Vừa qua, Thời báo Làng nghề Việt nhận được hồ sơ đề nghị truy tặng liệt sỹ chống Pháp của bà Nguyễn Thị Lư tổ dân phố Thành Công, phường Dương Nội, quận Hà Đông (TP. Hà Nội), đề cập đến việc: Người bác ruột của bà là ông Nguyễn Văn Suýt, sinh năm 1921, trú tại thôn La Dương, xã Dương Nội, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây (nay là Tổ dân phố Thành Công, phường Dương Nội, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội). Vào cuối năm 1943, ông bị bắt đi lính khổ xanh. Sau đó, ông được giác ngộ cách mạng. Ngày 09/3/1945, khi Nhật - Pháp bắn nhau, ông đã bỏ lính về địa phương tham gia đội tự vệ vũ trang, trực tiếp hưỡng dẫn đội tự vệ thôn nhà cách bắn súng và sử dụng súng. Khi có lệnh Tổng khởi nghĩa của Xứ ủy Bắc Kỳ ngày 19/8/1945, đội tự vệ La Dương cử 10 đội viên phối hợp với các xã Vạn Phúc, Mỗ Lao, Tây Mỗ và cùng nhân dân thị xã Hà Đông tham gia biểu tình vũ trang, cướp chính quyền tại thị xã Hà Đông. Đoàn biểu tình khi bao vây trại Bảo an binh, bị tên Quản Dưỡng chống lại, đã ra lệnh nổ súng làm 40 người hy sinh, tất cả được chôn ở đài liệt sĩ vô danh quận Hà Đông. Trong số 40 người hy sinh đó, có ông Nguyễn Văn Suýt và Trần Văn Tít (là người của đội tự vệ làng La Dương) được cử đi cướp chính quyền. Tuy nhiên, cho đến nay hơn 70 năm cả ông Suýt và ông Tít vẫn chưa được công nhận và truy tặng là liệt sĩ chống Pháp.

Trước sự việc trên, gia đình bà Nguyễn Thị Lư đã mất nhiều năm tìm hiểu, lục lại từng trang lịch sử, gặp gỡ từng nhân chứng cùng thời ở địa phương để xin xác nhận; đồng thời xin xác nhận của Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch UBND xã Dương Nội; xác nhận của Hội Cựu chiến binh, ban thương binh xã hội xã Dương Nội, Hội đồng thi đua Khen thưởng xã Dương Nội năm 2003 đã lập biên bản đề nghị xác nhận liệt sĩ, viết đơn đề nghị truy tặng liệt sĩ chống Pháp cho ông Nguyễn Văn Suýt, gửi đến các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội, quận Hà Đông và phường Dương Nội. Nhưng nhiều năm trôi qua, bộ hồ sơ của bà vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Bà Nguyễn Thị Lư cho rằng: Sự hy sinh của ông Nguyễn Văn Suýt và ông Trần Văn Tít có ông Trần Văn Khương (tức Lê Xuân Trường) - cán bộ tiền khởi nghĩa, năm 1945 là giao thông Xứ ủy Bắc Kỳ. Sau này là Phó Cục trưởng Cục chính trị, Phó hiệu trưởng trường Đại học An ninh nhân dân (Bộ Công an) đã xác nhận là “ngày hôm đó cùng đi cướp chính quyền với ông Suýt và ông Tít. Ông Trần Văn Thi, là cán bộ tiền khởi nghĩa, tham gia canh gác, bảo vệ liên lạc cho an toàn khu trong những năm 1944 - 1945 cũng khảng định: “ông Suýt và ông Tít cùng đi cướp chính quyền với ông ngày 19/8/1945 và hy sinh”. Ông Nguyễn Đình Thập, là cán bộ tiền khởi nghĩa năm 1944 - 1945, là giao liên cho An toàn khu Xứ ủy Bắc Kỳ. Sau này là Phó Giám đốc Bệnh viện Hoài Đức có được các đồng chí trong đội tự vệ làng La Dương đi cướp chính quyền về kể lại, hai người ở đội tự vệ là ông Nguyễn Văn Suýt và ông Trần Văn Tít hy sinh ngày 19/8/1945.

Trong cuốn lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân xã Dương Nội (1930 - 2000), xuất bản tháng 5/2003, ở trang 151 và 152 có ghi: “Ở Na Dương, ngay sau khi nhận được lệnh khởi nghĩa của Xứ ủy, chiều 18/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa do đồng chí Triệu Đắc Điện làm Chủ tịch đã chỉ huy gần 30 anh em tự vệ, thanh niên cùng đông đảo quần chúng kéo đến bao vây nhà và bắt anh em tên lý trưởng, tịch thu triện, sổ sách cùng thóc lúa trong nhà chúng, chia cho những người bị đói. Sau đó, đoàn khởi nghĩa tiến về đình tuyên bố xóa bỏ chính quyền cũ, thành lập chính quyền nhân dân. Ngay sau đó, Ủy ban khởi nghĩa nhận được lệnh khẩn cấp phải cử người tham gia giành chính quyền ở thị xã Hà Đông. Ủy ban khởi nghĩa giao mọi công việc ở nhà cho các ông: Triệu Tiến Vị, Triệu Tiến Mưu phụ trách, còn đồng chí Triệu Đắc Điện, Triệu Tiến Sự chỉ huy một đội tự vệ lên đường làm nhiệm vụ. Đội tự vệ có 10 người, trong đó có cả hai lính khổ xanh đã bỏ ngũ về làng từ sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945) tình nguyện tham gia.

Sáng ngày 19/8/1945, đội tự vệ tập trung ở làng Mộ Lao, chiều 19/8 tham gia đoàn biểu tình lớn tiến vào thị xã và một trong những lực lượng đi đầu tấn công vào trại Bảo an binh của địch. Tên Quản Dưỡng phản động đã cho lính nổ súng vào lực lượng khởi nghĩa, gây tổn thất lớn cho ta, trong đó có đội tự vệ La Dương. Hai cựu lính khổ xanh giác ngộ bị chết và hai người bị thương là các đồng chí Phạm Xuân Nhỡ và Đỗ Xuân Hinh. Sau khi tham gia giành chính quyền ở thị xã Hà Đông trở về, ngày 20/8/1945, lực lượng cách mạng La Dương làm lễ ra mắt Ủy ban cách mạng lâm thời”.

Bà Nguyễn Thị Lư cho biết: ngay từ năm 2003, chính quyền xã Dương Nội họp và có biên bản của Hội đồng thi đua Khen thưởng xã Dương Nội, UBND xã, gồm đại diện các đoàn thể đề nghị xác nhận liệt sĩ cho ông Nguyễn Văn Suýt và ông Trần Văn Tít. 100% người dự họp trong hội đồng đã nhất trí thông qua. Tuy nhiên, hai ông cho đến nay vẫn chưa được suy tôn và công nhận là liệt sĩ. Lý giải về việc này, ông Lã Quang Thức - Chủ tịch UBND phường Dương Nội cho rằng: UBND phường Dương Nội không có đủ tài liệu làm cơ sở để xác nhận hồ sơ liệt sĩ cho ông Trần Văn Tít và Nguyễn Văn Suýt, bởi tên các ông không có trong danh sách liệt sỹ lưu giữ tại phường và nhà bia ghi tên các liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ phường không có tên hai ông.

Thời báo Làng nghề Việt đề nghị UBND thành phố Hà Nội và UBND quận Hà Đông xem xét, giải quyết cho thỏa đáng để đền đáp công ơn và trả lại danh dự cho người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này.

Phương Nam