Không chạy theo thành tích, không cầu toàn nhưng cũng không để chậm tiến độ, Cần Thơ đang chuyển mạnh từ hoàn thiện cơ chế sang tổ chức thực hiện, tập trung nguồn lực cho 9 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2026.

Sáng 24/8, tại Hội nghị triển khai, đẩy nhanh tiến độ và phát động thi đua thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, Trương Cảnh Tuyên đưa ra yêu cầu khá rõ: từ nay đến cuối năm, các địa phương phải chuyển mạnh từ khâu chuẩn bị sang tổ chức thực hiện.

Những nhiệm vụ đã rõ, đủ điều kiện thì triển khai ngay; những vấn đề còn vướng phải xác định đúng nguyên nhân, rõ trách nhiệm và chủ động tháo gỡ. Thành phố sẽ ưu tiên nguồn lực cho những địa phương có khả năng hoàn thành, trước mắt là 9 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới năm 2026.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng khi Cần Thơ bước vào giai đoạn xây dựng nông thôn mới sau sắp xếp với không gian phát triển rộng hơn, điều kiện giữa các địa bàn có sự khác biệt và yêu cầu của bộ tiêu chí mới ngày càng đi vào chiều sâu.

Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị triển khai, đẩy nhanh tiến độ và phát động thi đua thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, ngày 24/8. Ảnh: Kim Anh.

Không chờ đủ mới làm

Cần Thơ hiện có 72 xã tham gia Chương trình xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu đến năm 2030 là trên 90% số xã đạt tiêu chí, 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Thu nhập bình quân của người dân nông thôn được đặt mục tiêu từ 80-100 triệu đồng/người/năm, tăng khoảng 2-2,5 lần so với năm 2020.

Riêng năm 2026, thành phố tập trung vào 9 xã gồm Trường Long, Thới Hưng, Trường Thành, Hòa Tú, Hồ Đắc Kiện, Vị Thủy, Thạnh Hòa, Thạnh Xuân và Hỏa Lựu.

Điểm đáng chú ý là tiến độ tại các xã đã có chuyển biến. Theo báo cáo mới nhất của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia TP. Cần Thơ, Thạnh Hòa cơ bản đạt 39/47 nội dung tiêu chí, tăng 7 nội dung so với cuối tháng 6; Hòa Tú và Hỏa Lựu cùng đạt 37/47; Trường Long và Hồ Đắc Kiện cùng đạt 36/47; Thới Hưng đạt 34/47; Vị Thủy 33/47; Thạnh Xuân 31/47 và Trường Thành 21/47 nội dung tiêu chí.

Qua kiểm tra thực tế, Hòa Tú và Trường Long được đánh giá có khả năng hoàn thành cao. Các xã Hỏa Lựu, Thạnh Hòa, Thới Hưng, Hồ Đắc Kiện và Vị Thủy có khả năng hoàn thành nếu tập trung chỉ đạo quyết liệt; riêng Thạnh Xuân và Trường Thành cần được ưu tiên hỗ trợ, theo dõi và đôn đốc thường xuyên.

Những điểm nghẽn hiện nay cũng đã được nhận diện khá cụ thể, chủ yếu nằm ở quy hoạch, phát triển kinh tế nông thôn và tổ chức sản xuất, chuyển đổi số, môi trường, phát triển nguồn nhân lực, hồ sơ minh chứng và nguồn lực thực hiện.

Theo lộ trình, từ nay đến hết tháng 10, các địa phương phải tập trung hoàn thành những nội dung chưa đạt; sau đó tiến hành thẩm tra từng tiêu chí, hoàn thiện hồ sơ trong tháng 11 và dự kiến tổ chức Hội đồng thẩm định vào tháng 12. Thành phố đặt mục tiêu ít nhất 6 xã đạt chuẩn nông thôn mới ngay trong năm 2026.

Ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia TP. Cần Thơ, cho rằng việc theo dõi tiến độ hiện nay phải đi vào từng xã, từng tiêu chí và từng phần việc cụ thể. Văn phòng Điều phối cùng các sở, ngành đã trực tiếp rà soát toàn bộ 47 nội dung tại 9 xã, xác định nội dung cơ bản đạt, chưa đạt, chưa đủ cơ sở đánh giá, đồng thời hướng dẫn địa phương hoàn thiện hồ sơ và xác định thời hạn thực hiện.

Cách làm này giúp các xã biết mình đang đứng ở đâu, còn thiếu gì và phần việc nào phải ưu tiên trước, thay vì triển khai dàn trải. Đặc biệt, tiến độ của từng xã được cập nhật thường xuyên để kịp thời tham mưu UBND thành phố tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Nông thôn mới phải tạo ra thu nhập

Một thông điệp được Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh tại hội nghị là xây dựng nông thôn mới phải đi vào thực chất.

“Các địa phương cần rà soát thật chắc hiện trạng, xác định đúng điểm xuất phát và lộ trình của từng địa bàn, trong đó tập trung nhiệm vụ của năm 2026. Tiêu chí dễ làm trước, khó làm sau, không cầu toàn”, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ yêu cầu.

Điều đó cũng có nghĩa xây dựng nông thôn mới không thể chỉ tập trung vào đường sá, trụ sở hay hoàn thiện hồ sơ để đạt chuẩn. Với một đô thị trung tâm của vùng ĐBSCL nhưng có không gian nông nghiệp rộng lớn như Cần Thơ, câu chuyện cốt lõi vẫn là tổ chức lại sản xuất, nâng giá trị nông sản và tạo thu nhập ổn định cho người dân.

Tại hội nghị, nhiều địa phương đề nghị thành phố hỗ trợ hạ tầng sơ chế, điểm tập kết và logistics nông sản; tạo điều kiện cho hợp tác xã khai thác mặt bằng công phù hợp; thu hút cơ sở thu mua, đóng gói, doanh nghiệp chế biến sâu; hỗ trợ kinh tế tập thể, OCOP và ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý vùng nguyên liệu, sản xuất nông nghiệp.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với tiềm năng của một vùng sản xuất nông nghiệp lớn. Thay vì mỗi địa phương hoàn thành các tiêu chí một cách riêng lẻ, chương trình nông thôn mới cần trở thành động lực kết nối vùng nguyên liệu với hợp tác xã, doanh nghiệp, chế biến và thị trường.

Hiện Cần Thơ có 903 sản phẩm OCOP của 443 chủ thể, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 242 sản phẩm 4 sao và 657 sản phẩm 3 sao. Đây là nguồn lực quan trọng để các địa phương tiếp tục phát triển kinh tế nông thôn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải nâng chất lượng và sức cạnh tranh, bởi có 270 sản phẩm đã hết thời hạn công nhận.

Vì vậy, Chủ tịch Trương Cảnh Tuyên yêu cầu phát triển sản xuất, tạo sinh kế, việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân phải trở thành giải pháp xuyên suốt trong quá trình thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Đây mới là nền tảng để nông thôn mới bền vững, giảm nghèo thực chất và từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa bàn.

Dồn nguồn lực cho nơi có thể về đích

Một trong những vấn đề được các xã quan tâm nhất hiện nay là nguồn lực.

Ngày 30/7, HĐND TP. Cần Thơ đã thông qua nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đây là cơ sở quan trọng để thành phố phân bổ nguồn lực xuống địa phương, trong đó ưu tiên 9 xã nằm trong kế hoạch hoàn thành chương trình nông thôn mới năm 2026.

Tuy nhiên, nguồn lực chỉ phát huy hiệu quả khi địa phương chủ động. Một ví dụ được Chủ tịch UBND thành phố nêu ngay tại hội nghị là việc khai thác tài sản công dôi dư. Trong 672 danh mục tài sản thuộc phương án xử lý, UBND các xã đang quản lý khoảng 549 tài sản. Vì vậy, các địa phương phải rà soát, xây dựng phương án xử lý từng tài sản; những trụ sở, cơ sở không còn nhu cầu sử dụng có thể khai thác, cho thuê theo đúng quy định để phục vụ phát triển sản xuất, trong đó có nhu cầu của các hợp tác xã.

Tinh thần chung là thành phố hỗ trợ nguồn lực nhưng cơ sở phải chủ động tổ chức thực hiện, không chờ đợi.