Đây được xem là nền tảng quan trọng để vừa gìn giữ giá trị văn hóa, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Bám sát chỉ đạo của UBND tỉnh và căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các sở, ngành như Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động vào cuộc, phối hợp hỗ trợ các địa phương từng bước khôi phục và bảo tồn nghề truyền thống. Sự vào cuộc đồng bộ này cho thấy định hướng không chỉ dừng ở gìn giữ mà còn hướng tới phát triển nghề theo hướng bền vững.

Điểm nhấn đặc biệt trong không gian trưng bày là tái hiện Nghệ thuật vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải - một phương pháp thủ công độc đáo của người Mông.

Nhờ sự hỗ trợ tích cực từ cơ quan chức năng cùng với sự chủ động của người dân, đến nay Điện Biên đã có 14 nghề truyền thống, làng nghề và làng nghề truyền thống được công nhận. Đây là kết quả bước đầu nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng pháp lý và động lực để các làng nghề phát triển.

Song song với công tác công nhận, tỉnh cũng ban hành các chính sách hỗ trợ cụ thể về kinh phí nhằm khuyến khích duy trì và phát triển nghề. Theo Quyết định số 13/2020/QĐ-UBND, mỗi nghề truyền thống được hỗ trợ tương đương 2 lần mức lương cơ sở; làng nghề được hỗ trợ 5 lần và làng nghề truyền thống được hỗ trợ cao nhất 7 lần mức lương cơ sở. Chính sách này thể hiện sự quan tâm thiết thực của tỉnh trong việc “tiếp sức” cho các chủ thể làng nghề.

Thực tế tại phường Mường Lay cho thấy rõ hiệu quả của các chính sách này. Nghề làm bánh khẩu xén, chí chọp của đồng bào Thái trắng ở bản Bắc 2 vốn có lịch sử lâu đời, nay không chỉ được duy trì mà còn phát triển mạnh. Từ chỗ chỉ khoảng 20 hộ tham gia sản xuất, đến nay cả bản đã có 71 hộ với 166 lao động làm nghề, thu nhập bình quân đạt từ 5,5–6 triệu đồng/người/tháng. Đáng chú ý, người dân còn chủ động cải tiến mẫu mã, đa dạng sản phẩm để phù hợp thị hiếu khách hàng, cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ sản xuất truyền thống sang sản xuất gắn với thị trường.

Sắc màu trang phục truyền thống của dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú tỉnh Điện Biên

Việc bản Bắc 2 được công nhận là làng nghề truyền thống và nghề làm bánh được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã tạo thêm động lực để người dân gìn giữ và phát triển nghề. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là minh chứng cho sự kết hợp hiệu quả giữa bảo tồn văn hóa và phát triển sinh kế.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, việc duy trì nghề còn góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, giúp người dân yên tâm gắn bó với quê hương. Tương tự, làng nghề dệt thổ cẩm bản Pa Xa Lào (xã Thanh Yên), sau khi được công nhận là làng nghề truyền thống, hiện có 33 hộ với 36 lao động trực tiếp sản xuất, cung cấp các sản phẩm thổ cẩm phục vụ nhu cầu của đồng bào dân tộc Lào trong tỉnh và khách du lịch.

Tương tự, làng nghề dệt thổ cẩm bản Pa Xa Lào (xã Thanh Yên) và nghề làm giày thêu của đồng bào dân tộc Hoa tại bản Thèn Pả (xã Na Sang) cũng đang từng bước khẳng định vị trí. Các làng nghề này không chỉ tạo việc làm tại chỗ mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa đặc sắc của từng dân tộc. Dù thu nhập chưa cao, nhưng việc duy trì nghề cho thấy ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa đã ăn sâu trong cộng đồng.

Theo thống kê, các nghề và làng nghề truyền thống đã thu hút gần 500 lao động, chủ yếu là con em đồng bào dân tộc thiểu số, với mức thu nhập dao động từ 2–6 triệu đồng/người/tháng. Điều này cho thấy vai trò kép của làng nghề, vừa tạo sinh kế, vừa hạn chế tình trạng lao động rời quê, góp phần ổn định đời sống xã hội ở vùng nông thôn.

Thiếu nữ dân tộc trong trang phục truyền thống rực rỡ bên sắc hoa ban Tây Bắc

Ở góc độ lâu dài, việc phát triển làng nghề không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là giải pháp quan trọng trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đây cũng là nguồn lực tiềm năng để kết nối với du lịch, đặc biệt là du lịch trải nghiệm, qua đó gia tăng giá trị cho sản phẩm truyền thống.