Thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ trình bày Tờ trình nêu rõ, việc thành lập thành phố Đồng Nai đã có đầy đủ cơ sở chính trị quan trọng. Cụ thể, tại Văn bản số 1184-CV/VPTW ngày 23/3/2026, Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương, giao các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, trình Ban Chấp hành Trung ương và Quốc hội xem xét, quyết định ngay trong năm 2026.

Tiếp đó, Nghị quyết số 03-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV (ngày 25/3/2026) đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, tạo cơ sở chính trị vững chắc để trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp này.

Về cơ sở pháp lý, việc thành lập thành phố được thực hiện theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 và Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong đó quy định rõ các điều kiện, tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

Đặc biệt, Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030 đã định hướng xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đóng vai trò động lực phát triển của vùng, gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh trong việc hình thành không gian kinh tế – đô thị hiện đại.

Bảo đảm 5/5 điều kiện; 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, trong tiến trình phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cả nước, Đồng Nai đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, truyền thống lịch sử, quốc phòng, an ninh, văn hóa, xã hội để phát triển trở thành một trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Với vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp các hành lang phát triển và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TPHCM với khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, cùng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics được đầu tư ngày càng đồng bộ, hiện đại cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được xây dựng và hoàn thiện với tiến độ nhanh, Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị có tiềm năng phát triển lớn, đa trung tâm, đa chức năng và có tính lan toả mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước.

Việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với TPHCM, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế, là hình mẫu phát triển năng động, hiện đại, văn minh làm cơ sở định hướng không gian phát triển mới cho cả Vùng Đông Nam Bộ theo Kết luận của Bộ Chính trị.

Từ những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương là cần thiết.

Theo phương án trình Quốc hội, thành phố Đồng Nai sẽ được thành lập trên cơ sở nguyên trạng 12.737,18 km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 ĐVHC cấp xã của tỉnh Đồng Nai.

Kết quả sau khi thành lập, thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương không thay đổi về diện tích tự nhiên và quy mô dân số; có 95 ĐVHC cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã. Cả nước có 34 ĐVHC cấp tỉnh, gồm 07 thành phố và 27 tỉnh (giảm 01 tỉnh, tăng 01 thành phố).

Về trụ sở, Trụ sở của thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương được giữ nguyên như hiện nay.

Về phương án sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai hiện nay; thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và của pháp luật.

Đối với phương án sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trước mắt, giữ nguyên trạng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Đồng Nai hiện nay; đồng thời tỉnh Đồng Nai đã có phương án, lộ trình thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.

Báo cáo thẩm tra về Đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Đồng Nai trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai với các lý do như đã nêu trong Tờ trình và Đề án của Chính phủ.

Việc thành lập thành phố Đồng Nai đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương.

Trình tự, thủ tục lập Đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai với tỉ lệ tán thành cao. Thành phần hồ sơ Đề án đã bảo đảm đầy đủ, đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Tỉnh Đồng Nai bảo đảm 05/05 điều kiện và 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112.

Quốc hội nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tán thành thời điểm có hiệu lực thi hành là ngày 30/4/2026

Trên cơ sở đó, Ủy ban kiến nghị Quốc hội tán thành và thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Bên cạnh việc tán thành chủ trương, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai chỉ đạo các cơ quan hữu quan của địa phương khẩn trương hoàn thành quy hoạch đô thị, có kế hoạch, lộ trình cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn phân loại đô thị còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức 2 thấp để bảo đảm chất lượng đô thị; quan tâm đến việc triển khai các dự án nhằm phát triển hệ thống đô thị vùng Đông Nam Bộ đồng bộ, hiện đại, kết nối nhanh, giúp thành phố Đồng Nai thực sự trở thành đô thị lớn cấp vùng, chia sẻ, tương hỗ, cùng phát triển với các tỉnh, thành phố khác, tạo lập không gian kinh tế, đô thị của vùng.

Đồng thời bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, khai thác hiệu quả lợi thế, phát huy vị thế, vai trò chiến lược của Đồng Nai, hướng đến mục tiêu cuối cùng của việc thành lập thành phố Đồng Nai là nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và đóng góp hiệu quả cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Đông Nam Bộ cũng như cả nước.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị chính quyền tỉnh Đồng Nai tiếp tục rà soát, có phương án xử lý hiệu quả các trụ sở, tài sản công dôi dư và kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của địa phương sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 theo đúng các chỉ đạo, quy định của cấp có thẩm quyền; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương hoạt động phù hợp với mô hình chính quyền đô thị, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ, quyền hạn và phục vụ tốt nhu cầu của Nhân dân địa phương.

Về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết là ngày 30/4/2026 để đáp ứng theo đúng nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy và chính quyền tỉnh Đồng Nai và bảo đảm tính đồng bộ với hiệu lực thi hành của Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua.