Để kiếm chứng vai trò của thiết kế bao bì sản phẩm. Các nhà nghiên cứu đã tiến hành thực hiện một số thí nghiệm như sau: người ta cho đổ cùng một loại chất tẩy rửa vào trong các bao bì có hình thức thiết kế và trình bày khác nhau để thu hút khách hàng dùng thử. Kết quả thu được thật bất ngờ, các khách hàng đều cho rằng đó là nhiều loại chất tẩy rửa khác nhau, bởi lý do hình thức bao bì khác nhau mang đến cho khách hàng cảm giác khác nhau về chất lượng sản phẩm. Phép thử này đã chỉ ra rằng sản phẩm có hình thức bao bì đẹp là một yếu tốt quan trọng, có ảnh hưởng không nhỏ tới khách hàng, bởi họ có thể lựa chọn sản phẩm ngay lần đầu tiên nhìn thấy tùy thuộc rất nhiều vào yếu tố thị giác; như màu sắc của bao bì, hình dáng bao bì và ngôn ngữ trình bày trên bao bì. Vì lẽ đó thiết kế bao bì sản phẩm ngày càng trở nên quan trọng trong việc xây dựng một thương hiệu sản phẩm mạnh và nhất quán của các doanh nghiệp.Vai trò của thiết kế bao bì là khám phá và phát triển ý tưởng từ bản chất, cấu trúc và hình dạng sản phẩm.Bởi vậy việc thiết kế bao bì đòi hỏi mỗi nhà thiết kế phải có tầm nhìn và kinh nghiệm để có thể đưa khách hàng kết nối với sản phẩm.

Thiết kế bao bì sản phẩm chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa nguyên liệu, cấu trúc, màu sắc và hình thức trình bày cùng với nhiều yếu tố khác nhằm tạo ra sự thu hút nhiều nhất bằng thị giác của khách hàng. Bao bì được thiết kế thành công sẽ tạo được sự nổi bật của một sản phẩm giữa các sản phẩm cùng loại, sẽ giúp cho việc tiếp cận được nhiều khách hàng và vì vậy, gia tăng doanh số bán hàng.Bao bì thiết kế tốt sẽ có được ấn tượng độc đáo và sự khác biệt của sản phẩm, tao được niềm tin vào sản phẩm của khách hàng và hỗ trợ truyền thông và marketing cho doanh nghiệp. Hiệu quả mang lại từ thành công của thiết kế bao bì là làm cho sản phẩm của thương hiệu của doanh nghiệp ngày càng trở lên chuyên nghiệp hơn, thu hút sự quan tâm chú ý nhiều hơn của người tiêu dùng; khách hàng sẽ luôn ghi nhớ, kích thích đươc sự mua hàng nhanh của khách hàng. Việc thiết kế bao bì, nhãn mác sản phẩm luôn là một phần rất quan trọng trong chiến lược marketing của nhiều doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa. Bao bì luôn giữ vai trò quan trọng bởi nó không chỉ giúp bảo vệ và giới thiệu sản phẩm, nó còn chứa đựng nhiều nhân tố tác động trực tiếp đến khả năng mua hàng của người tiêu dùng, tạo ra sự cạnh tranh khác biệt so với các đối thủ trên thương trường. Bao bì không chỉ đơn thuần tồn tại với chức năng bao gói sản phẩm, nó còn mang ý nghĩa mở ra một trải nghiệm mới và định hướng nghệ thuật thẩm mỹ sản phẩm cho người tiêu dùng trong giai đoạn Việt Nam hội nhập sâu vào thế giới và thời đại công nghiệp 4.0. Đây cũng là một định hướng giúp cho các nhà thiết kế thương hiệu và bao bì nhãn mác xác định quy trình sáng tạo nghệ thuật, tập trung truyền đạt thông điệp một cách trực tiếp bằng các nội dung, họa tiết và hình ảnh tinh giản nhất kết hợp với các tông màu cơ bản tạo nên một sản phẩm bao bì có giá trị. Để đáp ứng được các yêu cầu về thẩm mỹ và công năng của bao bì sản phẩm, tạo được sự hấp dẫn, tiện nghi cho người sử dụng, các nhà thiết kế cần nghiên cứu kỹ về đặc tính của sản phẩm thiết kế, nghiên cứu về thói quen, tâm lý và nhu cầu của người tiêu dùng, để từ đó có các phương án thiết kế tối ưu phù hợp và thiết thực về hình dáng, màu sắc và công năng của bao bì sản phẩm. Để thiết kế bao bì sản phẩm thành công, xin gợi ra đây 5 xu hướng thiết kế đã và đang diễn ra trong những năm gần đây:

1. Xu hướng thiết kế đơn giản: là xu hướng chung cho nhiều lĩnh vực thiết kế, trong đó có thiết kế bao bì sản phẩm. Sự đơn giản được thể hiện bằng cách giảm thiểu các yếu tố đối với mục tiêu cốt lõi để truyền tải ý nghĩa rõ ràng hơn và ưu tiên thể hiện vẻ đẹp tự nhiên của sản phẩm. Qúa trình thiết kế bao bì là một quá trình tìm tòi, xác định nhu cầu của người tiêu dùng và thể hiện nó một cách đơn giản nhất, sao cho các sản phẩm tạo ra vừa mang sự mạnh mẽ, vừa có độ tin cậy cao. Mục đích của xu hướng thiết kế này là nhằm đưa thông điệp của nhà sản xuất từ trên kệ hàng tới người tiêu dùng một cách dễ hiểu nhất, truyền tải được các yếu tố thiết yếu về chất lượng sản phẩm đặt trong bao bì.

Sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam sẽ được nâng tầm giá trị thông qua bao bì đẹp và hấp dẫn.

2. Xu hướng mô hình và hình học cơ bản: Nếu xu hướng thiết kế đơn giản tập trung vào truyền tải thông điệp của nhà sản xuất qua lối trình bày chữ và nội dung, thì xu hướng mô hình và hình học lại thể hiện sự chân thực, đơn giản qua họa tiết và các khối hình như tròn, vuông, tam giác với các tông màu được sử dụng có thể thuộc một tông màu nhất địnhhoặc mang tính chất tương phản cao.

3. Xu hướng thiết kế cổ điển: Xu hướng thiết kế này tập trung vào cái mà mọi thứ, kể cả những chi tiết nhỏ được sáng tạo trực tiếp từ đôi bàn tay con người. Phương pháp thiết kế này không đơn thuần dập khuôn những khuôn mẫu cổ, mà hiện đại hóa chúng, kết hợp chúng theo một cách nhìn mới. Phương pháp hướng tới chọn lọc những tinh túy của mỗi giai đoạn lịch sử và sắp xếp chúng cạnh nhau một cách hợp lý. Những thiết kế mang tinh thần cổ điển thường tập trung phát triển những kỹ thuật thủ công, mà những kỹ thuật này ngày càng phát triển và được ưa chuộng. Với người tiêu dùng, yếu tố cổ điển là một sự mới mẻ và mang giá trị lớn. Xu hướng thiết kế cổ điển là sự lựa chọn khôn ngoan đối với các thương hiệu khi họ muốn truyền tải thông điệp, rằng sản phẩm của họ hoàn toàn thủ công và thể hiện một thương hiệu có từ lâu đời.

4. Xu hướng thiết kế sống động và hấp dẫn lâu dài: Thiết kế bao bì theo xu hướng này giúp thay đổi cách nhìn nhận của người tiêu dùng về giá trị và vai trò của bao bì sản phẩm, làm họ nhận ra khía cạnh mới trong ý nghĩa công năng của bao bì. Thay vì vứt bỏ hoặc cất trong kho những bao bì sản phẩm vừa mua, một thiết kế bao bì mới vừa sống động và hấp dẫn sẽ tạo cho khách hàng niềm tự hào khi trưng bày chúng. Những sản phẩm bao bì mà trước đây tưởng chỉ đáng cất kín thì nay đã có thể phô ra hoặc được dùng như những vật dụng trang trí. Điều này không chỉ tạo ra niềm hạnh phúc cho người sử dụng, nó còn góp phần lưu giữ sản phẩm luôn ở trong tầm nhìn, và từ đó có thể thu hút nhiều hơn lượng khách hàng tiềm năng. Các thiết kế bao bì đang dần chuyển đổi từ việc chỉ có sự thu hút đơn giản bằng cách gây ấn tượng trên kệ hàng, thành việc giữ được sự thu hút lâu dài với người tiêu dùng. Điều này đã góp phần quan trọng trong quá trình kéo dài tuổi thọ của sản phẩm không chỉ thông qua việc lựa chọn chất liệu thể hiện mà còn trông qua quá trình thiết kế đồ họa bao bì sản phẩm.

5. Xu hướng thiết kế bền vững và dấu chân Carbon: Đây là một xu hướng thiết kế bao bì thân thiện với môi trường sống. Xu hướng này yêu cầu cam kết không làm ảnh hưởng xấu đến môi trường. Đó là việc sử dụng các bao bì tái sử dụng, vật liệu tái chế để sản xuất vật liệu bao bì và phát triển chất dẻo sinh học để thay thế các sản phẩm vật liệu nhựa truyền thống.

Ngày nay khách hàng ngày càng trở lên tinh tế hơn, là những người tiêu dùng thông minh. Điều này đã tạo ra cả thách thức và cơ hội không chỉ cho các thương hiệu, mà còn cho cả các nhà thiết kế chuyên nghiệp. Thiết kế bao bì sản phẩm là khâu quan trọng trong việc phân loại sản phẩm. Các cuộc cạnh tranh về mẫu mã bao bì sẽ càng thúc đẩy sự đổi mới liên tục. Các doanh nghiệp đều mong muốn đáp ứng tốt các nhu cầu của khách hàng, mong biến họ thành những khách hàng trung thành và thúc đẩy hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này liên tục tạo ra những biến chuyển trong thiết kế bao bì sản phẩm.

Trong những năm gần đây hoạt động thiết kế bao bì dần có khuynh hướng tập trung phát triển mối quan hệ với khách hàng tiêu dùng cuối cùng tạo ra sản phẩm mang yếu tố cá nhân hơn, hấp dẫn thu hút sự lựa chọn của khách hàng hơn, dựa trên cơ sở đạo đức và trách nhiệm xã hội. Thiết kế bao bì sản phẩm nói chung và bao bì sản phẩm hàng thủ công mỹ nghệ nói riêng, cần phải truyền đạt được chất lượng sản phẩm, tạo được ấn tượng sâu đậm, có xuất xứ rõ rang và đạt được sự trung thực và chính xác cao. Với tất cả các điều kiện đó và với mục đích quan trọng nhất của thiết kế bao bì vẫn phải là thực hiện tốt chức năng bảo vệ sản phẩm của bao bì.

TS. Nguyễn Đức Sứng
Phó Trưởng Ban Đào tạo - Hiệp hội Làng nghề Việt Nam