như chanh dây, xoài, nhãn, chuối, dứa gắn với cơ sở chế biến, bảo quản và xuất khẩu. Một phần diện tích được chuyển sang cây dược liệu nhằm đa dạng hóa sinh kế, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đối với đất trồng điều kém hiệu quả, tỉnh khuyến khích trồng cây có giá trị cao hơn như sầu riêng, chanh dây, mắc ca, kết hợp các mô hình nông nghiệp sinh thái, năng lượng tái tạo và du lịch nông nghiệp. Đây là những bước đi thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc nâng tầm giá trị nông sản, phát triển chuỗi giá trị bền vững, từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ, xuất khẩu.

Khuyến khích mô hình lúa - màu - cây ăn quả để tận dụng đất và nước tưới hiệu quả hơn.

Để đạt được mục tiêu trên, Gia Lai sẽ triển khai năm nhóm giải pháp trọng tâm: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân và cán bộ về vai trò chuyển đổi cây trồng, chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Rà soát, quy hoạch và đầu tư hạ tầng phục vụ vùng sản xuất: thủy lợi, giao thông nội đồng, điện, kho bảo quản, nhà sơ chế… nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất hàng hóa tập trung. Tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị; khuyến khích liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - nông hộ; phát triển mô hình “mỗi xã một cây trồng chủ lực”. Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng, dự báo thời tiết, truy xuất nguồn gốc và giao dịch thương mại điện tử. Thực hiện hiệu quả các chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, phát triển vùng sản xuất nông sản an toàn, hữu cơ, có chứng nhận xuất khẩu.

UBND tỉnh Gia Lai giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan đầu mối triển khai; phối hợp với các sở, ngành, UBND các huyện, xã và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh để tuyên truyền, vận động người dân thực hiện hiệu quả chương trình.

Gia Lai phát triển mô hình “mỗi xã một cây trồng chủ lực”.

Kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng giai đoạn 2026–2030 là bước đi then chốt giúp Gia Lai phát huy tiềm năng đất đai, khí hậu và lợi thế vùng Tây Nguyên, đồng thời khẳng định quyết tâm đổi mới mô hình tăng trưởng nông nghiệp. Với mục tiêu chuyển đổi hơn 26 nghìn ha cây trồng kém hiệu quả, chương trình không chỉ giúp người dân làm giàu trên mảnh đất quê hương, mà còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, thân thiện môi trường và hội nhập quốc tế, đưa Gia Lai trở thành trung tâm nông nghiệp bền vững của khu vực Tây Nguyên.