Hình ảnh bánh tráng được phơi khắp con đường

Làng nghề truyền thống làm bánh tráng ở xã Ea Bar (huyện Buôn Đôn, Đắk Lắk) được hình thành từ những năm 80 của thế kỷ trước. Ngày ấy, nơi này rất nghèo, người dân làm quần quật cả ngày mà cuộc sống vẫn không khá lên được. Sau này, một nhóm người ở Bình Định về đây lập nghiệp mang theo nghề làm bánh tráng bằng bột gạo đã phần nào giúp diện mạo của vùng quê nghèo từng bước đổi thay tích cực.

Làng nghề bánh tráng truyền thống xã Ea Bar được tỉnh Đắk Lắk công nhận vào năm 2012. Trước đây, hầu hết các hộ làm bánh tráng theo cách thủ công. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều hộ đã đầu tư để chuyển sang sản xuất bánh tráng bằng máy móc hiện đại. Theo tìm hiểu được biết, hiện toàn xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn có 12 hộ làm bánh tráng bằng máy, khoảng 60 hộ làm bánh tráng theo phương pháp thủ công truyền thống. Ông Trần Ngọc Mỹ - Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Hòa Nhơn (xã Ea Bar) cho biết, “Mong muốn của các hộ dân nơi đây là làm sao bánh tráng nơi đây được nhiều người biết đến để tăng sản lượng trong sản xuất. Đó là điều quan trọng trong vấn đề chuyển đổi nghề nghiệp của nhiều hộ gia đình vì còn rất nhiều hộ dân nơi đây vần gắn bó với nghề làm than để mưu sinh. Nghề này bỏ rất nhiều sức lao động mà thu nhập lại không cao, không ổn định. Hơn nữa việc mưu sinh bằng nghề làm than gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường rất trầm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của nhiều người dân khác. Việc phát triển nghề bánh tráng sẽ giúp nhiều hộ dân có cuộc sống ổn định hơn nhờ thu nhập cao hơn”.

Làm bánh theo cách thủ công truyền thống.

Đến xã Ea Bar, chúng ta sẽ dễ dàng bắt gặp cảnh bánh tráng được phơi ở rất nhiều nhà dân, ngõ xóm. Đó là hình ảnh tiêu biểu của một làng nghề đang ngày càng khởi sắc theo thời gian. Tuy vậy, việc sản xuất ra sản phẩm bánh tráng ở đây cũng có nhiều điểm nhấn rất đặc trưng, bên cạnh đó phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết vì các hộ dân rất ít sản xuất bánh tráng vào những ngày mưa. Một năm, nghề làm bánh tráng chỉ tập trung sản xuất trong khoảng 7 đến 8 tháng. Những tháng mùa mưa thì việc sản xuất chỉ cầm chừng vì nếu không có nắng, sản phẩm làm ra chất lượng sẽ kém đi, không tiêu thụ được. Bánh tráng Ea Bar đã trở thành một sản phẩm có tiếng đối với nhiều người dân tỉnh Đắk Lắk là các tỉnh khác vì có những đặc trưng rất riêng khiến nhiều người thích thú.

Sản xuất bằng máy móc theo hướng hiện đại.

Nguyên liệu để làm bánh tráng chủ yếu là gạo. Gạo được chọn để làm bánh phải là gạo chất lượng tốt, không hạt mốc, lẫn tạp chất. Sau đó, ngâm trong nước vài giờ rồi đem đãi sạch, xay thành bột rồi tráng thành bánh trên nền nhiệt của nước sôi. Bột gạo sau khi làm chín bằng nhiệt sẽ được đem đi phơi khô trong khoảng 2 tiếng, trở thành bánh tráng. Khi phơi, người thợ canh thời gian chuẩn xác để lấy bánh vào nếu không sẽ rất dễ hỏng. Thuận lợi của làng nghề bánh tráng Ea Bar là sản phẩm làm ra bao nhiêu đều sẽ được tiêu thụ hết. Bởi tiếng lành đồn xa, nhiều thương lái từ Bắc chí Nam đã lặn lội về tận địa phương để đặt hàng với số lượng lớn, chuyển đi tiêu thụ. Nhiều người đánh giá bánh của người dân nơi đây sản xuất có mùi vị khá đặc biệt, thơm, giòn và bảo quản được lâu.

Để tăng hiệu quả trong việc sản xuất bánh tráng, nhiều hộ dân đã đầu tư kinh phí lớn tiến hành làm bánh bằng máy có năng xuất rất cao. Việc đầu tư sản xuất bánh tráng bằng máy cũng khá tốn kém, từ 20 đến 30 triệu cho một máy hoạt động, còn đầu tư cả dàn máy, số tiền sẽ gấp nhiều lần. Vào năm 2017, Chi cục phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk đã hỗ trợ 46 triệu đồng cho 2 hộ làm bánh tráng. Bên cạnh đó, Trung tâm khuyến công (Sở Công thương tỉnh Đắk Lắk) cũng đã hỗ trợ 3 máy làm bánh hiện đại cho các hộ dân. Có thể nói, khi các hộ dân đầu tư kinh phí để chuyển sang sản xuất bánh tráng theo hướng công nghiệp đã tạo hiệu quả cao, mỗi ngày một máy có thể làm khoảng 2 tạ gạo đến hàng tấn gạo, còn làm theo phương pháp thủ công truyền thống hiệu quả kém cả chục lần.

Bánh tráng được phơi sau khi sản xuất.

Là một làng nghề truyền thống, bánh tráng Ea Bar đã tham gia nhiều hội chợ để giới thiệu sản phẩm và tạo được nhiều ấn tượng đối với người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, đến nay bánh tráng Ea Bar vẫn chưa có một thương hiệu riêng do vẫn còn vướng mắc một số vấn đề. Do đó, các ban ngành liên quan của tỉnh Đắk Lắk và huyện Buôn Đôn cần hoàn chỉnh những thủ tục để tạo ra một thương hiệu riêng cho bánh tráng nơi này để làm tiền đề cho sự phát triển mang tính lâu dài và bền vững.

Làng nghề truyền thống làm bánh tráng ở xã Ea Bar là một trong những điểm nhấn nổi bật của huyện Buôn Đôn. Đồng thời, nghề này tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều lao động địa phương. Vào những tháng cao điểm gần vào dịp Tết Nguyên đán, việc sản xuất trở nên tất bật và hối hả được rất nhiều người đặt hàng. Có những hộ sản xuất phải thuê hàng chục lao động để làm mới kịp số lượng hàng giao. Đến với xã Ea Bar những tháng cao điểm, mọi người sẽ được hòa vào nhịp sống hối hả của làng nghề bánh tráng truyền thống, máy chạy suốt cả ngày, bếp đỏ rực từ sáng đến tối. Đó là hình ảnh rất đẹp của làng nghề truyền thống nằm trên vùng đại ngàn Tây Nguyên.

Bài và ảnh: Trọng Phúc