Các bạn trẻ đến tham quan trưng bày

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh, sự kiện đặc biệt này không tổ chức theo nghi thức hành chính thông thường mà được dành riêng cho cán bộ đi B – những người đã gác lại tuổi trẻ, gia đình và sự nghiệp để lên đường vào chiến trường. Ông nói: “Đây không chỉ là lời tri ân mà còn là sự khâm phục, tự hào của thế hệ hôm nay đối với các cô, các chú, các bác. Chúng tôi có trách nhiệm gìn giữ những hồ sơ, kỷ vật ấy và làm tất cả những gì tốt nhất để tinh thần Việt Nam, tinh thần quật cường của dân tộc được truyền lại cho các thế hệ trẻ”.

Chọn lọc từ hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, trưng bày “Thanh xuân gửi lại” đưa công chúng trở về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Không gian trưng bày gồm ba phần, trong đó điểm nhấn là chuyên đề “Ký ức đi B” với hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá. Khách tham quan được tận mắt chứng kiến những lá đơn tình nguyện, cuốn nhật ký, bức thư gửi gia đình, học bạ, lý lịch, ảnh kỷ niệm hay những vật dụng nhỏ được gửi lại trước ngày lên đường. Những hiện vật đó đã đưa người xem trở về giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc.

Ngoài nguồn tài liệu đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, trưng bày còn giới thiệu nhiều tư liệu do các gia đình hiến tặng, cùng những hình ảnh được khai thác từ Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ), góp phần bổ sung những góc nhìn chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đặc biệt, công chúng có dịp tiếp cận hồ sơ và kỷ vật của nhiều nhân vật nổi tiếng như Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, bác sĩ Đặng Thùy Trâm, nhà thơ Ca Lê Hiến (Lê Anh Xuân), nhà văn Dương Thị Xuân Quý…

Một góc trưng bày

Xem trưng bày, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị – người từng xung phong đi B – xúc động nhớ lại: “Khi ấy, không ai dám chắc mình còn sống để trở về. Vì vậy, việc hôm nay có thể nhìn lại những tài liệu như lý lịch, đơn tình nguyện, giấy chứng nhận đoàn viên… khiến ký ức như ùa về. Không chỉ là câu chuyện cá nhân, những kỷ vật ấy còn gợi lại hình ảnh đồng đội, chiến trường và một giai đoạn lịch sử đặc biệt”. Ông cho biết: trong hơn 72.000 hồ sơ, hiện vật mà cơ quan lưu trữ đang quản lý, hồ sơ và câu chuyện của ông chỉ là một phần rất nhỏ. Dù cuộc kháng chiến chống Mỹ đã lùi xa, những kỷ vật ấy vẫn giữ nguyên giá trị, không chỉ với người trong cuộc mà còn với các thế hệ hôm nay và mai sau. Việc gìn giữ, bảo quản hồ sơ, hiện vật vì thế mang ý nghĩa lâu dài, góp phần lưu giữ ký ức lịch sử của dân tộc.

Một nội dung đáng chú ý khác tại trưng bày là giới thiệu kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Từ những trang hồ sơ cũ, những tài liệu đã nhuốm màu thời gian, cán bộ lưu trữ đã phối hợp với nhiều cơ quan chức năng để xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho gia đình liệt sĩ.

Bên cạnh hoạt động trưng bày, công chúng còn có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III thông qua hệ thống tra cứu điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn tư liệu phục vụ giải quyết chính sách cũng như nghiên cứu lịch sử.

Trưng bày “Thanh xuân gửi lại” diễn ra đến hết ngày 2/9/2026 tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội.