Là ngành kinh tế gắn liền với tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và các điều kiện thời tiết, khí hậu, hoạt động du lịch ở nhiều địa phương đang đối mặt với nhiều khó khăn, thậm chí đe dọa sự tồn tại của một số khu du lịch do các hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng biến đổi khí hậu. Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những đồng bằng châu thổ dễ bị tổn thương nhất thế giới bởi những tác động tiêu cực từ biến đổi khí hậu. Điều này đặt ra vấn đề khai thác tài nguyên gắn với bảo tồn, thích ứng với biến đổi khí hậu để du lịch phát triển theo định hướng xanh, bền vững.

Phát triển các sản phẩm du lịch xanh, đặt trọng tâm vào bảo vệ môi trường và tài nguyên văn hóa là định hướng phát triển bền vững của ngành Du lịch để thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Các sản phẩm du lịch khai thác theo định hướng này cũng góp phần tối ưu hóa trải nghiệm của du khách, thể hiện sự thân thiện với môi trường, nâng cao hình ảnh điểm đến, trách nhiệm của cả đơn vị khai thác dịch vụ du lịch Thanh Trà và du khách đối với môi trường, tài nguyên thiên nhiên, văn hóa địa phương.

Cân bằng khai thác và bảo tồn tài nguyên

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 đã xác định rõ ưu tiên hàng đầu là phát triển du lịch xanh dựa trên nền tảng tăng trưởng bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo vệ di sản.

Với quan điểm phát triển du lịch bền vững, sáng tạo, trên nền tảng tăng trưởng xanh, tối đa hóa đóng góp của du lịch cho các mục tiêu phát triển bền vững; bảo vệ môi trường, ứng phó linh hoạt và hiệu quả với rủi ro, biến đổi khí hậu, Quy hoạch hệ thống du lịch Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu: Đồng bằng sông Cửu Long là một trong sáu vùng du lịch của cả nước. Vùng tập trung phát triển các sản phẩm du lịch trên cơ sở khai thác thế mạnh từ hệ sinh thái sông nước, cảnh quan thiên nhiên, tài nguyên du lịch biển, đảo, di tích lịch sử văn hóa cùng các giá trị văn hóa truyền thống đa dạng. Vùng ưu tiên phát triển các sản phẩm mang đặc trưng riêng như: Du lịch sông nước miệt vườn; tìm hiểu di sản văn hóa; du lịch nghỉ dưỡng biển, đảo, vui chơi giải trí; đồng thời tăng cường liên kết khai thác tài nguyên du lịch, tận dụng lợi thế về kết cấu hạ tầng theo các cụm và liên kết với các vùng trong nước hay các nước bạn theo các hành lang du lịch hợp lý.

Hiện nay, sau sắp xếp địa giới hành chính, Đồng bằng sông Cửu Long gồm các tỉnh, thành phố: Cần Thơ, An Giang, Cà Mau, Vĩnh Long và Đồng Tháp. Theo lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long, ở lĩnh vực du lịch, với tài nguyên đa dạng từ miệt vườn, sông nước cho tới vùng biển, Vĩnh Long tiếp tục mục tiêu phát triển các sản phẩm du lịch theo định hướng xanh, thân thiện môi trường, cân bằng, hài hòa giữa bảo tồn và khai thác các tài nguyên thiên nhiên, văn hóa. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030, thu hút đầu tư phát triển một số dự án trọng tâm như: Dự án Khu nghỉ dưỡng khu vực cồn Cái Gà, dự án Trung tâm điều phối Làng Văn hóa Du lịch - Trạm dừng chân K26; dự án Làng Văn hóa - Du lịch Khmer và Khu Văn hóa - Du lịch nghỉ dưỡng Ao Bà Om, thể hiện rõ chiến lược khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và văn hóa từ thế mạnh đặc thù, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.

Vĩnh Long sau hợp nhất có đa dạng sản phẩm du lịch xanh, đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc, từ tài nguyên sông nước miệt vườn, các cồn, cù lao cho đến vùng biển, văn hóa lịch sử, làng nghề, ẩm thực… Tuy nhiên, tỉnh cũng là một trong những địa phương chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn. Thích ứng linh hoạt, Vĩnh Long tập trung phát triển các sản phẩm du lịch thân thiện môi trường, tôn vinh văn hóa bản địa, tạo nhiều sinh kế cho cộng đồng. Thống kê 7 tháng của năm 2025, du lịch Vĩnh Long đón trên 5,8 triệu lượt du khách, đạt hơn 63% kế hoạch cả năm, trong đó hầu hết du khách chọn đến Vĩnh Long là đến với các điểm du lịch sinh thái, homestay miệt vườn, làng nghề, cù lao, cồn, các điểm du lịch văn hóa, tham quan du lịch biển, di tích, thể hiện sự quan tâm đón nhận của du khách với các sản phẩm du lịch theo định hướng phát triển xanh, bảo tồn và phát huy giá trị của các tài nguyên du lịch.

Thành phố Cần Thơ sau sáp nhập cũng là địa phương hội tụ nhiều sản phẩm du lịch xanh từ hệ thống sông rạch, biển, các vùng chuyên canh lúa, cây ăn trái, nuôi thủy sản, đời sống văn hóa, tạo nên chuỗi trải nghiệm đậm chất miền Tây Nam Bộ cho du khách.

Phát triển có trách nhiệm

Đồng bằng sông Cửu Long với sự phát triển đa dạng của những sản phẩm du lịch từ du lịch miệt vườn, văn hóa lịch sử đến sinh thái sông, biển, hai đảo đang tạo sức hút với nhiều du khách. Các mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng không chỉ đưa du khách khám phá các đặc trưng sinh thái của vùng, mà còn giáo dục ý thức tôn trọng, bảo tồn hệ động, thực vật trong môi trường tự nhiên, thể hiện phát triển du lịch có trách nhiệm, đồng thời thích nghi với những tác động của biến đổi khí hậu.

Mô hình du lịch có trách nhiệm, thích ứng biến đổi khí hậu khá tiêu biểu ở Đồng bằng sông Cửu Long là mô hình du lịch cộng đồng Cồn Chim (xã Hòa Minh, tỉnh Vĩnh Long). Cồn Chim được bao bọc bởi dòng sông Cổ Chiên, xung quanh có những rặng bần, hàng dừa nước xanh mát. Người dân ở đây trân trọng, bảo vệ từng cây bần, gốc dừa, bởi họ hiểu, nếu không gìn giữ môi trường, sinh thái, những tác động từ biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan như hạn mặn, xói lở sẽ ngày một trầm trọng, ảnh hưởng đến cảnh quan, đời sống sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp ở địa phương. Người dân trên cồn thích nghi, thuận theo tự nhiên để có những mô hình canh tác lúa - tôm phù hợp, đồng thời giới thiệu đến du khách vẻ đẹp bình dị của quê hương, nét văn hóa đặc sắc để phát triển du lịch mang tính thích ứng, thân thiện môi trường. Các hộ làm du lịch cũng được hướng dẫn sử dụng nhiều sản phẩm thân thiện với môi trường, hạn chế tối đa các sản phẩm từ nhựa như túi nylon, ống hút nhựa, ưu tiên như dùng cây sậy làm ống hút, dùng lá dừa đan giỏ đựng rác, dùng lá chuối để lót chén, đũa, trang trí ở các món ăn... Đầu năm 2025, tại Diễn đàn Du lịch ASEAN 2025 ở Malaysia, điểm du lịch cộng đồng Cồn Chim đã được vinh danh Giải thưởng Du lịch ASEAN năm 2025, hạng mục du lịch cộng đồng.

Là địa phương chuyên trồng và cung ứng các sản phẩm hoa, cây kiểng, chúng tôi hiểu bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu để sản xuất bền vững là yêu cầu sống còn giúp nghề tồn tại và phát triển”.

Các cấp chính quyền đã đầu tư, hoàn thành cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước trên địa bàn, công trình đê bao được đầu tư, nâng cấp tránh triều cường, bảo vệ nguồn nước, nâng cấp chống ngập nhiều tuyến đường, tạo thuận lợi cho nghề trồng hoa, kiểng phát triển. Hiện, người dân Sa Đéc cung ứng ra thị trường trên 2.000 chủng loại hoa, kiểng khác nhau, trở thành một trong những vựa hoa kiểng lớn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Kết hợp sản xuất nông nghiệp, nghề trồng hoa, kiểng truyền thống với phát triển, kinh doanh dịch vụ du lịch, ẩm thực, ưu trú, người dân làng hoa lấy vốn quý văn hóa, cảnh quan, môi trường, nghề truyền thống làm nền tảng tạo ra giá trị về kinh tế, khai thác sản phẩm du lịch xanh gắn bảo vệ môi trường, đón mỗi năm khoảng gần 800.000 lượt du khách./.