Với vị trí địa lý thuận lợi, đất đai màu mỡ, lại được thiên nhiên ưu ái cho mưa thuận gió hòa, Thành phố Cần Thơ từ lâu đã mang danh là “Thủ đô” của miền Tây sông nước. Nơi đây có đa dạng các loại sản vật tạo nên nhiều món đặc sản độc đáo, trong đó có một loại đặc sản vô cùng quen thuộc với bữa ăn của người Việt – nước mắm Cồn Sơn, được người dân xứ Tây Đô tận dụng chế biến từ nguồn tôm cá dồi dào của sông Hậu phù sa.

Cô Bảy Muôn đang dỡ những khạp nước mắm.

Từ bến đò Cồn Sơn (Khu vực 3, phường Bùi Hữu Nghĩa, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ), đi vào “xóm du lịch cộng đồng” khoảng 300m, sẽ đến nhà cô Bảy Muôn, người duy nhất ở Cồn Sơn còn giữ món nghề truyền thống – món nước mắm sống ủ khạp thơm ngon, đậm đà hương vị quê hương. Tuy dáng người nhỏ nhắn nhưng hàng ngày cô Bảy Muôn vẫn nhanh nhẹn, chăm chỉ ủ từng khạp nước mắm ngon. Theo lời kể, cô Bảy Muôn đến với nghề ủ nước mắm đồng rất tự nhiên, bởi cô học được nghề này từ cha mình. Cô Bảy Muôn tâm sự, trước đây khi đất Cồn Sơn còn hoang sơ, gia cảnh lại cơ hàn, mẹ mất sớm, là con gái duy nhất trong gia đình đông anh em nên từ nhỏ chuyện bếp núc trong nhà cô phải lo chu toàn. Cũng chính vì thế mà cô được cha mình truyền lại công thức đặc biệt để tẩm ướp cũng như ủ nước mắm từ cá đồng sao cho thơm ngon, đậm vị.

Bữa cơm dùng với nước mắm Cồn Sơn.

Vì là nước mắm ủ lên men tự nhiên từ cá đồng, nên nguyên liệu chủ yếu sẽ dùng cá linh và cá cơm với một công thức ủ nhìn vào có vẻ đơn giản nhưng khi làm lại rất kỳ công. Đầu tiên, cá khi đã lựa chọn kỹ lưỡng, được đem đi rửa sạch rồi ướp với muối theo công thức 30 kg cá ướp tương đương 15 lít muối. Sau đó cá sẽ được bịt kín trong lu, ém chặt từ 10 đến 12 tháng; Khi đủ ngày lấy phần thịt cá đã ủ muối đem nấu lên, lọc bỏ đi phần xương, cho ra thành phẩm nước mắm đồng cốt đậm đà đặc biệt. Dựa theo cách tính của người trong nghề thì cứ 35 kg cá sau một năm ủ, sẽ cho ra từ 26 đến 27 lít nước mắm đồng thành phẩm tự nhiên.

Cá linh nước ngọt.

Theo kinh nghiệm của cô Bảy Muôn, muốn nước mắm đồng thơm ngon ngoài nguyên liệu cá tươi ngon, tẩm ướp và ủ đúng thời gian thì chất lượng muối ủ cá cũng rất quan trọng. Muối được dùng phải lựa muối già (đen), chắc hột (muối Bạc Liêu là ngon nhất), như vậy khi thành phẩm, nước mắm sẽ mặn đậm đà và không bị đắng như những loại nước mắm công nghiệp có thêm chất phụ gia.

Cô Bảy Muôn chia sẻ thêm, những năm qua, mỗi năm cô ủ khoảng 300-500 kg cá để nấu nước mắm phục vụ cho gia đình và mọi người đến thăm. Đặc biệt cô còn từng từ chối lời mời hợp tác với của một hãng nước mắm công nghiệp lớn, bởi cô muốn lưu giữ lại cái tinh túy, cái hồn của hương vị quê nhà Cồn Sơn.

Giữa nhịp sống hiện đại nhiều bộn bề, lo toan này, thầm cảm ơn cô Bảy Muôn - người phụ nữ nhỏ nhắn, luôn miệt mài với công việc lưu giữ hồn túy của quê hương qua từng giọt nước mắm đồng ủ khạp cho đến tận ngày nay. Thế nên nếu có dịp đến Cồn Sơn – Cần Thơ, nhớ ghé thăm nhà cô Bảy Muôn để được thưởng thức nước mắm đồng mặn mà, sánh kẹo nước cốt cá cơm khi ăn kèm cùng một vài món đặc sản khác như: rau tập tàng luộc, cơm cháy kho quẹt,…Đó sẽ là sự hòa quyện của những hương vị dân dã miền Tây sông nước, một hương vị độc đáo khó quên.

Bài và ảnh Trà Giang