Tín chỉ carbon - “Tài sản xanh” của doanh nghiệp

Từ ngày 19-5-2026, Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường carbon tại Việt Nam.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nghị định được xây dựng nhằm nội luật hóa các quy định của Điều 6 trong Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon, đồng thời bảo đảm lợi ích quốc gia trong quá trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Một trong những điểm đáng chú ý của nghị định là quy định rõ cơ chế trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; nguyên tắc điều chỉnh tương ứng nhằm tránh tính trùng phát thải; quản lý tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước vận hành thị trường carbon trong nước và kết nối với thị trường carbon quốc tế.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam hiện đã từng bước hình thành hành lang pháp lý cho thị trường carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải tới xây dựng hệ thống đăng ký quốc gia về tín chỉ carbon. Đây là tiền đề để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.

Các chuyên gia môi trường cũng nhận định, thị trường tín chỉ carbon không còn đơn thuần là câu chuyện môi trường mà đang trở thành không gian phát triển mới của kinh tế xanh. Doanh nghiệp giảm phát thải tốt có thể được cấp tín chỉ carbon để giao dịch, chuyển nhượng hoặc tham gia trao đổi quốc tế. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn đang áp dụng tiêu chuẩn phát thải ngày càng khắt khe, tín chỉ carbon được ví như “tài sản xanh” giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo Luật sư Trương Tử Long, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Nghị định 112/2026/NĐ-CP cùng các quy định liên quan về thị trường carbon đang tạo nên “mảnh ghép” quan trọng cho quá trình hình thành thị trường carbon tại Việt Nam. Khi cơ chế pháp lý từng bước hoàn thiện, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư công nghệ sạch, giảm phát thải và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Áp lực từ các thị trường xuất khẩu lớn cũng đang khiến doanh nghiệp Việt Nam không thể đứng ngoài xu hướng giảm phát thải. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu cùng các tiêu chuẩn xanh trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang buộc doanh nghiệp thay đổi mô hình sản xuất nếu không muốn mất lợi thế cạnh tranh.

Theo TS Cấn Văn Lực, xu hướng kinh tế xanh, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét của thị trường toàn cầu. Doanh nghiệp đi sớm trong “chuyển đổi xanh” sẽ có thêm lợi thế trong thu hút đầu tư, mở rộng thị trường xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Việc vận hành thị trường carbon sẽ góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn, qua đó mở ra dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong giai đoạn “chuyển đổi xanh”.

“Vàng xanh” cho mục tiêu phát triển của Thủ đô

Tại Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội, Thành phố xác định quan điểm phát triển “kinh tế nhanh, bền vững gắn với quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn”, đồng thời xây dựng “đô thị xanh, thông minh” và phát triển hài hòa giữa kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Nghị quyết cũng xác định nhiệm vụ “bảo vệ môi trường sinh thái, khai thác, sử dụng tài nguyên hiệu quả tạo nguồn lực phát triển Thủ đô”, đồng thời xây dựng Hà Nội trở thành “đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu”.

Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành “đại đô thị sáng tạo, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu. Ảnh: Phạm Hùng

Trong bối cảnh đó, việc vận hành thị trường carbon và thúc đẩy chuyển đổi xanh được đánh giá là một trong những công cụ quan trọng giúp Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh và tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), thị trường carbon không chỉ góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải mà còn tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và phát triển theo hướng carbon thấp.

Thực tế cũng cho thấy, Hà Nội là địa phương có nhiều lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ yêu cầu giảm phát thải như giao thông, xây dựng, bất động sản, năng lượng, sản xuất công nghiệp và logistics. Khi thị trường carbon từng bước hình thành, áp lực kiểm kê khí nhà kính, giảm phát thải và minh bạch dữ liệu carbon sẽ ngày càng lớn đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ sớm, sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng tiêu chuẩn xanh có thể tham gia thị trường tín chỉ carbon, tiếp cận dòng vốn xanh và mở rộng cơ hội xuất khẩu.

Thị trường carbon không chỉ tạo áp lực giảm phát thải mà còn mở ra nguồn lực tài chính mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế xanh. Ảnh: ST

TS Cấn Văn Lực cho rằng, thị trường carbon không chỉ tạo áp lực giảm phát thải mà còn mở ra nguồn lực tài chính mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế xanh. Thay vì coi giảm phát thải là chi phí, nhiều doanh nghiệp trên thế giới đang xem đây là cơ hội tạo giá trị gia tăng, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu xanh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để cụ thể hóa định hướng “phát triển xanh”, tháng 12-2025, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nghị quyết đặt mục tiêu kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy lộ trình chuyển đổi giao thông xanh tại khu vực trung tâm đô thị.

Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy lộ trình chuyển đổi giao thông xanh tại khu vực trung tâm đô thị. Ảnh: Phạm Hùng

Trong xu hướng toàn cầu hướng tới phát triển carbon thấp, thị trường tín chỉ carbon được kỳ vọng sẽ trở thành “vàng xanh” của nền kinh tế. Qua đó góp phần giúp Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, thông minh và phát triển bền vững.