Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu thảo luận tại tổ 15 - Ảnh: chinhphu.vn

Sáng 18/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến Kế hoạch năm 2027.

Tham gia thảo luận tại Tổ 15, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà (đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) đánh giá năm 2026 là năm đặc biệt, khi đất nước có những động lực chính trị mới, đồng thời phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ tình hình thế giới.

Theo Phó Thủ tướng, chiến sự tại Trung Đông gây ra những tác động sâu rộng trên phạm vi toàn cầu, trong khi cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng phức tạp, gay gắt, đặt ra yêu cầu xử lý các mối quan hệ quốc tế hết sức thận trọng, linh hoạt.

Ở trong nước, thành công của Đại hội XIV của Đảng và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp tạo nền tảng chính trị quan trọng, mở ra tư duy và tầm nhìn mới cho chiến lược phát triển đất nước. Tuy nhiên, những thuận lợi đó đi cùng với sức ép rất lớn trong thực hiện các mục tiêu phát triển, nhất là mục tiêu tăng trưởng cao.

Trong bối cảnh vừa thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, vừa đưa mô hình chính quyền địa phương hai cấp vào vận hành, Phó Thủ tướng đánh giá cả hệ thống chính trị đã có những nỗ lực vượt bậc, đạt nhiều kết quả khá toàn diện trên các lĩnh vực. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục triển khai các nhiệm vụ phát triển trong những tháng còn lại của năm 2026 và năm 2027.

Đánh giá những kết quả nổi bật trong 9 tháng năm 2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh trước hết là sự đổi mới trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản trị và điều hành của cả hệ thống chính trị.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết của Trung ương và Bộ Chính trị được quán triệt, cụ thể hóa thành các chương trình hành động với tinh thần khẩn trương, đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Phương thức điều hành của Chính phủ cũng có sự chuyển biến theo hướng chủ động, nhanh nhạy, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm; giao nhiệm vụ cụ thể, lấy kết quả và sản phẩm công việc làm căn cứ đánh giá.

Một trong những minh chứng là việc ứng phó với biến động giá xăng dầu ngay từ quý I/2026. Các giải pháp về thuế, phí và điều hành thị trường được triển khai nhằm góp phần bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm nguồn cung, hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Về tăng trưởng, kinh tế Việt Nam ghi nhận kết quả tích cực trong bối cảnh chịu nhiều sức ép từ bên ngoài. GDP quý III tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Đây là kết quả đáng ghi nhận, song việc phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm vẫn đặt ra thách thức lớn trong những tháng còn lại.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, điều quan trọng không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải tạo ra những động lực thực chất cho nền kinh tế. Theo đó, các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư công, xuất khẩu và tiêu dùng tiếp tục được thúc đẩy, đồng thời từng bước đổi mới để phát huy hiệu quả cao hơn.

Trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 888 tỷ USD. Khu vực công nghiệp và xây dựng, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo, tiếp tục đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung.

Cùng với đó, công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án tồn đọng kéo dài nhiều năm tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Thu ngân sách nhà nước trong 9 tháng đạt hơn 2,18 triệu tỷ đồng, bằng 86,5% dự toán năm, tạo cơ sở để kỳ vọng thu ngân sách cả năm vượt dự toán Quốc hội giao.

Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 - Ảnh: chinhphu.vn

Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy

Một kết quả nổi bật khác được Phó Thủ tướng đề cập là những chuyển biến trong xây dựng, hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Đáng chú ý, việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được triển khai quyết liệt, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.

Chính phủ tổ chức tháng cao điểm thực hiện nhiệm vụ này, đồng thời lấy kết quả làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của các bộ trưởng.

Theo số liệu được Phó Thủ tướng nêu, các giải pháp cải cách đã giúp giảm 53% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 55% chi phí tuân thủ, góp phần giảm gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Cùng với cải cách thể chế, công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp tiếp tục được tập trung triển khai. Sau hơn một năm vận hành, mô hình này đã đạt những kết quả bước đầu, song vẫn còn khó khăn, vướng mắc, nhất là trong phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân.

Phó Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn phát sinh, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, nâng cao năng lực thực thi ở cơ sở, đặc biệt là cấp xã. Đồng thời, việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan, đơn vị phải gắn với yêu cầu tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, không để ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng dịch vụ công.

Trong lĩnh vực giáo dục, công tác sắp xếp mạng lưới trường học đã giúp giảm 12.100 đầu mối, tương đương 50,6%; đồng thời cơ cấu lại đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ tại các cơ sở giáo dục. Cùng với đó, số lượng thôn, tổ dân phố sau sắp xếp giảm 46,33%, còn 48.078 đơn vị.

Theo Phó Thủ tướng, yêu cầu tinh gọn bộ máy không chỉ dừng lại ở việc giảm đầu mối mà quan trọng hơn là tổ chức lại nguồn lực, nâng cao chất lượng hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Đề cập đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó Thủ tướng đánh giá năm 2026 đã ghi nhận những chuyển biến tích cực, dù kết quả vẫn chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng đặt ra.

Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025. Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50 toàn cầu, tăng 5 bậc; TPHCM lần đầu tiên lọt vào nhóm 100 hệ sinh thái khởi nghiệp hàng đầu thế giới, xếp thứ 98.

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, yêu cầu đặt ra không chỉ là cải thiện thứ hạng hay các chỉ số quốc tế mà quan trọng hơn là chuyển hóa những tiến bộ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng của các đột phá chiến lược trong giai đoạn tới, bên cạnh hoàn thiện thể chế và phát triển kết cấu hạ tầng. Việc nâng cao năng suất lao động, phát triển các mô hình kinh tế mới, trong đó có kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, sẽ góp phần mở rộng không gian tăng trưởng, nâng cao chất lượng phát triển.

Chăm lo đời sống nhân dân, lấy con người làm trung tâm

Bên cạnh những kết quả về kinh tế, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh những nỗ lực trong các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục và an sinh xã hội, đặc biệt là việc triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 72-NQ/TW về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Trong lĩnh vực văn hóa, du lịch, 9 tháng năm 2026, Việt Nam đón gần 17,7 triệu lượt khách quốc tế. Với đà tăng trưởng hiện nay, mục tiêu đón khoảng 25 triệu lượt khách quốc tế trong cả năm được đánh giá có khả năng hoàn thành.

Việc phát triển công nghiệp văn hóa, gắn văn hóa với du lịch tiếp tục mở ra dư địa đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước.

Trong lĩnh vực y tế, công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được đẩy mạnh, với khoảng 53 triệu người dân đã được khám, sàng lọc trong 9 tháng năm 2026.

Đối với an sinh xã hội, nguồn lực nhà nước dành cho các đối tượng thụ hưởng trong năm 2026 khoảng 140.000 tỷ đồng, tăng khoảng 10.000 tỷ đồng so với năm 2025. Trong đó, người có công tiếp tục là nhóm đối tượng được ưu tiên chăm lo.

Phó Thủ tướng cũng đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Theo số liệu được Chính phủ báo cáo Quốc hội, đến ngày 12/10/2026, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 3.551 hài cốt liệt sĩ, đạt 50,73% mục tiêu; lấy mẫu hơn 211.300 hài cốt liệt sĩ, đạt 99,41% kế hoạch. Việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ đạt 106,3% kế hoạch đề ra.

Theo Phó Thủ tướng, đây không chỉ là nhiệm vụ tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn góp phần lan tỏa truyền thống, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", củng cố niềm tin của nhân dân.

Cùng với đó, quốc phòng, an ninh tiếp tục được giữ vững; hoạt động đối ngoại được tăng cường, mở rộng, góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Năm 2027 phải tạo đột phá

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng lưu ý đời sống của một bộ phận người dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vẫn còn nhiều khó khăn, cần tiếp tục được quan tâm. Tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo tốt hơn đời sống nhân dân, nhất là trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và phúc lợi xã hội.

Từ thực tiễn 9 tháng năm 2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng đất nước vẫn đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có áp lực lạm phát, những khó khăn của thị trường tài chính, tiền tệ, bất động sản, thị trường lao động; chất lượng tăng trưởng chưa thực sự bền vững và tình trạng né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức.

Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, yêu cầu đặt ra là phải chủ động, linh hoạt trong điều hành, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân để ứng phó hiệu quả với các tình huống phát sinh, bao gồm những thách thức về an ninh phi truyền thống, môi trường, sinh thái và ngập úng.

Nhấn mạnh nhiệm vụ những tháng còn lại của năm 2026 và năm 2027, Phó Thủ tướng khẳng định quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số như một mệnh lệnh chính trị.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ các động lực tăng trưởng truyền thống, đồng thời khơi thông những động lực mới. Việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả vận hành chính quyền địa phương hai cấp phải được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến thực chất.

Đặc biệt, tăng trưởng cao phải đi đôi với cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình phát triển và nâng cao năng suất lao động. Các đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần tiếp tục được ưu tiên, gắn với phát huy giá trị văn hóa và con người Việt Nam, tạo sức mạnh mềm cho phát triển đất nước.

Theo Phó Thủ tướng, thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nếu năm 2026 là năm tạo nền tảng thì năm 2027 phải là năm tạo đột phá. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực, quyết tâm cao hơn của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, đặc biệt trong tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách.