Nơi đây tự hào là quê hương của tiến sĩ Nguyễn Bá Lân (1700-1785) là quan thượng thư, có biệt tài văn chương, được người đương thời xếp vào hàng "An Nam tứ đại tài", tên tuổi của ông đựợc khắc bia đá lưu danh ở Quốc Tử Giám. Cổ Đô còn tự hào là quê hương của tiến sĩ Nguyễn Sư Mạnh (1458) được Triều đình nước ta và triều đình nhà Minh (Trung Hoa) phong là "Thượng thư lưỡng quốc" hiện có đền thờ ông tại quê.

Bảo tàng mỹ thuật xã Cổ Đô Ba Vì.

Cổ Đô từ lâu còn nổi danh trong nước và quốc tế bởi nơi đây từng được gọi là làng vẽ tranh, làng họa sĩ với các họa sĩ nổi tiếng của thủ đô, của đất nước như họa sĩ Nguyễn Sỹ Tốt, Trần Hòa, Giang Kích, Nguyễn Khôi. Trong đó, đặc biệt là Họa sĩ Nguyễn Sỹ Tốt - người đã tốt nghiệp đại học Mỹ thuật Việt Nam cùng thời với họa sĩ nổi tiếng Tô Ngọc Vân và đã từng có nhiều tranh vẽ được giải thưởng quốc gia, quốc tế.

Họa sĩ Nguyễn Sỹ Tốt khi về nghỉ hưu tại Cổ Đô đã mở lớp dạy vẽ miễn phí cho những ai có sở thích hội họa trong và ngoài địa phương, theo gương cụ, các thế hệ họa sĩ của làng Cổ Đô vẫn tiếp tục duy trì và phát triển lớp dạy vẽ miễn phí này nhằm mục đích phát huy truyền thống văn hóa, ươm mầm những tài năng hội họa cho quê hương, đất nước.

Thầy giáo và học sinh lớp học vẽ miễn phí hè 2019.

Theo báo cáo đánh giá của họa sĩ Hoàng Tuấn Việt, chủ nhiệm Câu lạc bộ mỹ thuật Cổ Đô, nếu như trong dịp hè năm 2018 lớp học vẽ miễn phí thu hút hơn 80 cháu thuộc làng Cổ Đô và 4 xã phụ cận tham gia, thì lớp dạy vẽ miễn phí cho các cháu dịp hè năm nay 2019 có tới 143 cháu thuộc xã Cổ Đô và 8 xã vùng lân cận đăng ký theo học, sở dĩ lớp dạy vẽ miễn phí cho các cháu học sinh được tổ chức vào dịp hè là để phù hợp với thực tế không ảnh hưởng đến học tập của các cháu trong các nhà trường cấp tiểu học và trung học cơ sở, mặt khác còn giúp cho các gia đình trong việc quản lý giáo dục con cháu mình trong dịp hè có hiệu quả, tránh được những tác động bất lợi cho học sinh.

Đại diện lãnh đạo xã Cổ Đô và phụ huynh khai bút vẽ lưu niệm.

Lớp học vẽ miễn phí được tổ chức ngay trong Bảo tàng mỹ thuật của xã là nơi trưng bày triển lãm 305 tác phẩm tranh của các họa sĩ (200 bức) và học sinh (105 bức), có tác động rất mạnh, khơi dậy niềm tự hào hứng khởi cho việc học tập của các cháu. Kết quả sau hơn một tháng vượt qua cái thời tiết khắc nghiệt của mùa hè, với sự tích cực học tập của học sinh, sự giảng dạy tận tình của các thầy giáo, họa sĩ Lê Duy, Lê Vinh, Thế Luân, Duy Nguyên, Mạnh Hùng, Minh Tiến, Phan Tùng, Trường Yên, Phùng Đức, lớp học đã kết thúc tốt đẹp, đó còn là kết quả của sự quan tâm động viên giúp đỡ về vật chất, tinh thần của Đảng ủy chính quyền xã, sự hướng ứng mạnh mẽ của các bậc phụ huynh, sự đồng hành của các nhà hảo tâm như ông Đào văn Chiến ở thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Văn Phú ở Lào Cai, Nguyễn Văn Võ ở Hà Nội, cửa hàng vật tư Anh Quân ở Hà Nội, đặc biệt là Công ty cổ phần văn phòng phẩm Thiên Long và Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội, nhóm Ngôi sao miền núi đã luôn đồng hành tặng các cháu màu vẽ, các dụng cụ tốt nhất phục vụ cho lớp học.

Đình Cổ Đô đang hoàn thiện tu bổ.

Nhận xét về thành công của lớp học vẽ miễn phí hè 2019 và hoạt động của Câu lạc bộ Mỹ thuật Cổ Đô trong những năm qua, ông Nguyễn Minh Đức - Chủ tịch UBND xã Cổ Đô đánh giá cao hoạt động thường niên của Câu lạc bộ mỹ thuật Cổ Đô gồm hơn 40 họa sĩ, trong đó có vai trò tích cực tổ chức thực hiện của các họa sĩ trong ban chủ nhiệm như: họa sĩ Khắc Việt, Họa sĩ Ngọc Nho..., các anh đã cùng với các thế hệ họa sĩ góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa tốt đẹp của địa phương, từng bước đưa các tác phẩm hội họa của các họa sĩ Cổ Đô đến với công chúng cả nước và bạn bè quốc tế thông qua các triển lãm tranh mỗi năm một lần tại thủ đô Hà Nội và mỗi khi du khách tới tham quan trải nghiệm tại địa phương, đã có rất nhiều tác phẩm của các họa sĩ quê hương Cổ Đô được du khách yêu thích đặt mua với giá cao.

Hiện tại xã Cổ Đô đã và đang trên đà duy trì phát triển công cuộc xây dựng nông thôn mới theo hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với hoạt động làng nghề truyền thống. Địa phương đã và đang đẩy mạnh việc bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử của các công trình di tích như đình Cổ Đô, đền Cấm Sơn, các điểm lưu niệm Bác Hồ về thăm Cổ Đô hơn 60 năm trước, đồng thời phát động phong trào toàn dân Bảo vệ an ninh Tổ Quốc, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, bảo vệ môi trường sinh thái. Cũng là nhằm mục đích phục vụ tốt nhất đời sống vật chất tinh thần của nhân dân.

Đến với Cổ Đô hôm nay chúng ta sẽ tận mắt chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của địa phương, đó là sự đổi mới trong duy trì đoàn kết nội bộ, đổi mới từ trong cách nghĩ cách làm của đội ngũ cán bộ thôn xã. Cán bộ và nhân dân xã Cổ Đô đã và đang phát huy các giá trị lịch sử văn hóa và truyền thống tốt đẹp của Đơn vị anh hùng LLVT nhân dân vào sự nghiệp xây dựng nông thôn mới hiện nay.

Bài và ảnh: Phạm Trường Sơn