Mệ Công Tôn Nữ Trí Huệ vừa tròn 100 tuổi, cái tuổi thật sự xưa nay hiếm nhưng hàng ngày Mệ chăm chút may và khâu những chiếc gối cung đình đầy sắc màu, chiếc gối đã theo Mệ suốt cả cuộc đời - Gối trái dựa. Càng đặc biệt hơn nữa khi Mệ là hậu duệ chính gốc của nhà Nguyễn, Mệ là chắt nội 4 đời của vua Minh Mạng, là người ngày xưa đã may áo dài và những chiếc áo dài đặc biệt này cho Đức Từ Cung (mẹ vua Bảo Đại). Cả đời Mệ đã gìn giữ, lấy việc làm gối như niềm vui và ước nguyện trao truyền lại việc làm gối trái dựa cho thế hệ mai sau.

100 tuổi, đôi mắt Mệ vẫn tinh tường, đôi tay vẫn thoăn thoắt khâu từng đường kim mũi chỉ. Nhìn Mệ khâu, mình không khỏi ngỡ ngàng có lẽ là ý trời đã định số phận đời Mệ với chiếc gối tựa cung đình. Hàng ngày Mệ lấy việc làm gối là niềm vui, miệt mài cắt vải, may ruột gối rồi độn bông, khoác lên những chiếc gối những tấm vải gấm hoạ tiết cung đình xưa, rồi 5 cạnh mỗi gối là 5 màu ngũ sắc tượng trưng cho ngũ hành, dụng ý mang lại ý nghĩa tốt đẹp cho người sử dụng chiếc gối.

Mệ kể đã có những giai đoạn khó khăn, khi chế độ quân chủ của triều Nguyễn cáo chung, vì thời cuộc đổi thay khiến gia đình vất vả tần tảo nay đây mai đó để đảm bảo cuộc sống, chiếc gối tựa tưởng như rơi vào quên lãng. Những lúc rảnh Mệ lại đem những tấm vải thừa cũ tận dụng lại để may áo dài xưa, để may nên những chiếc gối tựa để Mệ nhìn, Mệ ngắm nhớ lại thời xưa. May mắn thời gian gần đây, nhờ các phương tiện truyền thông đưa tin, mọi người biết đến Mệ nhiều hơn, chiếc gối thủ công Mệ làm ra lại có thể đến với bạn yêu những giá trị truyền thống của dân tộc.

Mệ Trí Huệ chính là nghệ nhân cuối cùng, chứng nhân cuối cùng của Triều Nguyễn cho đến hiện tại và vẫn luôn từng ngày, từng giờ khâu từng đường kim mũi chỉ để làm nên những chiếc gối tựa cung đình xưa. Còn gì tuyệt vời hơn cho Di sản và văn hoá Việt Nam xưa.

Tâm nguyện lớn nhất của Mệ Trí Huệ là mong tìm được người có niềm đam mê với sản phẩm thủ công truyền thống để trao truyền cách thức làm gối cung đình Huế, lan toả niềm đam mê với nghề của mình đến thế hệ mai sau để nghề làm gối không bị mai một, góp phần gìn giữ và phát huy nghề truyền thống của quê hương.

Bài, ảnh: Doãn Ngọc