Tại Bình Định, khu vực hạ lưu các nhánh sông Hà Thanh (đoạn thuộc huyện Tuy Phước) là nơi trú ngụ và sinh sản của loài lươn. Vậy nên, nhiều người dân nơi đây đã bám trụ vào nghề cào lươn để mưu sinh nhiều nhiều năm qua.

Nghề cào lươn bằng que sắt của người Bình Định.

Theo ông Võ Văn Bốn (65 tuổi, xã Phước Sơn, huyện Tuy Phước), từ thời xưa ông bà ông đã dùng cách này để bắt lươn dưới sông, ao hồ kiếm sống. Dụng cụ của người thợ bắt lươn đơn giản chỉ là một đoạn cây tre một (cây tre nhỏ chắc) dài khoảng 1,5 m.

Nhìn thợ cào bắt lươn dưới đáy sông rất đơn giản, song không phải ai cũng dễ dàng làm được công việc này. "Có những chỗ nước ngập ngang cổ, nếu không có "ngón nghề" thì khó mà bắt được lươn. Thậm chí, thợ mới vào nghề khi cào ở chỗ nước sâu không cẩn thận còn bị sắt móc cả vào chân", ông Bốn chia sẻ.

Thợ cào lươn thường phải ngâm mình dưới nước sông, có chỗ nước ngập tới cổ để bắt lươn.

Theo ông Bốn, nghề cào lươn làm quanh năm, nhưng thời điểm dân đi cào lươn nhiều bắt đầu từ tháng 9-10. Thời điểm này bắt đầu vào mùa mưa lũ nên chủ các hồ tôm, hồ cá lo thu hoạch sớm vì sợ bị lũ cuốn trôi.

Nếu gặp may, thợ cào lươn khỏe có thể thu được 5-7 kg lươn/ngày, kiếm 500.000-700.000 đồng, còn bình quân kiếm 300.000-400.000 đồng.

Thâm niên hơn 15 năm làm nghề này, ông Nguyễn Hồng Sơn (58 tuổi, thôn Xuân Phương, xã Phước Sơn) cho biết: "Nghề cào lươn luôn phải mò mẫm dưới sông. Bởi, con lươn sống chui lủi dưới bùn sâu chẳng biết chỗ nào mà lần".

Dụng cụ để bắt lươn khá đơn giản chỉ một đoạn cây tre dài trên 1,5 m, đầu gắn thanh sắt được uốn cong hình chữ V.

Thắc mắc vì sao có thể biết được con lươn mắc vào thanh sắt, ông Sơn cho hay: "Câu lươn giống như câu cá. Khi cá ăn mồi dây cước căng, cần nặng xuống. Cào lươn cũng vậy, khi con lươn mắc kẹt vào thanh sắt, gậy cào sẽ khựng lại và nặng hơn. Lúc đó, thợ cào phải nhanh chóng đưa lên khỏi mặt nước, dùng tay kẹp chặt không lươn sẽ tuột mất vì lươn có nhớt rất trơn".

Theo ông Sơn, thợ cào lươn thường chọn những vùng sông, ao hồ nhiều bùn, ít gạch đá thì việc cào mới dễ dàng. Mỗi ngày thợ cào lươn làm từ 7-10h sáng, ngày gặp may cào được 4-5 kg, bình thường 2-3 kg.

"Lươn có giá trị dinh dưỡng cao, nhất là lươn cào trong tự nhiên nên không sợ bị ế. Thương lái đến tận nhà mua sỉ với giá bình quân 100.000 đồng/kg, lươn loại to được giá đến 120.000 đồng/kg. Mưu sinh có thu nhập như nghề này là khá ổn", ông Sơn nói.

Ngày nào may mắn gặp nhiều lươn, thợ cào có thể kiếm được 500-700 nghìn đồng.

Suốt 15 năm qua, nhờ nghề cào lươn giúp ông Nguyễn Hồng Sơn lo cho con cái ăn học.

Thợ cào lươn chủ yếu là người ở xã Phước Sơn, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.

Bài, ảnh: Doãn Công