Tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới phồn vinh

Để tỉnh công nghiệp Đồng Nai trở thành địa phương đi đầu trong phong trào xây dựng NTM của cả nước, ngay những ngày đầu, Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp đột phá từ mục tiêu xây dựng nông thôn “4 có” (có kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội đồng bộ, có đời sống kinh tế được cải thiện, có đời sống văn hóa tốt, có môi trường sinh thái tốt) đến phát triển tam nông rồi xây dựng NTM.

Đồng Nai có thế mạnh về công nghiệp - dịch vụ. Tuy nhiên, với gần 70% diện tích tự nhiên là đất nông nghiệp và trên 60% dân sống ở vùng nông thôn, Đồng Nai luôn đặt nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở vị trí chiến lược quan trọng trong tiến trình phát triển nền kinh tế bền vững.

Xuân Lộc bắt tay vào tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng NTM với phương châm “Xuân Lộc phải đi từ đất, từ lao động đi ra và lấy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển ngành nghề nông thôn để đi lên”.

Đến Xuân Lộc - huyện đầu tiên của cả nước đạt chuẩn nông thôn mới (NTM), sau đó là 1 trong 4 huyện đầu tiên được chọn làm thí điểm huyện NTM kiểu mẫu. Là huyện thuần nông nên bắt tay vào tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng NTM, Xuân Lộc đã triển khai thực hiện với phương châm “Xuân Lộc phải đi từ đất, từ lao động đi ra và lấy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển ngành nghề nông thôn để đi lên”.

Phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong đầu tư chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cơ cấu mùa vụ và ứng dụng cơ giới hóa, công nghệ cao để phát triển sản xuất, đến nay, huyện hình thành nhiều vùng chuyên canh sản xuất hiệu quả với những “vua tiêu”, “vua bắp”... được cả nước và thế giới vinh danh, công nhận.

Xuân Lộc cũng trở thành “thủ phủ” chăn nuôi mới của tỉnh theo hướng chăn nuôi công nghệ cao, an toàn gắn với chuỗi liên kết.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, Xuân Lộc cũng trở thành “thủ phủ” chăn nuôi mới của tỉnh theo hướng chăn nuôi công nghệ cao, an toàn gắn với chuỗi liên kết. Nhiều mô hình hay, hiệu quả như: Công ty TNHH thương mại Trang Trại Việt (xã Xuân Trường) với mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn từ đầu tư chăn nuôi gà công nghiệp, sử dụng chất thải trong chăn nuôi sản xuất phân bón hữu cơ, đầu tư trang trại trồng rau hữu cơ trong nhà màng. Hay HTX thương mại, dịch vụ nông nghiệp Xuân Định đi tiên phong xây dựng cánh đồng lớn cây sầu riêng VietGAP; là một trong những đơn vị đầu tiên của tỉnh được cấp mã số vùng trồng sầu riêng xuất khẩu chính ngạch vào thị trường Trung Quốc...

Ông Trần Tuấn Khanh – Giám đốc Công ty TNHH chăn nuôi sản xuất thương mại Thanh Mai chia sẻ, sản phẩm thịt chim trĩ của doanh nghiệp đã đạt chuẩn OCOP của tỉnh, góp phần khẳng định uy tín về chất lượng để người tiêu dùng yên tâm chọn lựa. Công ty đang mở rộng liên kết với nhiều nông dân để xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ theo chuỗi khép kín. Nông dân sẽ được cung cấp con giống, thức ăn, hướng dẫn kỹ thuật nuôi và được bao tiêu sản phẩm khi tham gia chuỗi liên kết. Hiện công ty đang là nhà cung cấp sản phẩm trứng, thịt chim trĩ vào các hệ thống siêu thị lớn, trong đó có siêu thị Aeon của Nhật Bản.

Tương tự, được chọn là một trong hai huyện thí điểm xây dựng NTM gắn với đô thị hóa, Trảng Bom ngày càng định hình rõ nét nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa quy mô lớn, hình thành các chuỗi giá trị trên các cánh đồng lớn, gắn với công nghiệp chế biến để nâng cao thu nhập cho nông dân.

Thu hoạch ca cao tại dự án Cánh đồng lớn, liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm cây điều và cây ca cao tại xã An Viễn, huyện Trảng Bom.

Lan tỏa tinh thần nông thôn mới, sức sống mới từ các xã, huyện điểm

Huyện Cẩm Mỹ là huyện miền núi của tỉnh Đồng Nai với 12 xã, thị trấn, trong đó 4 xã thuộc vùng đồng bào DTTS, với 21 thành phần dân tộc. Có xuất phát điểm thấp trong xây dựng nông thôn mới (NTM), tuy nhiên, đến nay Cẩm Mỹ đang là địa phương dẫn đầu về xây dựng NTM kiểu mẫu khi đạt được nhiều thành quả ấn tượng: 11/12 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 4 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và 5 khu dân cư (KDC) kiểu mẫu.

Cẩm Mỹ đang là địa phương dẫn đầu về xây dựng NTM kiểu mẫu khi đạt được nhiều thành quả ấn tượng: 11/12 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 4 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và 5 khu dân cư (KDC) kiểu mẫu.

Cẩm Mỹ được coi là là đầu tàu trong phát triển nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao tại tỉnh Đồng Nai. Huyện xác định nhiệm vụ đột phá trong phát triển kinh tế là phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất sạch, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm.

HTX Nông nghiệp Lâm San (H. Cẩm Mỹ) là đơn vị đầu tiên ở Việt Nam xuất khẩu hồ tiêu sang thị trường châu Âu.

Chủ tịch UBND huyện Cẩm Mỹ, Huỳnh Tấn Thìn chia sẻ: Huyện đã xây dựng và hình thành được 4 mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ với các sản phẩm lúa, tiêu, sầu riêng. Trong đó, huyện có 3,3ha sầu riêng được cấp giấy chứng nhận sản phẩm nông nghiệp hữu cơ với sản lượng 50 tấn/năm. Ngoài ra, toàn huyện có 150 hộ với diện tích khoảng 170ha áp dụng mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ, sử dụng lợi khuẩn Probiotic (IMO) và nấm men rượu (MEVI) để tự làm phân bón hữu cơ,… góp phần giảm giá thành sản xuất nông nghiệp.

Cũng giống như Cẩm Mỹ, Vĩnh Cửu là một huyện thuần nông, có xuất phát điểm thấp. Do vậy, ngay khi bắt tay vào xây dựng nông thôn mới, huyện đã tập trung phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân, coi sản xuất là khâu đột phá, là cái gốc để xây dựng nông thôn mới bền vững.

Vĩnh Cửu đã chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi từ đất lúa kém hiệu quả, đất trồng mì, các loại cây mang lại hiệu quả thấp sang chuyên canh trồng bưởi, cam, quýt, chăn nuôi hươu, nai, những mô hình có giá trị kinh tế cao, nâng cao thu nhập, ổn đời sống lao động nông thôn tại địa phương.

Ông Nguyễn Quang Phương, Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Cửu cho hay: Huyện đã chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi từ đất lúa kém hiệu quả, đất trồng mì, các loại cây mang lại hiệu quả thấp sang chuyên canh trồng bưởi, cam, quýt, chăn nuôi hươu, nai, những mô hình có giá trị kinh tế cao, nâng cao thu nhập, ổn đời sống lao động nông thôn tại địa phương. Trong đó, một số mô hình sản xuất tiêu biểu như mô hình trồng cam cho thu nhập hàng tỷ đồng/héc ta.

Tập trung mọi nguồn lực chạy nước rút

Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, ông Võ Văn Phi chia sẻ, khi các tỉnh khác đang xây dựng xã NTM là phần móng của ngôi nhà, thì Đồng Nai đã thực hiện xây dựng xã NTM nâng cao, kiểu mẫu là xây dựng ngôi nhà. Đồng thời, tỉnh cũng xác định các xã, huyện phải song song thực hiện 2 nhiệm vụ là vừa duy trì kết quả đạt chuẩn trong giai đoạn mới; vừa thực hiện NTM nâng cao, kiểu mẫu.

Nông thôn Đồng Nai đã có sự thay đổi toàn diện bên cạnh việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Có thể khẳng định, Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM và ở Đồng Nai không chỉ mang lại cho người dân có đời sống kinh tế cao hơn mà sự hưởng thụ cuộc sống cũng được nâng lên, đặc biệt là ở những khu dân cư kiểu mẫu đường sá được bê tông hóa khang trang, sạch đẹp; điện, nước được đầu tư về tận nơi sản xuất để nông dân có điều kiện chuyển đổi cây trồng nên thu nhập không ngừng tăng lên. Tại các khu dân cư kiểu mẫu, môi trường cảnh quan rất sạch đẹp, giáo dục, y tế, an ninh trật tự được đảm bảo. Năm 2023, tỉnh Đồng Nai thực hiện Bộ tiêu chí mới về xây dựng NTM với những tiêu chí gắn với phúc lợi xã hội để nâng cao chất lượng đời sống người dân, trong đó phấn đấu trong năm 2023, thu nhập bình quân đạt 80 triệu đồng/người/năm.

Đồng thời, phát huy lợi thế, tiềm năng những loại cây trồng có năng suất, hiệu quả kinh tế cao để xây dựng mã truy xuất nguồn gốc, đến tháng 11/2023, toàn tỉnh Đồng Nai có thêm hơn 18ha cây trồng được cấp chứng nhận sản xuất hữu cơ, tăng hơn 2,6 lần so với cuối năm 2022; đến cuối năm 2023, toàn tỉnh có thêm hơn 22ha cây trồng đạt chứng nhận hữu cơ. Cây trồng được chứng nhận hữu cơ chủ yếu là những cây chủ lực của tỉnh như tiêu, sầu riêng, rau... Tỉnh cũng đang triển khai xây dựng 80 mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ với quy mô gần 1,5 ngàn ha cây trồng và gần 24 nghìn vật nuôi…

Phấn đấu đến năm 2025, tỉnh Đồng Nai có 100% xã đạt nông thôn mới nâng cao, 25% xã đạt nông thôn mới kiểu mẫu.

Tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn là 83,5%, trong đó: từ công trình cấp nước tập trung là 21,87%; từ đấu nối từ công trình cấp nước đô thị là 26,29%. Tỷ lệ người dân khu vực nông thôn tham gia bảo hiểm y tế đạt 93%... Để thực hiện thành công những tiêu chí mới này, giai đoạn 2021-2025, Đồng Nai dự kiến bố trí hơn 27.000 tỷ đồng từ ngân sách và huy động khoảng 127.000 tỷ đồng vốn từ doanh nghiệp, cộng đồng dân cư.

(Trang thông tin có sự phối hợp với Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương)